Câu 1Thể loại của văn bản là Phóng sự.

Câu 2

Văn bản ghi chép về trải nghiệm của nhân vật "tôi" khi lần đầu tiên trực tiếp làm công việc phu kéo xe (kéo một "cuốc" xe chở khách từ Đồn Thuỷ lên Yên Phụ). ​Sự việc bao gồm: ​Sự nhiệt huyết ban đầu và sự khó khăn, mệt nhọc tột cùng về thể xác khi phải gắng sức kéo xe (chân nhói buốt, bụng chảy xệ, cổ nóng rát, thở dốc...). ​Thái độ hách dịch, thô bạo của người khách ("gieo mạnh đít xuống nệm," "nện gót giày," "Mao leen! A-lê, mao leen!"). ​Sự suy ngẫm, thấu hiểu về nỗi khổ, sự tủi nhục và thân phận bị áp bức của người phu xe, cùng với cái chết yểu của họ.

Câu 3 

​So sánh: Được thể hiện qua các cụm từ: "Ruột như vặn từ dưới rốn đưa lên" và "cổ thì nóng như cái ống gang".

Nói quá (Phóng đại): Thể hiện qua các cụm từ: "Ruột như vặn" và "Cổ... đưa hơi lửa ra không kịp".

Tác dụng

Làm cho văn bản sinh động hấp dẫn gợi hình gợi cảm, giúp người đọc hình dung cụ thể, trực quan mức độ đau đớn, quặn thắt và nóng rát cực độ của cơ thể nhân vật "tôi" khi phải gắng sức kéo xe.

Nhấn mạnh và tô đậm sự kiệt sức, mệt mỏi đến mức vượt ngưỡng chịu đựng của con người. Biện pháp này làm tăng sức biểu cảm, tố cáo sự hành hạ về thể xác mà người phu xe phải chịu đựng.

Câu 4Chi tiết gây ấn tượng mạnh nhất là câu nói của tác giả: "Tôi thì tôi bảo: làm thân người phu xe tay là tự nguyện cúi đầu dưới quyền sai khiến của hai cánh tay gỗ!"

Vì:Thấu hiểu thân phận: Chi tiết này không chỉ mô tả nỗi mệt nhọc thể xác mà đã nâng lên thành sự thấu hiểu thân phận nô lệ của người phu xe.Biểu tượng hóa sự nhục nhã: "Hai cánh tay gỗ" (càng xe) trở thành biểu tượng cho sự áp bức, nô lệ. Câu nói hàm ý người phu xe đã mất đi quyền tự chủ, bị vật hóa, chấp nhận sự nhục nhã, cúi đầu dưới sự sai khiến của công cụ lao động và của xã hội.Giá trị tố cáo: Nó tố cáo một cách sâu sắc sự vô nhân đạo của xã hội, nơi con người bị tước đoạt giá trị, biến thành công cụ kiếm sống.

Câu 5

Tư tưởng: ​Tư tưởng nhân đạo cao cả: Lên tiếng bảo vệ, thấu hiểu và chia sẻ nỗi đau với những người nghèo khổ, bị xã hội khinh miệt. ​Tư tưởng tố cáo mạnh mẽ: Phê phán và tố cáo gay gắt sự bất công, vô nhân đạo của xã hội đương thời. Xã hội đã vắt kiệt sức lực, khiến người lao động bị vật hóa (chỉ là "cái nồi sốt de", bị cúi đầu) và phải chịu số phận "chết non" một cách nghiệt ngã.

Tình cảm: ​Lòng trắc ẩn và sự đồng cảm sâu sắc với thân phận cùng khổ, bị hành hạ về thể xác và tinh thần của người phu kéo xe. ​Sự xót xa, căm phẫn trước thái độ thô bạo của giới thượng lưu và số phận bi thảm, cái chết yểu ("chết non") của người lao động nghèo

Câu 1

Qua tác phẩm "Tôi kéo xe", Tam Lang không chỉ là người ghi chép mà còn là người lên tiếng cho một mong muốn cấp thiết và đầy tính nhân đạo: sự xóa bỏ nghề kéo xe chở người vì tính chất phi nhân đạo của nó. Bằng cách nhập vai và cảm nhận nỗi đau thể xác đến mức "ruột thì như vặn" và nỗi nhục tinh thần (phu xe bị khách toan đánh vì chạy chậm), tác giả muốn tố cáo sự tàn khốc của công việc này – công việc khiến con người trở thành nô lệ cho chiếc xe. Việc tác giả tiên đoán và khẳng định "Người làm cu-li xe kéo, người chết non!" là một lời kết án đanh thép, chứng minh nghề này đã hủy hoại sinh mạng người lao động. . Do đó, Tam Lang khao khát thức tỉnh lương tri xã hội và chính quyền, kêu gọi hành động để chấm dứt công việc biến con người thành súc vật, trả lại nhân phẩm và quyền được sống thọ, sống đầy đủ cho những người lao động nghèo khổ trước Cách mạng tháng Tám.

Câu 2

​ Nỗ lực là một trong những phẩm chất cốt lõi và quan trọng nhất, quyết định sự thành bại và chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân. Nó không chỉ đơn thuần là hành động gắng sức mà còn là tuyên ngôn về tinh thần sống kiên cường, là ngọn hải đăng dẫn lối con người vượt qua mọi thử thách. Sự nỗ lực mang trong mình những ý nghĩa sâu sắc, không thể thay thế trong quá trình hoàn thiện bản thân và chinh phục mục tiêu.

Trước hết, nỗ lực là yếu tố tiên quyết để đạt được thành công và hiện thực hóa mọi mục tiêu. Trong cuộc đời, tài năng hay điều kiện ban đầu có thể tạo lợi thế, nhưng chỉ có sự nỗ lực bền bỉ mới giúp duy trì đà phát triển và đi đến đích. Mọi thành tựu vĩ đại, từ việc khám phá khoa học, sáng tạo nghệ thuật, đến việc đạt được vị trí cao trong sự nghiệp, đều là kết tinh của những giờ phút miệt mài, không ngại khó khăn. Người nỗ lực hiểu rằng con đường thành công không bằng phẳng. Khi đối diện với một bài toán khó, một dự án phức tạp hay một kì thi quan trọng, họ không chùn bước trước thất bại, mà coi đó là kinh nghiệm quý giá để cải thiện và vươn lên. Sự nỗ lực chính là quá trình chuyển hóa khả năng tiềm tàng thành năng lực thực tế, biến ý tưởng thành hành động, và cuối cùng là thành quả. Nó đòi hỏi sự kiên trì, tập trung cao độ và không ngừng tự vượt qua giới hạn của bản thân, bởi lẽ, thành công chỉ thực sự đến với những ai sẵn lòng trả giá bằng mồ hôi và sự quyết tâm không lay chuyển.

Ý nghĩa sâu sắc hơn của nỗ lực nằm ở khả năng định hình và tôi luyện bản lĩnh cá nhân. Cuộc sống luôn đầy rẫy những biến số và nghịch cảnh; chỉ có nỗ lực mới giúp ta xây dựng được sức mạnh nội tại để đối diện và vượt qua chúng. Nỗ lực là bằng chứng rõ ràng nhất về sự tự chủ và tự trọng. Khi ta phải đối mặt với khó khăn, thay vì bỏ cuộc, việc kiên trì cố gắng đến cùng không chỉ giúp giải quyết vấn đề mà còn xây dựng nên lòng tự tin và ý chí sắt đá. Người nỗ lực không chỉ cố gắng vì kết quả mà còn vì quá trình trưởng thành. Mỗi lần vượt qua giới hạn của bản thân, mỗi lần đứng dậy sau vấp ngã là một lần họ củng cố thêm niềm tin vào chính mình. Nỗ lực dạy ta tính kỷ luật, sự kiên nhẫn và lòng quyết tâm, những phẩm chất làm nên một cá nhân có trách nhiệm. Khi nhìn lại chặng đường đã qua, giá trị lớn nhất không phải là đích đến mà là những gì ta đã trở thành thông qua sự bền bỉ. ​Hơn thế nữa, sự nỗ lực cá nhân còn có nghĩa lan tỏa nguồn cảm hứng mạnh mẽ đến cộng đồng và xã hội. Một cá nhân không ngừng vươn lên, vượt qua số phận sẽ trở thành tấm gương sáng, khích lệ những người xung quanh hành động và thay đổi. Trong một tập thể, tinh thần nỗ lực chung tạo ra môi trường làm việc tích cực, cạnh tranh lành mạnh và thúc đẩy sự tiến bộ toàn diện. Những câu chuyện về sự vượt khó, về ý chí không khuất phục luôn là liều thuốc tinh thần mạnh mẽ, chứng minh rằng bất kì ai, dù ở hoàn cảnh nào, cũng có thể tạo ra sự khác biệt nếu họ thực sự nỗ lực. Chính những cá nhân miệt mài, cố gắng không ngừng đã tạo nên động lực cho sự phát triển chung của xã hội, góp phần xây dựng một cộng đồng năng động và tiến bộ.

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống, nỗ lực là phẩm chất không thể thiếu để con người tồn tại, phát triển và khẳng định giá trị. Nó là cầu nối giữa ước mơ và hiện thực, là thước đo cho sự nghiêm túc và trách nhiệm của mỗi người đối với cuộc đời mình. Thay vì chờ đợi may mắn hay điều kiện thuận lợi, mỗi người hãy xem nỗ lực như là lựa chọn sống có ý nghĩa, bởi vì chỉ khi không ngừng cố gắng, ta mới thực sự cảm nhận được ý nghĩa trọn vẹn và vẻ đẹp của hành trình sống này.

Câu 1

Bé Gái trong truyện ngắn "Nhà nghèo" của Tô Hoài là một hình tượng tiêu biểu và đầy ám ảnh về số phận nghiệt ngã của trẻ em nghèo trước Cách mạng. Gái là con lớn, là "đầu lòng," nhưng lại phải gánh chịu những cay đắng đầu tiên của đói nghèo. Cô bé được khắc họa với vẻ ngoài gầy gò, tiều tụy ("trong người nó có bao nhiêu xương sườn giơ hết cả ra") và một nụ cười hồn nhiên bị che khuất bởi cảnh nhà túng quẫn ("nhe hai hàm răng sún đen xỉn, cười toét").Nhân vật này đại diện cho sự hy sinh và bản năng sinh tồn mãnh liệt. Gái đã sớm có ý thức về trách nhiệm gia đình: nó là người duy nhất ra tận đầu xóm xin lửa để nấu cơm, và khi bố mẹ cãi nhau, nó đã che chở cho các em ("thằng Chân và thằng Cẳng đã được con bé nhốt cẩn thận vào gầm phản"). Chi tiết Gái hăm hở đi bắt nhái với niềm vui nhỏ nhoi "mỗi lần túm hoặc vồ được một chú nhái bẻ gẫy hai chân sau bỏ tót vào giỏ, thì nó lại cười tủm một mình" đã tô đậm sự khao khát có được miếng ăn. Cuối cùng, Gái chết vì kiệt sức và tai nạn ngay bên giỏ nhái đầy ắp, cái chết bi thảm ấy đã lên án gay gắt tội ác của đói nghèo và lay động sâu sắc lòng trắc ẩn của người đọc.

Câu 2

Trong xã hội hiện nay, trẻ em luôn được coi là mầm non, là tương lai của đất nước. Mọi sự phát triển của các em đều gắn liền với môi trường gia đình – nơi đầu tiên nuôi dưỡng và hình thành nhân cách. Thế nhưng, bên cạnh những gia đình hạnh phúc, vẫn tồn tại một thực trạng đáng lo ngại: bạo lực gia đình. Đây không chỉ là hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật mà còn để lại những hậu quả nặng nề đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em. Trước hết, bạo lực gia đình gây ra những tổn thương sâu sắc về tinh thần cho trẻ. Khi phải chứng kiến hoặc trực tiếp chịu đựng sự bạo hành, trẻ thường rơi vào trạng thái sợ hãi, lo âu, mất niềm tin vào người thân. Những ký ức đau buồn ấy có thể trở thành ám ảnh lâu dài, khiến trẻ dễ rơi vào mặc cảm, tự ti, thậm chí hình thành tâm lý lệch lạc. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường bạo lực thường thiếu cảm giác an toàn, từ đó ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, học tập và hòa nhập xã hội. Không chỉ dừng lại ở tổn thương tinh thần, bạo lực gia đình còn tác động tiêu cực đến nhân cách và hành vi của trẻ. Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ em bị bạo lực hoặc chứng kiến bạo lực có nguy cơ cao bắt chước hành vi đó, coi bạo lực là cách giải quyết mâu thuẫn. Điều này dễ dẫn đến sự hình thành nhân cách lệch chuẩn, thiếu sự cảm thông, dễ nóng nảy và có xu hướng sử dụng bạo lực trong các mối quan hệ sau này. Ngược lại, một số trẻ lại trở nên khép kín, thu mình, thiếu kỹ năng xã hội, khó xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Dù theo hướng nào, sự phát triển nhân cách của trẻ đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bạo lực gia đình còn gây ra những hệ lụy về sức khỏe và học tập. Trẻ em sống trong môi trường bạo lực thường bị chấn thương thể chất, rối loạn giấc ngủ, suy dinh dưỡng, thậm chí mắc các bệnh tâm lý. Đồng thời, các em khó tập trung học tập, thành tích giảm sút, thậm chí bỏ học. Hậu quả lâu dài là hạn chế cơ hội phát triển nghề nghiệp, ảnh hưởng đến tương lai của chính các em và cả xã hội. Một thế hệ trẻ em lớn lên trong bạo lực sẽ tạo ra vòng luẩn quẩn: từ nạn nhân trở thành người gây bạo lực, làm gia tăng các vấn đề xã hội như tội phạm, bất bình đẳng, mất an ninh trật tự. Để ngăn chặn tình trạng này, cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội. Cha mẹ phải nhận thức rõ trách nhiệm nuôi dưỡng, giáo dục con bằng tình yêu thương và sự tôn trọng. Nhà trường và các tổ chức xã hội cần phối hợp chặt chẽ để phát hiện, hỗ trợ trẻ em bị bạo lực. Pháp luật phải được thực thi nghiêm minh, xử lý mạnh tay các hành vi bạo lực gia đình. Quan trọng hơn cả, mỗi gia đình cần xây dựng môi trường yêu thương, chia sẻ, để trẻ em được phát triển trong sự an toàn và hạnh phúc. Tóm lại, bạo lực gia đình là một “căn bệnh” nguy hiểm, để lại những vết thương sâu sắc trong tâm hồn trẻ em. Nó không chỉ hủy hoại tuổi thơ mà còn ảnh hưởng đến tương lai của cả một thế hệ. Loại bỏ bạo lực gia đình chính là bảo vệ nền tảng đạo đức và sự phát triển bền vững của xã hội. Chỉ khi trẻ em được sống trong tình yêu thương, chúng mới có thể phát triển toàn diện và trở thành những công dân tốt, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.

Câu 1 Thể loại của văn bản là truyện ngắn.

Câu 2 Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự

Câu 3

Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (cụm từ "cảnh xế muộn chợ chiều").

Tác dụng

Làm cho văn bản sinh động hấp dẫn gợi hình gợi cảm

​Nhấn mạnh sự đồng cảnh ngộ về nghèo khổ, tật nguyền ("chân bên phải từ thuở lọt lòng," "lưng có cái bướu"), khiến cuộc hôn nhân của họ đến một cách tự nhiên, không có sự lựa chọn hay kén chọn, mà chỉ đơn thuần là sự nương tựa vào nhau trong cảnh khốn cùng. ​Cụm từ "xế muộn chợ chiều" ẩn dụ cho cảnh đời đã tàn tạ, điêu linh, tuổi tác đã cao (gần 30 tuổi với chị Duyện) và số phận kém may mắn, không còn nhiều lựa chọn tốt đẹp của cả hai nhân vật Duyện và chị Duyện.

Câu 4. Nội dung chính của văn bản là 

Truyện ngắn "Nhà nghèo" khắc họa cuộc sống cùng cực, tăm tối và những bi kịch đau lòng của gia đình anh Duyện và chị Duyện, đại diện cho tầng lớp nông dân nghèo khổ ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Qua đó, tác giả Tô Hoài lên án sự tàn bạo của đói nghèo và thể hiện tình yêu thương, niềm xót xa sâu sắc đối với số phận bị chà đạp của những con người bé nhỏ, đặc biệt là sự hy sinh và cái chết thương tâm của cô bé Gái.

Câu 5.

​Chi tiết ấn tượng nhất: Cái chết của bé Gái bên vệ ao, với hai tay ôm khư khư cái giỏ nhái, cơ thể gầy yếu và trên lớp bùn phẳng mới nguyên một lối bò dài như cái sào lúa còn hằn lại.

 Vì Cái chết của Gái là sự kết thúc bi thảm, tột cùng của bi kịch đói nghèo. Nó xảy ra ngay sau một niềm hy vọng bé nhỏ (bắt được nhái để có bữa cơm ngon). Cái chết vì đói, vì kiệt sức khi đang mải miết kiếm miếng ăn, đã biến niềm vui "túm hoặc vồ được một chú nhái" thành nỗi đau vĩnh viễn.Cái chết của Gái khiến người cha giận dữ, tàn bạo cũng phải "rú lên một tiếng quái gở" và khóc. Chi tiết này khơi dậy lòng thương xót tột cùng của người đọc đối với số phận nghiệt ngã của trẻ em nghèo.Chi tiết "lối bò dài" gợi hình ảnh một loài vật, một con rắn độc đã cướp đi sinh mạng bé bỏng của Gái. Nó là một cái chết đột ngột, khủng khiếp, nhấn mạnh sự mong manh, vô vọng của cuộc sống nhà nghèo, nơi cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, dưới bất kỳ hình thức nào.