câu 1

Con người sống trong thế giới này không thể tách rời vạn vật xung quanh, vì thế việc biết yêu thương vạn vật là điều vô cùng cần thiết. Thiên nhiên cho ta không khí để thở, nước để uống, cây cối cho bóng mát, muôn loài mang lại sự cân bằng cho sự sống. Nếu con người chỉ biết khai thác, tàn phá mà không trân trọng, gìn giữ thì chính con người sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề như ô nhiễm môi trường, thiên tai, biến đổi khí hậu. Yêu thương vạn vật không phải là điều gì quá lớn lao mà bắt đầu từ những hành động nhỏ: không xả rác bừa bãi, bảo vệ cây xanh, đối xử nhân hậu với động vật, sống chậm lại để cảm nhận vẻ đẹp mong manh của cuộc sống. Khi biết yêu thương thiên nhiên và muôn loài, con người cũng học được cách sống bao dung, nhân ái hơn với chính đồng loại của mình. Một thế giới chỉ thực sự bền vững khi con người sống hài hòa với tự nhiên, biết trân trọng từng điều nhỏ bé xung quanh.

câu 2

Hoàng Cầm là nhà thơ gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc, và “Bên kia sông Đuống” là tiếng khóc xót xa, đau đớn trước sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh đối với quê hương yêu dấu. Qua đoạn thơ, tác giả đã khắc họa rõ nét sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh, từ một miền đất thanh bình, đậm đà bản sắc văn hóa trở thành nơi hoang tàn, đẫm máu và nước mắt.

Trước chiến tranh, quê hương hiện lên với vẻ đẹp trù phú, yên ả và giàu truyền thống văn hóa dân tộc. Đó là “lúa nếp thơm nồng”, là “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, là “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những hình ảnh ấy gợi lên một làng quê ấm no, thanh bình, nơi con người sống hài hòa với thiên nhiên và gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời. Tranh Đông Hồ không chỉ là sản phẩm nghệ thuật mà còn là biểu tượng của đời sống tinh thần phong phú, thể hiện vẻ đẹp thuần khiết, tươi sáng của quê hương trước ngày giặc đến.

Nhưng chiến tranh ập đến đã phá vỡ tất cả. Quê hương “từ ngày khủng khiếp” khi “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”. Những hình ảnh thơ chuyển đột ngột từ êm đềm sang dữ dội, tang thương. Ruộng đồng khô cạn, nhà cửa cháy rụi, cuộc sống yên lành bị hủy diệt hoàn toàn. Cảnh vật không chỉ bị tàn phá mà còn nhuốm đầy máu và cái chết: “lưỡi dài lê sắc máu”, “kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang”. Chiến tranh đã biến miền quê trù phú thành một bãi hoang tàn lạnh lẽo, nơi sự sống bị dồn đến tận cùng đau khổ.

Không chỉ thiên nhiên, con người quê hương cũng phải gánh chịu những mất mát không gì bù đắp được. Những hình ảnh như “mẹ con đàn lợn âm dương chia lìa trăm ngả” hay “đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã” bị gián đoạn cho thấy chiến tranh đã cướp đi hạnh phúc bình dị nhất của con người. Ngay cả những sinh hoạt dân gian quen thuộc cũng không còn nguyên vẹn, tất cả đều bị vùi dập trong khói lửa. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm đau xót, căm phẫn trước tội ác chiến tranh và sự tàn nhẫn của kẻ thù.

Sự đối lập rõ nét giữa quê hương trước và sau chiến tranh đã làm nổi bật giá trị nhân đạo sâu sắc của đoạn thơ. Đó không chỉ là nỗi đau của riêng nhà thơ mà còn là nỗi đau chung của cả dân tộc trong những năm tháng mất mát. Qua tiếng thơ nghẹn ngào ấy, Hoàng Cầm gửi gắm tình yêu tha thiết với quê hương, đồng thời khơi dậy lòng căm thù giặc và khát vọng gìn giữ, bảo vệ những giá trị bình yên của đất nước.

Tóm lại, đoạn thơ “Bên kia sông Đuống” đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi đau đớn của quê hương từ thanh bình sang hoang tàn vì chiến tranh. Bài thơ không chỉ là khúc bi ca về quê hương bị tàn phá mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình và trách nhiệm của con người trong việc giữ gìn những gì thiêng liêng, đẹp đẽ nhất.

câu 1 biểu cảm (kết hợp nghi luận)

câu2

Nội dung văn bản:

Văn bản thể hiện suy ngẫm sâu sắc về sự mong manh của thế giới và con người; qua đó nhắc nhở con người cần sống nhẹ nhàng, tỉnh thức, biết yêu thương, tránh vô tình gây tổn thương cho thiên nhiên, cho người khác và cho chính mình

câu 3

Nhân hoá (kết hợp điệp cấu trúc).

Phân tích:

Tác giả gán cho các sự vật vô tri những phẩm chất, hành động của con người:

• “mặt đất quen tha thứ”
• “đại dương quen độ lượng”
• “những con đường quen nhẫn nhịn”

→ Làm cho thiên nhiên hiện lên như một con người bao dung, nhẫn nại, giàu yêu thương.

→ Qua đó nhấn mạnh: con người thường vô tâm gây tổn thương nhưng thế giới vẫn âm thầm chịu đựng, không oán trách.

câu 4

Đây là hình ảnh ẩn dụ.

• “Bàn chân bị gai đâm” tượng trưng cho những va vấp, đau đớn, tổn thương trong cuộc sống.
• Những nỗi đau ấy giúp con người giật mình tỉnh thức, biết mình đang bước quá vô tâm, thô bạo với thế giới và với người khác.

Tác giả muốn nói: đôi khi cần đau để biết sống chậm, sống tử tế và nhân ái hơn

câu 5

Bài học ý nghĩa rút ra từ văn bản:

Con người cần sống ý thức, nhẹ nhàng và yêu thương, biết trân trọng thế giới mong manh quanh mình; đừng vô tình gây tổn thương cho thiên nhiên, cho người khác và cho chính tâm hồn mình