Câu 1:

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ

Con người nên biết yêu thương vạn vật bởi đó không chỉ là biểu hiện của lòng nhân ái mà còn là thước đo giá trị văn minh của một xã hội. Vạn vật quanh ta – từ cỏ cây, muông thú đến thiên nhiên rộng lớn – đều là một phần không thể tách rời của sự sống. Khi con người đối xử thô bạo, vô tâm với môi trường và các sinh thể khác, chính họ cũng đang tự làm tổn thương mình, bởi thiên nhiên bị hủy hoại sẽ kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng cho cuộc sống con người. Yêu thương vạn vật giúp con người sống chậm lại, biết trân trọng những điều nhỏ bé, bình dị và mong manh. Đó có thể là việc bảo vệ môi trường, không tàn phá thiên nhiên, không ngược đãi động vật hay đơn giản là giữ gìn sự hài hòa với thế giới xung quanh. Khi con người biết yêu thương vạn vật, tâm hồn họ trở nên nhân hậu hơn, cuộc sống cũng vì thế mà trở nên yên bình, bền vững và giàu ý nghĩa hơn.

Câu 2:

Hoàng Cầm là nhà thơ gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc, nơi in đậm dấu ấn văn hóa dân tộc. Đoạn trích trong bài thơ Bên kia sông Đuống đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đau xót của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện nỗi đau, niềm xót xa và tình yêu quê hương tha thiết của nhà thơ.

Trước chiến tranh, quê hương hiện lên với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng” gợi lên một vùng đất màu mỡ, yên ả, nơi cuộc sống gắn liền với ruộng đồng, mùa màng no đủ. Bên cạnh đó, hình ảnh “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” đã làm nổi bật đời sống tinh thần phong phú của quê hương Kinh Bắc. Những bức tranh dân gian Đông Hồ không chỉ là sản phẩm nghệ thuật mà còn là biểu tượng của truyền thống, của niềm vui, của sự thanh bình trong đời sống nhân dân. Quê hương trước chiến tranh là một không gian vừa no ấm, vừa giàu giá trị văn hóa, chan chứa niềm vui sống.

Thế nhưng, từ khi chiến tranh nổ ra, tất cả vẻ đẹp ấy bị tàn phá nặng nề. Cụm từ “từ ngày khủng khiếp” như một tiếng nấc nghẹn ngào, đánh dấu bước ngoặt bi thương của quê hương. Hình ảnh giặc kéo lên với “ngùn ngụt lửa hung tàn” đã phá vỡ hoàn toàn cuộc sống yên bình. Ruộng đồng khô cạn, nhà cửa cháy rụi, làng xóm tan hoang: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy”. Không chỉ con người mà cả loài vật cũng chịu cảnh đau thương: “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu”. Những hình ảnh ấy cho thấy sự hủy diệt tàn nhẫn, vô nhân đạo của chiến tranh.

Nỗi đau chiến tranh còn hiện lên qua sự chia lìa, tan tác của cuộc sống vốn yên vui. Hình ảnh “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả” hay “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Những bức tranh Đông Hồ từng tượng trưng cho hạnh phúc, sung túc nay trở thành biểu tượng cho sự mất mát, đổ nát. Qua đó, nhà thơ thể hiện nỗi xót xa trước sự hủy hoại cả vật chất lẫn tinh thần của quê hương.

Như vậy, đoạn thơ đã làm nổi bật sự đối lập rõ rệt giữa quê hương trước chiến tranh thanh bình, giàu đẹp và quê hương sau chiến tranh tan hoang, đau thương. Qua đó, Hoàng Cầm không chỉ bày tỏ nỗi đau sâu sắc trước cảnh quê hương bị tàn phá mà còn thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và niềm căm phẫn đối với chiến tranh phi nghĩa.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là biểu cảm.

Câu 2 (0,5 điểm):

Văn bản nói về việc con người trong vô thức đã làm tổn thương thiên nhiên, sự vật và cả những giá trị tinh thần mong manh xung quanh; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, biết nâng niu, trân trọng và sống nhân ái hơn với thế giới xung quanh.

Câu 3:

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Nhân hoá (kết hợp với điệp cấu trúc).

• Ví dụ:
  “Mặt đất ngàn đời quen tha thứ”,
  “Đại dương bao la quen độ lượng”,
  “Những nẻo đường quen nhẫn nhịn”,
  “Những đoá hoa không bao giờ chì chiết”…
• Phân tích tác dụng:
  Tác giả đã nhân hoá thiên nhiên và sự vật, gán cho chúng những phẩm chất của con người như “tha thứ”, “độ lượng”, “nhẫn nhịn”, “bao dung”. Qua đó, thiên nhiên hiện lên hiền hậu, âm thầm chịu đựng những tổn thương do con người gây ra, làm nổi bật sự vô tâm, thô ráp của con người, đồng thời khơi gợi trong người đọc lòng trắc ẩn và ý thức sống có trách nhiệm hơn.

Câu 4:

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là một hình ảnh ẩn dụ.

→ “Gai đâm” tượng trưng cho những đau đớn, mất mát, tổn thương mà con người phải trải qua khi sống vô tâm.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản:

Con người cần sống tinh tế, nhân ái và có trách nhiệm, biết nâng niu từng sự sống, từng cảm xúc và những điều bình dị xung quanh mình; bởi chỉ một hành động vô tình cũng có thể gây ra tổn thương sâu sắc cho thiên nhiên và con người.