Câu 1 :

Nhà văn Nam Cao từng quan niệm: “Nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ thoát ra từ những kiếp lầm than”. Tư tưởng ấy dường như được gặp gỡ trong truyện ngắn Nhà nghèo của Tô Hoài qua hình tượng bé Gái – một số phận nhỏ bé nhưng đầy ám ảnh. Sinh ra trong cảnh đói nghèo, thiếu thốn và gia đình luôn chìm trong cãi vã, bé Gái không có một tuổi thơ trọn vẹn. Em sớm phải lao động, đi bắt nhái để phụ giúp cha mẹ, và niềm vui cũng thật giản dị khi giỏ nhái “đã được lưng lửng”. Nụ cười “toét” với hàm răng sún đen xỉn vừa hồn nhiên vừa khiến người đọc xót xa vì cái nghèo in dấu lên cả hình hài đứa trẻ. Chính trong những chi tiết đời thường ấy, ngòi bút của tác giả bộc lộ rõ giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc. Không cần những lời bi lụy, chỉ bằng cách miêu tả chân thực, giản dị, tác giả đã khiến bi kịch hiện lên thấm thía. Đỉnh điểm là cái chết thương tâm của bé Gái trong tư thế vẫn ôm chặt giỏ nhái – một chi tiết vừa hiện thực vừa mang tính ám ảnh mạnh, như dồn nén toàn bộ nỗi đau của số phận. Qua đó, hình ảnh bé Gái không chỉ gợi thương cảm mà còn tố cáo sự khắc nghiệt của đói nghèo đã cướp đi tuổi thơ và sự sống của em. Nhân vật vì thế trở thành biểu tượng cho những mảnh đời non nớt bị vùi dập trong bất hạnh.

Câu 2

Bài làm :

Trong quá trình trưởng thành của trẻ, gia đình luôn giữ vai trò nền tảng, là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách và tâm hồn. Thế nhưng, trong xã hội hiện nay, bạo lực gia đình vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức, để lại những hậu quả nặng nề đối với sự phát triển của trẻ. Nhận thức đầy đủ về vấn đề này vì thế trở nên vô cùng cần thiết.

Bạo lực gia đình là những hành vi gây tổn hại về thể chất, tinh thần hoặc tình cảm giữa các thành viên. Với trẻ em, bạo lực không chỉ dừng lại ở việc bị đánh đập, mắng chửi mà còn bao gồm cả việc phải chứng kiến những cuộc cãi vã, xung đột triền miên của cha mẹ. Chính những điều tưởng chừng “chuyện riêng” ấy lại âm thầm làm tổn thương sâu sắc thế giới nội tâm non nớt của trẻ.

Trẻ em lớn lên trong môi trường đầy xung đột thường xuyên rơi vào trạng thái bất an, lo sợ, thiếu cảm giác an toàn. Lâu dần, các em dễ trở nên thu mình, mất niềm tin vào người khác hoặc thậm chí rơi vào trầm cảm. Những tổn thương tâm lý này không dễ chữa lành, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành nhân cách. Một đứa trẻ không được nuôi dưỡng trong yêu thương sẽ khó có thể phát triển một đời sống tinh thần lành mạnh.

Không dừng lại ở đó, bạo lực gia đình còn in dấu rõ nét trong hành vi và cách ứng xử của trẻ. Trẻ có xu hướng tái hiện những gì mình chứng kiến. Nếu bạo lực trở thành điều quen thuộc, các em có thể xem đó là cách giải quyết mâu thuẫn bình thường, từ đó hình thành lối sống hung hăng, dễ gây xung đột. Ngược lại, cũng có những em trở nên nhút nhát, cam chịu, không dám bảo vệ bản thân. Dù theo chiều hướng nào, sự phát triển nhân cách đều bị lệch lạc, tạo nên một vòng luẩn quẩn khó thoát. Ảnh hưởng của bạo lực gia đình còn lan sang cả việc học tập và tương lai lâu dài của trẻ. Khi tâm lý luôn bị đè nặng bởi nỗi sợ hãi, trẻ khó có thể tập trung học tập hay phát huy khả năng của mình. Không ít em dần chán học, bỏ học hoặc sa vào những con đường tiêu cực. Những hệ quả này không chỉ dừng lại ở hiện tại mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cơ hội phát triển sau này.

Thực tế đời sống đã cho thấy nhiều câu chuyện đau lòng về trẻ em bị tổn thương bởi bạo lực gia đình. Có em mang thương tích về thể xác, có em lại mang những vết thương tinh thần kéo dài suốt nhiều năm. Đó không chỉ là nỗi đau của cá nhân mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh đối với toàn xã hội.

Để hạn chế tình trạng này, mỗi gia đình cần ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc nuôi dạy con cái. Thay vì nóng giận và bạo lực, cha mẹ cần học cách lắng nghe, đối thoại và kiểm soát cảm xúc. Một môi trường sống yêu thương, tôn trọng chính là nền tảng tốt nhất cho sự phát triển của trẻ. Song song với đó, nhà trường và xã hội cũng cần có những biện pháp hỗ trợ kịp thời, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền trẻ em và xử lý nghiêm các hành vi bạo hành.

Nhìn rộng ra, bạo lực gia đình không chỉ là vấn đề của mỗi cá nhân mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển chung của xã hội. Xây dựng một mái ấm hòa thuận, nơi trẻ được yêu thương và tôn trọng, chính là cách thiết thực nhất để nuôi dưỡng những thế hệ tương lai khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

Như Friedrich Engels từng nói: “Gia đình là tế bào của xã hội”. Khi “tế bào” ấy bị tổn thương bởi bạo lực, sự phát triển của trẻ em cũng bị đe dọa nghiêm trọng. Vì thế, xây dựng một gia đình yêu thương, tôn trọng và không có bạo lực không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng để nuôi dưỡng những thế hệ tương lai khỏe mạnh, nhân văn.

Câu 1. Văn bản thuộc thể loại :truyện ngắn

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính: tự sự ( kết hợp miêu tả và biểu cảm).

Câu 3. Biện pháp tu từ: ẩn dụ - “cảnh xế muộn chợ chiều”.

=> Tác dụng:

+ Gợi lên hoàn cảnh ế ẩm, muộn màng, tàn tạ của cả hai con người khi đến với hôn nhân.

+ Nhấn mạnh sự thiếu thốn, không trọn vẹn cả về tuổi tác, ngoại hình lẫn điều kiện sống.Làm nổi bật cuộc hôn nhân mang tính tạm bợ, chắp vá, dự báo một cuộc sống gia đình nhiều khổ cực, bi kịch.

+ Làm cho cách diễn đạt giàu hình ảnh, gợi cảm, giúp người đọc dễ hình dung hoàn cảnh của hai nhân vật.

Câu 4 : Nội dung của văn bản là :

- Văn bản phản ánh cuộc sống nghèo đói, bế tắc và bi kịch của một gia đình nông dân. Cái nghèo không chỉ khiến con người khổ về vật chất mà còn làm tha hóa tình cảm, dẫn đến những xung đột, đau khổ và cuối cùng là cái chết thương tâm của đứa trẻ.

- Qua đó, tác giả bày tỏ niềm xót xa, cảm thương sâu sắc đối với những con người nghèo khổ trong xã hội cũ.

Câu 5 : Chi tiết em ấn tượng nhất là cái chết của con bé Gái khi vẫn ôm khư khư giỏ nhái. Bởi vì :

- Đây là chi tiết đau xót và ám ảnh nhất, đẩy bi kịch lên cao trào.Hình ảnh đứa bé chết trong lúc đang cố kiếm thức ăn cho gia đình cho thấy cái nghèo đã dồn con người đến tận cùng khổ cực.

- Chi tiết ấy còn làm nổi bật tình thương con muộn màng của người cha, khiến người đọc vừa thương xót đứa trẻ, vừa day dứt trước số phận con người.

- Chi tiết gợi lên một thông điệp sâu sắc: nghèo đói không chỉ hủy hoại cuộc sống mà còn cướp đi cả những điều thiêng liêng nhất của con người.