câu 1:

Đoạn trích cuối tiểu thuyết "Sống mòn" đã khắc họa thành công bi kịch và tâm trạng của nhân vật Thứ, một hình ảnh tiêu biểu cho lớp trí thức tiểu tư sản nghèo trước Cách mạng tháng Tám. Thứ là người có hoài bão lớn ("vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình") nhưng lại bị thực tế cuộc sống nghiệt ngã (nghèo khó, thất nghiệp) bào mòn và hủy hoại ý chí. Tâm trạng của Thứ là sự pha trộn giữa nỗi buồn bã, uất ức cùng cực khi chứng kiến đời mình "lùi dần, lùi dần" về một "xó nhà quê", nơi y sẽ "mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra" – một ẩn dụ đau đớn về cái "chết mà chưa sống".

Bi kịch lớn nhất của Thứ không chỉ nằm ở hoàn cảnh mà còn ở chính sự nhu nhược, hèn yếu của bản thân. Y nhận thức rõ sự thất bại và khao khát "cưỡng lại" ("Y sẽ đi bất cứ đâu, mặc rủi may") nhưng lại bất lực trước sự chi phối của số phận và thói quen ("Y chỉ để mặc con tàu mang đi"). Qua hình ảnh con trâu bị giữ chân bởi thói quen và nỗi sợ, Nam Cao đã khẳng định triết lí sâu sắc: "Sống tức là thay đổi", đồng thời phê phán sự tự đầu hàng của người trí thức trước hoàn cảnh. Nhân vật Thứ là tiếng nói tố cáo xã hội vô nhân đạo đã bóp chết những ước mơ cao đẹp, đẩy con người vào bi kịch "sống mòn" đầy tủi nhục.

câu 2:

Gabriel Garcia Marquez, nhà văn vĩ đại người Colombia, từng viết: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Lời phát biểu này không chỉ là một nhận định sâu sắc về quy luật tâm lí mà còn là một triết lí nhân sinh mạnh mẽ, nhấn mạnh vai trò sống còn của ước mơ đối với sức sống và ý nghĩa tồn tại của con người, đặc biệt là với tuổi trẻ. Ước mơ chính là ngọn lửa thắp sáng con đường dấn thân và là thước đo giá trị của một đời người trẻ.

       Ước mơ là khát vọng về những điều tốt đẹp, là mục tiêu cao cả mà mỗi người hướng tới, là "linh hồn" của tuổi trẻ. Nó không chỉ đơn thuần là sự mong muốn mà còn là động lực mạnh mẽ thôi thúc con người hành động, vượt qua sự tầm thường và trì trệ. Tuổi trẻ không chỉ được tính bằng số năm mà bằng tinh thần khao khát, dấn thân. Khi mang trong mình ước mơ, người trẻ luôn cảm thấy có mục đích, có năng lượng để tìm tòi, học hỏi và không ngừng hoàn thiện bản thân. Ước mơ khiến người trẻ dám đối diện với thử thách, sẵn sàng thất bại và đứng dậy.

Ngược lại, lời của Marquez đã chỉ ra bi kịch lớn nhất: sự "già đi" về mặt tinh thần. Một người không còn ước mơ, không còn mục tiêu để theo đuổi, sẽ dễ dàng chấp nhận cuộc sống an nhàn, thiếu thách thức. Họ sẽ rơi vào trạng thái "sống mòn", tâm hồn họ dần "cũ kĩ" và "mòn mỏi" theo thời gian dù tuổi đời còn rất trẻ. Trong văn học Việt Nam, nhân vật Thứ của Nam Cao đã minh họa rõ bi kịch này: một trí thức có hoài bão lớn lao nhưng bị thực tế bóp nghẹt, bị nỗi sợ hãi và sự nhu nhược nội tại cầm giữ, để rồi đành chấp nhận "mục ra" ở một xó nhà quê, chấp nhận cái "chết mà chưa sống".

          Để không rơi vào bi kịch "già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ," tuổi trẻ cần phải nhận thức rõ sứ mệnh của mình đối với những khát vọng cao đẹp. Ước mơ phải xuất phát từ lòng nhiệt thành và năng lực thực tế của bản thân, không phải là những viển vông, hão huyền. Ước mơ phải đủ lớn để trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động. Ước mơ chỉ có ý nghĩa khi được nuôi dưỡng bằng sự nỗ lực không ngừng và tính kỷ luật mỗi ngày. Hành động chính là cầu nối duy nhất giữa khát vọng và hiện thực. Con đường đi đến ước mơ không bao giờ bằng phẳng. Tuổi trẻ phải học cách xem thất bại là bài học để trưởng thành, không để nỗi sợ hãi trở thành rào cản vĩnh cửu. Sự hèn yếu và thói quen ngại thay đổi mới là sợi dây xích ghê gớm nhất trói buộc con người. Chính sự dấn thân, không ngừng thay đổi mới là bản chất của sự sống: "Sống tức là thay đổi".

         Lời phát biểu của Gabriel Garcia Marquez là một chân lí sâu sắc và một lời nhắc nhở đanh thép. Tuổi trẻ là giai đoạn sung mãn nhất, là thời điểm để người ta dám mơ lớn và dám làm lớn. Chừng nào ta còn theo đuổi một mục tiêu, một khát vọng cao đẹp, chừng đó ta còn giữ được ngọn lửa nhiệt huyết và sức sống tươi mới. Ngược lại, nếu ta chấp nhận an phận, buông bỏ khao khát, ta sẽ "già đi" trong tâm hồn, sống một cuộc đời vô vị và hối tiếc. Vì thế, mỗi người trẻ hãy coi ước mơ là tài sản vô giá để không ngừng đấu tranh, chinh phục và làm cho cuộc đời mình thực sự có ý nghĩa, không để bản thân bị biến thành một "kẻ sống mòn" giữa dòng chảy thời gian.

1) điểm nhìn của người kể trong văn bản là điểm nhìn trần thuật

2) Y mong muốn học hành thành tài, đạt những bằng cấp cao. Ước mơ trở thành một "vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình"

3) Bptt: ẩn dụ, điệp từ/ điệp cấu trúc

Tác dụng:

+ Nhấn mạnh một cách đau đớn về bi kịch " sống mòn": sự bế tắc, bất lực của người trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ, họ đang tự chết dần trong sự nghèo khổ và sự tầm thường

+Tạo ấn tượng mạnh mẽ về sự tột cùng của nỗi nhục nhã, ê chề khi phải "ăn bám vợ" và bị chính mình khinh bỉ

4) Thứ là hình ảnh tiêu biểu cho người trí thức tiểu tư sản tài năng, có hoài bão, nhưng bị gục ngã và tê liệt ý chí bởi cuộc sống nghèo đói, tăm tối của xã hội trước Cách mạng tháng tám

5) Sự bất lực và hèn yếu và hèn yếu của bản thân mới là sợi dây xích ghê gớm nhất trói buộc con người, khiến họ phải chịu cái "chết mà chưa sống". Chỉ khi dám "cưỡng lại" hoàn cảnh và và số phận, con người mới có thể tìm được một cuộc đời "rộng rãi hơn, đẹp đẽ hơn"