Câu 1:

              Trong cuộc sống, mỗi con người sinh ra đều là một cá thể riêng biệt, không ai hoàn toàn giống ai về ngoại hình, tính cách, suy nghĩ, sở thích hay hoàn cảnh sống. Chính sự khác biệt ấy đã tạo nên bức tranh cuộc đời đa dạng, phong phú và đầy màu sắc. Vì vậy, tôn trọng sự khác biệt của người khác là một thái độ sống đẹp, thể hiện sự văn minh và nhân ái của mỗi con người. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là luôn đồng tình với mọi quan điểm hay hành động của người khác, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận những điều không giống với bản thân mình. Khi chúng ta biết tôn trọng người khác, các mối quan hệ trong gia đình, nhà trường và xã hội sẽ trở nên hài hòa, gắn bó hơn. Đồng thời, mỗi người sẽ cảm thấy được yêu thương, được công nhận và có thêm tự tin để phát huy giá trị riêng của bản thân. Ngược lại, nếu coi thường, chế giễu hoặc áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác, chúng ta dễ làm tổn thương họ, gây nên mâu thuẫn, chia rẽ và mất đi những cơ hội học hỏi điều mới mẻ. Trong xã hội hiện đại ngày nay, sự khác biệt còn là nguồn gốc của sáng tạo và phát triển, bởi mỗi cá nhân đều có cách nhìn nhận và khả năng riêng để đóng góp cho cộng đồng. Là học sinh, chúng ta cần học cách tôn trọng bạn bè, không kì thị ngoại hình, hoàn cảnh, sở thích hay năng lực của người khác; đồng thời biết trân trọng và phát huy nét riêng tích cực của chính mình. Tôn trọng sự khác biệt không chỉ giúp con người sống hòa hợp hơn mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và giàu lòng yêu thương.

Câu 2:

           Nhà thơ Tố Hữu từng nói: “ Thơ ca là nhịp tim của tâm hồn, là tiếng nói của con tim trước vẻ đẹp và nỗi đau của cuộc sống”. Bởi thế, thơ vẫn luôn giữ trọn số mệnh nuôi dưỡng tâm hồn, khơi dậy và nâng niu những rung động tinh tế nhất của con người. Tac phẩm “ Nắng mới” của Lưu Trọng Lư cũng là  một nhịp tim như thế, vang vọng giữa đời sống, gửi gắm những tâm tư, khát vọng và giá trị nhân văn sâu sắc.

           Lưu Trọng Lư (1912-1991) là một nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch Việt Nam. Thơ ông kết hợp hài hòa nét cổ điển với hiện đại, thường sử dụng hình ảnh thiên nhiên tinh tế, ngôn ngữ giản dị, giàu nhạc điệu để thể hiện tâm trạng, tình yêu và những cảm xúc sâu sắc. Bài thơ Nắng mới là một thi phẩm giàu cảm xúc, thể hiện nỗi nhớ thương da diết của tác giả đối với người mẹ đã khuất, đồng thời gợi lên vẻ đẹp thiêng liêng của tình mẫu tử. Qua nghệ thuật miêu tả tinh tế, ngôn ngữ giản dị mà gợi cảm, bài thơ để lại trong lòng người đọc nhiều rung động sâu xa.

           Mở đầu bài thơ là một khung cảnh quen thuộc, bình dị nhưng gợi buồn da diết:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,
Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.”

Hình ảnh “nắng mới” là ánh nắng đầu ngày, tươi sáng, trong trẻo nhưng khi “hắt bên song” lại gợi cảm giác mong manh, xa vắng. Ánh nắng ấy như một tín hiệu của thiên nhiên khơi dậy trong lòng nhà thơ những miền kí ức cũ. Từ láy “xao xác” kết hợp với âm thanh “gà trưa gáy não nùng” đã tạo nên một không gian vắng lặng, hiu hắt và nhuốm màu hoài niệm. Tiếng gà trưa vốn quen thuộc của làng quê nhưng qua cảm nhận của thi nhân lại mang âm hưởng buồn thương, gợi nhớ. Từ đó, “lòng rượi buồn” – một nỗi buồn nhẹ mà thấm sâu – cứ thế lan theo “thời dĩ vãng”. Cụm từ “chập chờn sống lại” diễn tả những kí ức mơ hồ mà da diết đang hiện về trong tâm trí nhà thơ. Chỉ bằng vài nét chấm phá, tác giả đã tạo nên chiếc cầu nối giữa hiện tại và quá khứ.

          Từ cảm xúc hoài niệm ấy, nhà thơ trực tiếp bộc lộ nỗi nhớ về mẹ:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;
Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.”

Tiếng gọi “me tôi” mộc mạc, thân thương, đậm chất địa phương khiến tình cảm trở nên chân thành và gần gũi. Câu thơ “Lúc người còn sống, tôi lên mười” như một lời kể giản dị nhưng chứa đựng nỗi đau mất mát âm thầm. Kí ức hiện lên thật cụ thể: khi “nắng mới reo ngoài nội”, người mẹ xuất hiện với công việc quen thuộc là “đưa trước giậu phơi”. Động từ “reo” khiến ánh nắng như có âm thanh, có sức sống, làm cho bức tranh quê thêm rộn rã. Nổi bật trong bức tranh ấy là hình ảnh “áo đỏ” – một gam màu ấm áp, tươi sáng, tượng trưng cho tình mẹ và hơi ấm gia đình. Hình ảnh ấy giản dị mà in đậm trong tâm trí tác giả, trở thành một miền kí ức không thể phai mờ.

          Nếu khổ thơ thứ hai gợi lại hình ảnh người mẹ trong một hoạt động quen thuộc thì khổ thơ cuối tập trung khắc họa chân dung mẹ rõ nét hơn:

“Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:
Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”

Câu thơ “Hình dáng me tôi chửa xoá mờ” khẳng định hình bóng mẹ vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí nhà thơ dù thời gian đã trôi qua. Từ “mường tượng” cho thấy kí ức ấy vừa rõ nét vừa mơ hồ, vừa thực vừa ảo. Hình ảnh “nét cười đen nhánh sau tay áo” là một chi tiết rất đẹp và giàu sức gợi. Nụ cười của mẹ hiện lên kín đáo, hiền hậu và đầy yêu thương. Từ “đen nhánh” có thể gợi màu răng đen – nét đẹp truyền thống của người phụ nữ xưa, làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc, chân quê. Tất cả hiện lên “trong ánh trưa hè trước giậu thưa” – một khung cảnh sáng trong, yên bình nhưng cũng thấm đượm nỗi nhớ thương. Hình ảnh mẹ như hòa vào nắng, vào gió, vào không gian quê nhà và trở thành một phần không thể thiếu trong tâm hồn thi sĩ.

          Tác giả đã thành công trong việc sử dụng thể thơ bảy chữ với nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết như một lời tâm sự. Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng giàu sức gợi, kết hợp hài hòa giữa tả cảnh và tả tình. Các hình ảnh quen thuộc như “nắng mới”, “gà trưa”, “giậu phơi”, “ánh trưa hè” mang đậm màu sắc làng quê Việt Nam, tạo nên không gian vừa bình dị vừa giàu cảm xúc. Biện pháp nhân hóa trong từ “reo”, từ láy “xao xác”, “chập chờn”, “não nùng” góp phần diễn tả tinh tế tâm trạng nhớ thương và nỗi buồn hoài niệm của nhà thơ.

          Bài thơ Nắng mới không chỉ là tiếng lòng của riêng Lưu Trọng Lư mà còn gợi nhắc trong mỗi người tình cảm thiêng liêng đối với mẹ. Qua những dòng thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng, tác giả đã thể hiện nỗi nhớ mẹ da diết cùng sự trân trọng đối với những kỉ niệm tuổi thơ êm đềm. Bài thơ để lại trong lòng người đọc một dư âm đẹp về tình mẫu tử – thứ tình cảm thiêng liêng, bất diệt trong trái tim mỗi con người.

     Câu 1:

               Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận.

     Câu 2:

               Hai cặp từ, cặp cụm từ đối lập được sử dụng trong đoạn (1):

                      +) tằn tiện >< phung phí

                      +) hào phóng >< keo kiệt

     Câu 3:

               Tác giả cho rằng đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng, bởi vì:

                     +) Mỗi người đều có một cái nhìn, hoàn cảnh sống khác nhau.

                     +) Việc phán xét dễ dẫn đến hiểu làm, gây tổn thương tới người khác.

                     +) Những đánh giá thường mang tính chủ quan, phiến diện

     Câu 4:

               - Quan điểm: “Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó?” có thể hiểu là:

                          +) “Tấm lưới định kiến” là những suy nghĩ áp đặt, khuôn mẫu, thiếu khách quan.

                          +) Khi ta “buông mình” vào đó, nghĩa là ta để định kiến chi phối suy nghĩ và hành động của mình.

                          +)  Điều này khiến con người mất đi sự tự do trong nhận thức, sống lệ thuộc vào ý kiến người khác, không dám là chính mình.

               - Đây là điều nguy hại vì nó kìm hãm sự phát triển và làm méo mó cách nhìn nhận cuộc sống.

     Câu 5:

               - Từ văn bản, em rút ra được thông điệp cho bản thân là: “Không nên phán xét người khác một cách dễ dàng và tôn trọng sự khác biệt”.

               - Bởi vì:

                       +) Mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và cách sống riêng. Nếu chỉ nhìn bề ngoài mà đánh giá, ta rất dễ hiểu sai và làm tổn thương người khác.

                       +) Cuộc sống không có một khuôn mẫu chung cho tất cả. Điều phù hợp với người này chưa chắc đúng với người khác, nên cần học cách chấp nhận và tôn trọng.