Câu 1

Bài thơ “Khán ‘Thiên gia thi’ hữu cảm” của Nguyễn Ái Quốc thể hiện quan niệm sâu sắc của tác giả về thơ ca và vai trò của người nghệ sĩ trong thời đại mới. Hai câu thơ đầu gợi nhắc đặc điểm của thơ ca cổ điển với những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc như núi, sông, khói, hoa, tuyết, trăng, gió. Những hình ảnh ấy được liệt kê nhằm làm nổi bật vẻ đẹp thanh tao, lãng mạn của thơ xưa, vốn chủ yếu hướng tới việc ca ngợi cảnh sắc thiên nhiên. Tuy nhiên, ở hai câu thơ sau, tác giả đã đưa ra một quan niệm mới mẻ và tiến bộ về thơ ca hiện đại. Theo Người, thơ ca thời đại mới không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cái đẹp mà cần phải có “thép”, tức là phải thể hiện tinh thần chiến đấu, ý chí mạnh mẽ và trách nhiệm đối với đất nước. Đồng thời, nhà thơ cũng phải biết “xung phong”, nghĩa là dấn thân vào cuộc sống, hòa mình vào cuộc đấu tranh của dân tộc. Qua bài thơ, Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định rằng thơ ca chân chính phải gắn bó với đời sống và phục vụ cho sự nghiệp cách mạng. Đây cũng chính là quan niệm nghệ thuật tiến bộ, thể hiện tư tưởng lớn lao của Người về vai trò của văn học đối với xã hội.

Câu 2

Văn hóa truyền thống là kết tinh của lịch sử, bản sắc và tâm hồn của một dân tộc. Những giá trị văn hóa ấy được hình thành qua nhiều thế hệ và trở thành nền tảng tinh thần quan trọng của đất nước. Trong bối cảnh xã hội hiện đại và hội nhập quốc tế, ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc càng trở nên cần thiết, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Trước hết, văn hóa truyền thống bao gồm những giá trị tốt đẹp được lưu truyền qua nhiều thế hệ như phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, nghệ thuật, tiếng nói, chữ viết và lối sống. Đây chính là bản sắc riêng giúp một dân tộc khẳng định vị trí của mình trong thế giới. Đối với Việt Nam, văn hóa truyền thống được thể hiện qua nhiều nét đẹp như tinh thần yêu nước, lòng hiếu thảo, truyền thống tôn sư trọng đạo, các lễ hội dân gian, trang phục áo dài hay những loại hình nghệ thuật như chèo, tuồng, quan họ. Những giá trị ấy không chỉ phản ánh lịch sử lâu đời của dân tộc mà còn góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách con người Việt Nam.

Trong thời đại ngày nay, giới trẻ đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Nhiều bạn trẻ đã có ý thức tìm hiểu lịch sử dân tộc, tham gia các hoạt động văn hóa, quảng bá văn hóa Việt Nam qua mạng xã hội hoặc thông qua các hoạt động sáng tạo như âm nhạc, nghệ thuật và du lịch. Bên cạnh đó, không ít bạn trẻ tự hào khi mặc áo dài trong các dịp lễ, tham gia các lễ hội truyền thống hoặc tìm hiểu về ẩm thực và phong tục của dân tộc. Những hành động ấy góp phần lan tỏa vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam đến với cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực vẫn còn một số bạn trẻ thờ ơ với văn hóa truyền thống. Một số người chạy theo lối sống hiện đại hoặc văn hóa ngoại lai mà quên đi những giá trị của dân tộc mình. Điều này có thể khiến bản sắc văn hóa dần bị mai một nếu không được quan tâm đúng mức. Vì vậy, việc nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa truyền thống là điều vô cùng quan trọng.

Để giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, mỗi người trẻ cần chủ động tìm hiểu về lịch sử và văn hóa dân tộc. Bên cạnh đó, chúng ta cần biết trân trọng những phong tục, tập quán tốt đẹp, tích cực tham gia các hoạt động văn hóa và giới thiệu những nét đẹp ấy đến với mọi người. Đồng thời, việc tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới cũng cần được thực hiện một cách chọn lọc, để vừa hội nhập vừa giữ vững bản sắc dân tộc.

Tóm lại, giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống là trách nhiệm của mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi giới trẻ biết trân trọng và phát huy những giá trị ấy, bản sắc văn hóa dân tộc sẽ được gìn giữ và lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội hiện đại.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (mỗi câu 7 chữ, gồm 4 câu).

Câu 2.
Bài thơ được viết theo luật bằng trong thơ Đường luật.
Đặc điểm: tiếng thứ hai của câu thứ nhất là thanh bằng, từ đó xác định bài thơ theo luật bằng.

Câu 3.
Một biện pháp tu từ nổi bật trong bài thơ là liệt kê ở câu:
“Sơn thủy yên hoa tuyết nguyệt phong” (núi, sông, khói, hoa, tuyết, trăng, gió).

Tác dụng:

• Gợi lên hàng loạt hình ảnh thiên nhiên quen thuộc trong thơ ca cổ.
• Làm nổi bật đặc điểm của thơ xưa: thường thiên về miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên, cảnh sắc.
• Qua đó tạo tiền đề để tác giả đưa ra quan điểm về chức năng của thơ ca hiện đại ở hai câu sau.

Câu 4.
Tác giả cho rằng:
“Hiện đại thi trung ưng hữu thiết,
Thi gia dã yếu hội xung phong.”

Vì:

• Thời đại lúc đó đất nước đang chịu cảnh áp bức, chiến tranh và cần đấu tranh giải phóng dân tộc.
• Thơ ca không chỉ để thưởng thức cái đẹp mà còn phải phản ánh hiện thực, cổ vũ tinh thần đấu tranh cách mạng.
• “Thép” tượng trưng cho ý chí chiến đấu, tinh thần mạnh mẽ.
• Nhà thơ cũng phải dấn thân, tham gia vào cuộc đấu tranh của dân tộc, không đứng ngoài cuộc.

Câu 5.
Cấu tứ của bài thơ rất chặt chẽ và rõ ràng:

• Hai câu đầu: Nêu đặc điểm của thơ ca cổ – chủ yếu miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên.
• Hai câu sau: Đưa ra quan điểm về thơ ca hiện đại – thơ cần có “thép”, nhà thơ phải gắn với cuộc đấu tranh của thời đại.

→ Bài thơ có cấu tứ so sánh – đối chiếu giữa thơ xưa và thơ nay, từ đó làm nổi bật tư tưởng: thơ ca phải gắn với cuộc sống và lý tưởng cách mạng.

Câu 1

Nhân vật “tôi” trong đoạn trích Hoàng tử bé được khắc họa là một cậu bé giàu trí tưởng tượng, nhạy cảm và có tâm hồn sáng tạo. Từ việc nhìn thấy bức tranh con trăn nuốt mồi trong sách, cậu đã tự vẽ nên bức tranh của riêng mình – một con trăn đang nuốt một con voi. Điều đó cho thấy “tôi” là một đứa trẻ có khả năng quan sát tinh tế và trí tưởng tượng phong phú. Tuy nhiên, khi đưa bức vẽ cho người lớn xem, họ lại cho rằng đó chỉ là một chiếc mũ. Sự hiểu lầm ấy khiến cậu bé thất vọng vì những người lớn không thể nhìn thấy điều mà cậu muốn thể hiện. Từ đó, “tôi” nhận ra khoảng cách giữa thế giới trẻ em và thế giới của người lớn: trẻ em nhìn mọi thứ bằng trí tưởng tượng và cảm xúc, còn người lớn thường nhìn mọi thứ một cách khô khan và thực tế. Chính vì vậy, “tôi” đã từ bỏ ước mơ trở thành họa sĩ và chọn một nghề khác. Qua nhân vật này, tác giả thể hiện sự trân trọng đối với tâm hồn trẻ thơ, đồng thời phê phán lối suy nghĩ cứng nhắc của người lớn.

Câu 2

Nhà thơ Giacomo Leopardi từng nói: “Trẻ con tìm thấy tất cả ở nơi chẳng có gì, còn người lớn chẳng tìm được gì trong tất cả.” Câu nói đã gợi lên sự khác biệt sâu sắc giữa cách nhìn nhận thế giới của trẻ em và người lớn. Từ góc nhìn của người trẻ, ý kiến này nhắc nhở chúng ta về giá trị của trí tưởng tượng, sự tò mò và khả năng cảm nhận cuộc sống.

Trước hết, trẻ em thường nhìn thế giới bằng một tâm hồn trong sáng và trí tưởng tượng phong phú. Với các em, mọi thứ xung quanh đều có thể trở nên thú vị và đầy ý nghĩa. Một chiếc lá rơi, một đám mây trên trời hay một bức tranh đơn giản cũng có thể trở thành cả một thế giới kỳ diệu trong trí tưởng tượng của trẻ nhỏ. Chính sự hồn nhiên ấy giúp các em khám phá cuộc sống với niềm vui và sự say mê. Trẻ em không bị giới hạn bởi những quy tắc cứng nhắc nên có thể tìm thấy niềm vui ở những điều rất bình dị. Điều này giống như trong tác phẩm Hoàng tử bé, khi cậu bé vẽ một con trăn nuốt voi nhưng người lớn lại chỉ nhìn thấy một chiếc mũ.

Ngược lại, khi trưởng thành, con người thường bị cuốn vào những lo toan của cuộc sống như công việc, tiền bạc hay trách nhiệm xã hội. Những áp lực ấy khiến nhiều người dần mất đi khả năng cảm nhận vẻ đẹp giản dị của cuộc sống. Họ trở nên thực tế và đôi khi quá lý trí, nên không còn nhìn thấy sự kỳ diệu trong những điều nhỏ bé. Vì thế, dù có nhiều thứ trong tay, họ vẫn cảm thấy cuộc sống thiếu niềm vui và ý nghĩa.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người lớn hoàn toàn đánh mất khả năng cảm nhận cuộc sống. Vấn đề nằm ở việc mỗi người có biết giữ lại cho mình một phần tâm hồn trẻ thơ hay không. Khi chúng ta biết sống chậm lại, quan sát và cảm nhận thế giới xung quanh, ta sẽ nhận ra rằng cuộc sống vẫn luôn chứa đựng rất nhiều điều đáng trân trọng. Sự tò mò, sáng tạo và niềm vui giản dị của trẻ em chính là những giá trị mà người lớn cần học hỏi.

Đối với người trẻ, câu nói của Leopardi là một lời nhắc nhở ý nghĩa. Chúng ta cần trân trọng trí tưởng tượng, sự sáng tạo và niềm vui trong những điều giản dị. Đồng thời, khi trưởng thành, chúng ta cũng nên cố gắng giữ gìn những phẩm chất đẹp đẽ ấy để cuộc sống luôn có ý nghĩa và màu sắc.

Tóm lại, câu nói của Giacomo Leopardi đã cho thấy sự khác biệt giữa cách nhìn của trẻ em và người lớn, đồng thời gửi gắm thông điệp sâu sắc: hãy luôn giữ trong mình một tâm hồn trẻ thơ để có thể cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống. Chính điều đó sẽ giúp con người sống hạnh phúc và ý nghĩa hơn.

Câu 1.
Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (người kể xưng “tôi”).

Câu 2.
Kiệt tác của cậu bé là bức vẽ một con trăn đang nuốt một con voi.
Tuy nhiên, người lớn lại tưởng đó là một chiếc mũ nên không hiểu được ý nghĩa bức tranh.

Câu 3.
Người lớn khuyên cậu bé chú trọng học các môn văn hóa vì:

• Họ không hiểu được trí tưởng tượng và ý nghĩa bức tranh của cậu bé.
• Họ cho rằng vẽ vời không quan trọng bằng những môn học “thiết thực” như địa lí, lịch sử, toán, ngữ pháp.
• Người lớn thường suy nghĩ theo khuôn mẫu và thực tế, nên muốn cậu bé đi theo con đường học tập thông thường.

Câu 4.
Những người lớn trong văn bản được miêu tả:

• Thiếu trí tưởng tượng, nhìn bức vẽ con trăn nuốt voi nhưng lại nghĩ là chiếc mũ.
• Khô khan, thực tế, chỉ quan tâm đến những điều quen thuộc như bài bạc, bóng đá, chính trị, cà vạt.
• Không hiểu thế giới của trẻ em và cần phải được giải thích mọi thứ.

Nhận xét:
Các nhân vật người lớn được tác giả khắc họa với cách nhìn hạn hẹp, thiếu sự sáng tạo và ít thấu hiểu trẻ em, qua đó phê phán cách suy nghĩ cứng nhắc của nhiều người trưởng thành.

Câu 5.
Bài học rút ra từ văn bản:

• Cần giữ gìn trí tưởng tượng và sự sáng tạo của mình.
• Tôn trọng và lắng nghe suy nghĩ của trẻ em, không nên áp đặt.
• Không nên nhìn nhận mọi việc quá cứng nhắc hoặc phiến diện.
• Cần khuyến khích tài năng và đam mê của mỗi người, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Câu 1

a) Những bài học cơ bản của các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc (từ 1945 đến nay)

Từ thực tiễn các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và bảo vệ biên giới, có thể rút ra một số bài học cơ bản:

1. Giữ vững sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng – đây là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
2. Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
3. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, lấy nhân dân làm gốc.
4. Kết hợp chặt chẽ giữa chính trị – quân sự – ngoại giao, giữa đấu tranh trên chiến trường với đấu tranh ngoại giao.
5. Tự lực, tự cường, sáng tạo trong đường lối và nghệ thuật quân sự, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ quốc tế.
6. Chủ động phòng ngừa, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và bảo vệ đất nước.

b) Là học sinh, em cần làm gì để góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo?

• Tích cực học tập, nâng cao hiểu biết về lịch sử, pháp luật và chủ quyền biển đảo Việt Nam.
• Tuyên truyền đúng đắn thông tin chính thống, không chia sẻ tin giả, tin sai lệch về vấn đề biển đảo.
• Tham gia các hoạt động hướng về biển đảo như quyên góp, viết thư động viên chiến sĩ hải quân.
• Rèn luyện ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc khi đủ tuổi.
• Giữ gìn đoàn kết, xây dựng đất nước giàu mạnh – vì một đất nước phát triển là nền tảng vững chắc để bảo vệ chủ quyền.

Câu 2. Thành tựu cơ bản về kinh tế trong công cuộc Đổi mới (từ 1986 đến nay)

1. Tăng trưởng kinh tế cao và ổn định: Tốc độ tăng trưởng GDP duy trì ở mức khá trong nhiều năm; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.
2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tích cực: Giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng mạnh công nghiệp và dịch vụ; hình thành nhiều ngành công nghiệp mới.
3. Phát triển nền kinh tế nhiều thành phần: Kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển mạnh; DNNN được sắp xếp, đổi mới.
4. Hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng: Việt Nam gia nhập ASEAN, WTO và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
5. Xuất khẩu tăng trưởng mạnh, từ nước thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo, cà phê, thủy sản, dệt may, điện tử… hàng đầu.
6. Cải thiện đời sống nhân dân: Tỉ lệ hộ nghèo giảm mạnh; cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế được đầu tư phát triển.

Những thành tựu đó khẳng định đường lối Đổi mới là đúng đắn, đưa Việt Nam từng bước trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình và ngày càng hội nhập sâu vào kinh tế thế giới.

1. Vai trò của DNNN từ năm 1986 đến nay

Trước Đổi mới, DNNN giữ vai trò gần như độc tôn trong nền kinh tế. Sau năm 1986, khi Việt Nam chuyển sang cơ chế thị trường, DNNN không còn là lực lượng duy nhất nhưng vẫn được xác định giữ vai trò chủ đạo trong những lĩnh vực then chốt.

Thứ nhất, DNNN là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Thông qua các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong các ngành năng lượng, viễn thông, tài chính, hạ tầng…, Nhà nước có thể ổn định thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và cân đối lớn của nền kinh tế.

Thứ hai, DNNN góp phần xây dựng và phát triển các ngành, lĩnh vực chiến lược mà khu vực tư nhân khó hoặc chưa đủ năng lực đầu tư do vốn lớn, rủi ro cao, thời gian thu hồi dài như dầu khí, điện lực, hàng không, đường sắt, quốc phòng – an ninh.

Thứ ba, DNNN đóng góp đáng kể cho ngân sách nhà nước, tạo việc làm và giữ vai trò dẫn dắt trong một số chuỗi giá trị. Trong nhiều giai đoạn khó khăn (khủng hoảng tài chính khu vực 1997, khủng hoảng toàn cầu 2008, dịch Covid-19), DNNN là lực lượng góp phần ổn định kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh vai trò tích cực, khu vực DNNN cũng bộc lộ hạn chế: hiệu quả kinh doanh chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ; tình trạng đầu tư dàn trải, quản trị yếu kém; một số vụ thua lỗ lớn gây thất thoát vốn nhà nước; tiến trình cổ phần hóa còn chậm. Vì vậy, từ những năm 1990 đến nay, Nhà nước đã thực hiện sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa và nâng cao quản trị DNNN nhằm tăng hiệu quả và minh bạch.

2. Việt Nam nên điều chỉnh chính sách phát triển trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, cạnh tranh ngày càng gay gắt và xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam cần điều chỉnh chính sách theo các hướng sau:

Thứ nhất, tiếp tục tái cơ cấu DNNN theo hướng tinh gọn, tập trung vào lĩnh vực thiết yếu, then chốt; tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu vốn; nâng cao quản trị theo chuẩn mực quốc tế, minh bạch tài chính và trách nhiệm giải trình.

Thứ hai, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa DNNN và doanh nghiệp tư nhân. Nhà nước không nên bao cấp, ưu ái hành chính cho DNNN mà cần để thị trường phân bổ nguồn lực, khuyến khích sáng tạo và nâng cao hiệu quả.

Thứ ba, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và phát triển bền vững: ưu tiên năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thích ứng với Cách mạng công nghiệp 4.0.

Thứ năm, tăng cường năng lực nội tại của nền kinh tế: nâng cao năng suất lao động, cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư – kinh doanh, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Tóm lại, từ năm 1986 đến nay, DNNN đã giữ vai trò quan trọng trong quá trình Đổi mới, đặc biệt ở các lĩnh vực chiến lược. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, Việt Nam cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ, phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước nhưng đồng thời tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế phát triển bình đẳng, hiệu quả và bền vững.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ tám chữ (mỗi dòng chủ yếu có 8 tiếng), thuộc phong cách thơ mới.

Câu 2.
Nhịp thơ linh hoạt, chủ yếu ngắt theo nhịp 3/5 hoặc 4/4, tạo âm hưởng chậm, da diết, phù hợp với mạch cảm xúc buồn thương, suy tư về tình yêu.
Điệp khúc “Yêu, là chết ở trong lòng một ít” được lặp lại nhiều lần tạo nhịp ngân vang, ám ảnh, nhấn mạnh quan niệm về tình yêu đầy hi sinh và mất mát.

Câu 3.

• Đề tài: Tình yêu.
• Chủ đề: Bài thơ thể hiện quan niệm của Xuân Diệu về tình yêu: yêu là sự hi sinh, là dâng hiến hết mình nhưng cũng chất chứa lo âu, đau khổ, vì yêu luôn đi kèm nỗi sợ bị phụ bạc, thờ ơ. Qua đó cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, khao khát yêu thương mãnh liệt.

Câu 4.
Hình ảnh tượng trưng ấn tượng: “Yêu, là chết ở trong lòng một ít.”

Ý nghĩa:

• “Chết ở trong lòng” không phải cái chết thể xác mà là sự hao mòn, tổn thương trong tâm hồn.
• Khi yêu, con người trao đi một phần trái tim mình, vì thế dễ chịu thiệt thòi, đau đớn nếu không được đáp lại.
• Hình ảnh này nhấn mạnh tính chất hi sinh và mong manh của tình yêu, đồng thời thể hiện quan niệm tình yêu mãnh liệt, hết mình của nhà thơ.

Câu 5.
Bài thơ gợi cho em nhiều suy nghĩ về tình yêu. Tình yêu đẹp nhưng không chỉ toàn niềm vui mà còn có lo âu, tổn thương và hi sinh. Khi yêu, con người cần chân thành, trân trọng và biết gìn giữ cảm xúc của nhau. Đồng thời, bài thơ giúp em hiểu rằng tình yêu chỉ thật sự có ý nghĩa khi xuất phát từ sự đồng điệu, thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau.

Câu 1.
Bài thơ được viết theo thể thơ tám chữ (mỗi dòng chủ yếu có 8 tiếng), thuộc phong cách thơ mới.

Câu 2.
Nhịp thơ linh hoạt, chủ yếu ngắt theo nhịp 3/5 hoặc 4/4, tạo âm hưởng chậm, da diết, phù hợp với mạch cảm xúc buồn thương, suy tư về tình yêu.
Điệp khúc “Yêu, là chết ở trong lòng một ít” được lặp lại nhiều lần tạo nhịp ngân vang, ám ảnh, nhấn mạnh quan niệm về tình yêu đầy hi sinh và mất mát.

Câu 3.

• Đề tài: Tình yêu.
• Chủ đề: Bài thơ thể hiện quan niệm của Xuân Diệu về tình yêu: yêu là sự hi sinh, là dâng hiến hết mình nhưng cũng chất chứa lo âu, đau khổ, vì yêu luôn đi kèm nỗi sợ bị phụ bạc, thờ ơ. Qua đó cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, khao khát yêu thương mãnh liệt.

Câu 4.
Hình ảnh tượng trưng ấn tượng: “Yêu, là chết ở trong lòng một ít.”

Ý nghĩa:

• “Chết ở trong lòng” không phải cái chết thể xác mà là sự hao mòn, tổn thương trong tâm hồn.
• Khi yêu, con người trao đi một phần trái tim mình, vì thế dễ chịu thiệt thòi, đau đớn nếu không được đáp lại.
• Hình ảnh này nhấn mạnh tính chất hi sinh và mong manh của tình yêu, đồng thời thể hiện quan niệm tình yêu mãnh liệt, hết mình của nhà thơ.

Câu 5.
Bài thơ gợi cho em nhiều suy nghĩ về tình yêu. Tình yêu đẹp nhưng không chỉ toàn niềm vui mà còn có lo âu, tổn thương và hi sinh. Khi yêu, con người cần chân thành, trân trọng và biết gìn giữ cảm xúc của nhau. Đồng thời, bài thơ giúp em hiểu rằng tình yêu chỉ thật sự có ý nghĩa khi xuất phát từ sự đồng điệu, thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau.

Câu 1

Di tích lịch sử là những chứng nhân sống động của quá khứ, ghi dấu bao thăng trầm trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Mỗi mái đình, ngôi chùa, thành quách hay địa danh lịch sử đều chứa đựng những câu chuyện về truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất và bản sắc văn hóa Việt Nam. Vì thế, bảo tồn di tích lịch sử không chỉ là giữ gìn một công trình vật chất mà còn là bảo vệ linh hồn của dân tộc.

Trong bối cảnh đô thị hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay, nhiều di tích đang đứng trước nguy cơ xuống cấp, bị xâm hại hoặc thương mại hóa quá mức. Một số người thiếu ý thức khi tham quan, viết vẽ bậy, xả rác, thậm chí phá hoại cảnh quan. Điều đó không chỉ làm tổn hại giá trị thẩm mỹ mà còn thể hiện sự thờ ơ với cội nguồn.

Việc bảo tồn di tích cần sự chung tay của Nhà nước và toàn xã hội. Nhà nước cần có chính sách đầu tư, trùng tu hợp lí; cộng đồng cần nâng cao ý thức giữ gìn, tuyên truyền giá trị lịch sử cho thế hệ trẻ. Là học sinh, chúng ta có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ: tìm hiểu lịch sử quê hương, giữ gìn vệ sinh khi tham quan, trân trọng những giá trị truyền thống. Bởi giữ gìn di tích lịch sử chính là giữ gìn ký ức dân tộc và nuôi dưỡng lòng tự hào, trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Câu 2

Phân tích bài thơ “Đồng dao cho người lớn” – Nguyễn Trọng Tạo

“Đồng dao cho người lớn” là một thi phẩm đặc sắc của Nguyễn Trọng Tạo, thể hiện cái nhìn sâu sắc và giàu chất triết lí về con người và xã hội hiện đại. Mượn hình thức đồng dao – thể loại vốn gắn với tuổi thơ hồn nhiên – nhà thơ lại gửi gắm những suy tư của người trưởng thành. Chính sự kết hợp giữa hình thức giản dị và nội dung giàu suy ngẫm đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho tác phẩm.

Ngay từ những câu thơ đầu, tác giả đã dựng lên những nghịch lí đầy ám ảnh:

“có cánh rừng chết vẫn xanh trong tôi
có con người sống mà như qua đời”

Hình ảnh “cánh rừng chết” gợi thực trạng thiên nhiên bị tàn phá, môi trường bị hủy hoại. Thế nhưng “vẫn xanh trong tôi” lại thể hiện niềm tiếc nuối, sự lưu giữ ký ức và khát vọng bảo vệ những giá trị tốt đẹp đã mất. Đối lập với đó là “con người sống mà như qua đời” – câu thơ mang ý nghĩa cảnh tỉnh sâu sắc. Sống mà vô cảm, không lý tưởng, không yêu thương hay cống hiến thì chẳng khác nào tồn tại vô nghĩa. Qua đó, tác giả phê phán lối sống thờ ơ, ích kỉ của một bộ phận con người trong xã hội hiện đại.

Những nghịch lí tiếp tục được triển khai:

“có câu trả lời biến thành câu hỏi
có kẻ ngoại tình ngỡ là tiệc cưới”

Đây là sự đảo lộn các giá trị đạo đức và nhận thức. Đúng – sai, thật – giả trở nên nhập nhằng. Con người có thể tự ngụy biện cho hành vi sai trái của mình, biến điều đáng lên án thành điều đáng mừng. Cách diễn đạt không trực tiếp phê phán mà để nghịch lí tự bộc lộ sự phi lí khiến lời thơ càng thêm thấm thía.

Đặc biệt ám ảnh là câu thơ:

“có cha có mẹ có trẻ mồ côi”

“Mồ côi” ở đây không chỉ là mất cha mẹ về mặt sinh học mà còn là sự thiếu vắng tình thương, sự quan tâm. Trong xã hội hiện đại, khi con người quá bận rộn với vật chất, nhiều đứa trẻ tuy đủ đầy về điều kiện sống nhưng lại thiếu hụt tình cảm. Câu thơ vì thế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhắc nhở về trách nhiệm gia đình và tình yêu thương.

Những câu thơ sau mở rộng đến nghịch cảnh xã hội:

“có cả đất trời mà không nhà cửa
có vui nho nhỏ có buồn mênh mông”

Giữa không gian rộng lớn của “đất trời”, con người vẫn có thể lạc lõng, không có nơi nương tựa. Niềm vui thì nhỏ bé, thoáng qua, còn nỗi buồn lại sâu rộng. Nhà thơ đã chạm đến cảm giác cô đơn – một căn bệnh tinh thần phổ biến của con người hiện đại.

Tuy nhiên, bài thơ không khép lại bằng bi quan. Những câu cuối mang âm hưởng khẳng định:

“mà thuyền vẫn sông mà xanh vẫn cỏ
mà đời vẫn say mà hồn vẫn gió”

Điệp từ “mà” tạo nhịp điệu ngân nga như lời đồng dao, nhấn mạnh quy luật vận động không ngừng của tự nhiên và cuộc sống. Dù xã hội có bao nghịch lí, thiên nhiên vẫn xanh, sông vẫn chảy, đời vẫn say mê và tâm hồn con người vẫn khao khát tự do. Đó là niềm tin vào sức sống bền bỉ của cuộc đời và khả năng tự điều chỉnh của con người.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng cấu trúc lặp “có…” tạo chuỗi liệt kê liên hoàn, gợi cảm giác dồn dập những nghịch lí của đời sống. Câu thơ ngắn, không viết hoa đầu dòng, ít dấu câu, tạo nhịp điệu liên tục, giống như lời hát đồng dao. Hình ảnh thơ giản dị nhưng giàu tính biểu tượng. Giọng điệu vừa hồn nhiên vừa chua xót, vừa nhẹ nhàng vừa thấm thía triết lí.

Tóm lại, “Đồng dao cho người lớn” là tiếng nói trăn trở về nhân cách và giá trị sống của con người trong xã hội hiện đại. Qua hình thức dân gian quen thuộc, Nguyễn Trọng Tạo đã đặt ra những câu hỏi lớn về lối sống, tình thương và ý nghĩa tồn tại. Bài thơ không chỉ phản ánh thực tại mà còn thức tỉnh lương tri, nhắc nhở mỗi người hãy sống sâu sắc, nhân ái và có trách nhiệm hơn với chính mình và cộng đồng.

Câu 1.
Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thuyết minh.
Vì: Văn bản cung cấp thông tin khách quan, số liệu cụ thể, dẫn nguồn (UNESCO, Travel China Guide, Daily Mail…), trình bày đặc điểm, lịch sử, giá trị và thực trạng của Vạn Lý Trường Thành nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về đối tượng, không nhằm kể chuyện hay bộc lộ cảm xúc là chính.

Câu 2.
Đối tượng thông tin được đề cập đến trong văn bản là Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc – một công trình kiến trúc quân sự nổi tiếng và có quy mô lớn nhất thế giới.

Câu 3.
Những dữ liệu tác giả đưa ra là dữ liệu thứ cấp.

Vì: Các thông tin, số liệu không phải do tác giả trực tiếp khảo sát hay nghiên cứu mà được trích dẫn từ các nguồn khác.

Ví dụ:

• “Theo UNESCO, gần một phần ba công trình này đã biến mất.”
• “Theo Daily Mail, tổng chiều dài của Vạn Lý Trường Thành là 21.196,18 km.”
• “Theo Travel China Guide, Vạn Lý Trường Thành đang ‘biến mất dần theo năm tháng’.”

Những dẫn chứng này cho thấy thông tin được tổng hợp từ nguồn tư liệu đã có sẵn.

Câu 4.
Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là hình ảnh Vạn Lý Trường Thành kèm chú thích.

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung trực quan về quy mô, kiến trúc và địa hình nơi công trình tọa lạc.
• Làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn hơn, tránh khô khan.
• Tăng tính thuyết phục cho nội dung thuyết minh.
• Góp phần khẳng định vẻ đẹp hùng vĩ và giá trị lịch sử của công trình.

Câu 5.
Văn bản giúp em nhận thức sâu sắc hơn về:

• Lịch sử hình thành lâu dài của Vạn Lý Trường Thành (xây dựng qua nhiều triều đại, hơn 2.300 năm tuổi).
• Quy mô đồ sộ và giá trị kiến trúc đặc biệt của công trình.
• Vai trò quân sự quan trọng trong lịch sử Trung Quốc.
• Thực trạng xuống cấp, mai một do tác động của thiên nhiên và con người.

Từ đó, văn bản gợi cho em sự ngưỡng mộ trước tài năng và sức lao động của con người, đồng thời nâng cao ý thức trân trọng và bảo tồn các di sản văn hóa của nhân loại.