Cả hai tình huống bạn đưa ra (a và b) đều có khả năng vi phạm các nguyên tắc cốt lõi của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

a. Tình huống Nước Z (Kiểm tra chất lượng đặc biệt)

Tình huống này có thể vi phạm Nguyên tắc Đối xử Quốc gia (National Treatment).

Nguyên tắc Đối xử Quốc gia (Điều III của GATT 1994): Yêu cầu hàng hóa nhập khẩu, sau khi vào thị trường của nước thành viên, phải được đối xử không kém thuận lợi hơn so với hàng hóa tương tự được sản xuất trong nước.

Nước Z áp dụng quy trình kiểm tra chất lượng đặc biệt kéo dài 3 tháng đối với sản phẩm may mặc nhập khẩu.

Sản phẩm may mặc sản xuất trong nước lại không cần kiểm tra chất lượng này.

Quy trình kiểm tra kéo dài 3 tháng này tạo ra một rào cản kỹ thuật và là một gánh nặng về chi phí và thời gian cho hàng hóa nhập khẩu, làm cho chúng bị đối xử kém thuận lợi hơn so với hàng hóa trong nước.

Hành động này có thể được xem là một hình thức bảo hộ mậu dịch trá hình thông qua các Biện pháp Kỹ thuật đối với Thương mại (TBT) và trực tiếp vi phạm nguyên tắc Đối xử Quốc gia.

b. Tình huống Nước P (Giảm thuế cho nước không phải thành viên WTO)

Tình huống này có khả năng vi phạm Nguyên tắc Tối huệ quốc (Most-Favored-Nation - MFN).

Nguyên tắc Tối huệ quốc (Điều I của GATT 1994): Yêu cầu nếu một thành viên WTO dành một ưu đãi (ví dụ: giảm thuế nhập khẩu) cho sản phẩm của bất kỳ quốc gia nào, thì thành viên đó phải ngay lập tức và vô điều kiện dành ưu đãi tương tự cho các sản phẩm tương tự của tất cả các thành viên WTO khác.

Nước P đã dành ưu đãi (giảm thuế nhập khẩu cà phê xuống 5%) cho nước C (không phải thành viên WTO).

Tuy nhiên, nước P từ chối áp dụng mức thuế 5% này cho các nước thành viên WTO khác cũng xuất khẩu cà phê.

Theo nguyên tắc MFN, một khi nước P đã giảm thuế cho cà phê từ nước C, nước P phải mở rộng mức thuế ưu đãi 5% này cho cà phê nhập khẩu từ tất cả các thành viên WTO khác. Việc từ chối làm như vậy là một sự phân biệt đối xử giữa các thành viên WTO và vi phạm nguyên tắc MFN.

Cả hai trường hợp đều vi phạm quyền và nghĩa vụ cơ bản trong hôn nhân gia đình: Chị P vi phạm nghĩa vụ tôn trọng quyền thăm nom của cha và quyền được cha chăm sóc của con (Điều 21, 22 Luật Hôn nhân & Gia đình 2014), có thể bị cưỡng chế thực hiện và bồi thường; còn gia đình chồng ép chị H sinh con ngoài giá thú là vi phạm nghiêm trọng nhân phẩm, tự do của chị H và chế độ hôn nhân gia đình một vợ một chồng, có thể bị xử lý hình sự và hành chính, như vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình, đặc biệt khi không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em.

a. Chị P không cho chồng gặp con:

Vi phạm: Chị P vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ tôn trọng quyền thăm nom, chăm sóc và giáo dục con cái của cha, và vi phạm quyền được cha yêu thương, chăm sóc của con, dù đã có quyết định của Tòa án.

Vì sao: Dù ly hôn, cha và con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc nhau. Việc cản trở trái phép là đi ngược lại lợi ích tốt nhất của con.

Hậu quả:

Bị cưỡng chế: Tòa án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế buộc chị P phải thực hiện nghĩa vụ cho người cha thăm nom con.

Bồi thường thiệt hại: Nếu hành vi của chị P gây tổn thất tinh thần hay vật chất cho người cha và con, chị có thể phải bồi thường.

Ảnh hưởng đến việc nuôi con: Có thể ảnh hưởng đến việc xác định quyền nuôi con trong tương lai, theo hướng không có lợi for chị.

b. Gia đình chồng ép chị H đẻ con với người khác:

Vi phạm: Đây là hành vi cưỡng ép, xâm phạm nghiêm trọng đến nhân phẩm, quyền tự quyết, tự do thân thể, quyền kết hôn, quyền được bảo vệ của chị H, và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng (Điều 2, 8 Luật Hôn nhân & Gia đình 2014).

Vì sao: Ép buộc phụ nữ sinh con hoặc có con với người khác là hành vi bạo lực tinh thần, trái với đạo đức xã hội và pháp luật, xâm phạm quyền cơ bản của con người.

Hậu quả:

Xử lý hành chính: Gia đình có thể bị phạt tiền theo các quy định về vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.

Xử lý hình sự: Nếu có dấu hiệu của tội cưỡng ép kết hôn hoặc các hành vi bạo lực khác, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hậu quả pháp lý khác: Tòa án có thể xử lý việc ly hôn (nếu có), bảo vệ quyền lợi của chị H, buộc người có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Ảnh hưởng nghiêm trọng: Gây tổn thương sâu sắc về tâm lý cho chị H và cả gia đình, phá vỡ hạnh phúc gia đình.