Câu 1 (2,0 điểm):

Trong truyện ngắn Gió thổi của Võ Thị Xuân Hà, hình ảnh bà ngoại hiện lên đầy ám ảnh với đức hi sinh thầm lặng mà sâu sắc. Bà đã lần lượt nhận ba tờ giấy báo tử, mất chồng, mất con trong chiến tranh. Nỗi đau chồng chất ấy đủ sức quật ngã bất cứ ai, nhưng bà không cho phép mình gục ngã. Bà “bị quên”, nhưng thực ra đó là một cách tự bảo vệ và cũng là cách bà bảo vệ những người đã khuất: bà không muốn ông ngoại và các con “nhìn thấy bà khóc”. Bà biến nỗi đau thành niềm tin dịu dàng rằng các con hóa thành gió trở về thăm mẹ. Những câu hỏi “gió đã về chưa?” không chỉ là sự lẫn trí mà là tiếng lòng của một người mẹ khắc khoải nhớ con đến tận cùng. Đức hi sinh của bà không ồn ào mà âm thầm, không chỉ trong chiến tranh mà cả trong đời sống hậu chiến – hi sinh cả nỗi đau riêng để giữ gìn hình ảnh mạnh mẽ, bao dung của một người mẹ. Qua đó, tác giả khắc họa vẻ đẹp bền bỉ của tình mẫu tử Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh đầy mất mát.

Câu 2 (4,0 điểm):

Giới hạn – chấp nhận hay phá vỡ?

Tuổi trẻ là hành trình đi tìm chính mình giữa vô vàn giới hạn. Giới hạn có thể là hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế, năng lực bản thân hay những định kiến xã hội. Trước những ranh giới ấy, người trẻ đứng trước một lựa chọn: chấp nhận để an toàn, hay phá vỡ để trưởng thành?

Trước hết, cần hiểu rằng giới hạn là những điểm dừng tạm thời của con người. Có những giới hạn mang tính khách quan như quy luật tự nhiên, chuẩn mực đạo đức, pháp luật – đó là những điều cần được tôn trọng. Tuy nhiên, nhiều giới hạn lại do nỗi sợ hãi, sự tự ti hay thói quen an phận tạo ra. Nếu chỉ vì sợ thất bại mà chấp nhận ở trong “vùng an toàn”, người trẻ sẽ tự thu hẹp khả năng của mình. Không ai biết mình có thể đi xa đến đâu nếu chưa từng thử bước qua lằn ranh cũ.

Phá vỡ giới hạn, vì thế, là một tinh thần đáng quý của tuổi trẻ. Đó là dám nghĩ khác, làm khác, dám thử sức ở những lĩnh vực mới, dám đứng dậy sau thất bại. Nhiều người trẻ hôm nay đã vượt qua hoàn cảnh khó khăn để đạt thành tựu lớn; nhiều bạn dám khởi nghiệp, dám theo đuổi đam mê thay vì chọn con đường an toàn. Chính khát vọng vượt giới hạn đã làm nên sự tiến bộ của cá nhân và xã hội. Nếu thế hệ trẻ chỉ biết chấp nhận những khuôn mẫu sẵn có, xã hội sẽ thiếu đi động lực đổi mới và sáng tạo.

Tuy nhiên, phá vỡ giới hạn không đồng nghĩa với việc phủ nhận mọi rào cản. Sự bồng bột, bất chấp chuẩn mực đạo đức hay pháp luật không phải là bản lĩnh mà là thiếu chín chắn. Người trẻ cần tỉnh táo phân biệt đâu là giới hạn cần tôn trọng, đâu là giới hạn cần vượt qua. Phá vỡ giới hạn đòi hỏi tri thức, sự chuẩn bị và tinh thần trách nhiệm. Vượt qua chính mình không phải để chứng tỏ hơn thua, mà để hoàn thiện bản thân và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Từ góc nhìn của tôi, người trẻ nên học cách đối thoại với giới hạn: chấp nhận những giới hạn giúp mình sống đúng và an toàn, nhưng kiên quyết phá vỡ những giới hạn do nỗi sợ và định kiến áp đặt. Tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, dám mơ ước và hành động vì ước mơ ấy.

Giới hạn có thể là điểm bắt đầu, nhưng không nên là điểm kết thúc. Khi người trẻ đủ bản lĩnh để vượt qua những rào cản của chính mình, họ không chỉ mở rộng tương lai cá nhân mà còn góp phần tạo nên một xã hội năng động, tiến bộ và giàu khát vọng.

Câu 1 (0,5 điểm):
Nhân vật chính của truyện là bà ngoại (câu chuyện được kể qua lời nhân vật “tôi”, nhưng trung tâm của truyện là hình ảnh và tâm trạng của bà ngoại).

Câu 2 (0,5 điểm):
Bà ngoại bị bệnh quên sau khi nhận tin cậu Út hi sinh. Trước đó bà đã hai lần nhận giấy báo tử các con, chồng bà cũng không chịu nổi cú sốc mà qua đời. Những mất mát liên tiếp do chiến tranh gây ra khiến bà bị sang chấn tinh thần nặng nề, dẫn đến chứng hay quên.

Câu 3 (1,0 điểm):
Những lời thoại: “... có phải gió đã về không?”, “... gió có phải đã về không?” thể hiện:

• Nỗi mong ngóng, khắc khoải của bà ngoại đối với những người con đã mất.
• “Gió” là hình ảnh ẩn dụ cho sự trở về của các cậu; bà tin rằng khi gió về là các con về thăm mẹ.
• Qua đó cho thấy tình mẫu tử sâu nặng, niềm tin đầy yêu thương và cũng là cách bà tự an ủi mình để không gục ngã trước đau thương.

Câu 4 (1,0 điểm):
Biện pháp tu từ nhân hóa trong câu văn đã gắn cho “gió” những trạng thái, hoạt động của con người (ngủ, đầu gối lên nhau, chân gác lên nhau).
Hiệu quả:

• Làm cho hình ảnh gió trở nên sinh động, có hồn.
• Thể hiện trí tưởng tượng ngây thơ, trong trẻo của nhân vật “tôi”.
• Qua đó cho thấy nỗi nhớ thương các cậu đã hòa vào thiên nhiên, khiến thiên nhiên cũng mang dáng hình con người, làm nổi bật tình cảm gia đình sâu nặng và nỗi đau chiến tranh.

Câu 5 (1,0 điểm):
Chiến tranh đã để lại những mất mát không gì bù đắp được cho con người. Những người từng trải qua chiến tranh phải mang trong lòng nỗi đau âm thầm, dai dẳng, có khi suốt cả cuộc đời. Họ có thể sống tiếp nhưng ký ức và vết thương tinh thần thì không dễ lành. Qua truyện, ta càng thấm thía giá trị của hòa bình hôm nay và cần biết trân trọng, biết ơn những hi sinh của thế hệ đi trước. Đồng thời, mỗi người cũng cần sống nhân ái, sẻ chia để xoa dịu phần nào những mất mát mà chiến tranh đã gây ra.

Câu 1.

Trong đoạn thơ in đậm, nhân vật trữ tình dành cho người bà một tình cảm sâu nặng, lắng đọng và thấm đẫm nỗi day dứt. Bà hiện lên không chỉ là người thân yêu mà còn là biểu tượng của quê hương, của cội nguồn gắn với con đường làng, cánh đồng, rau khúc, vụ lúa. Khi thốt lên “bà ơi… cháu chưa đi hết”, đó là lời tự thú chân thành của người cháu trước sự hữu hạn của thời gian và những thiếu sót trong yêu thương. Dù đã “chạm chân mấy lần vòng tròn đất nước”, cháu vẫn chưa đi trọn con đường làng – con đường của ký ức, của tình bà cháu giản dị mà thiêng liêng. Đặc biệt, hình ảnh “Bà ngủ thảnh thơi trên cánh đồng vừa thu hoạch xong vụ lúa” vừa gợi sự thanh thản, vừa gợi nỗi mất mát âm thầm. Nỗi ân hận trong câu thơ “cháu chợt nhớ ra chưa từng học làm bánh khúc từ bà” cho thấy sự tiếc nuối muộn màng trước những điều bình dị đã không kịp giữ gìn. Qua đó, tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho bà là sự yêu thương sâu sắc, kính trọng, biết ơn xen lẫn xót xa và ân hận.

Câu 2.

Trong dòng chảy mạnh mẽ của toàn cầu hóa và công nghệ số, bản sắc văn hóa dân tộc đang đứng trước nhiều cơ hội giao thoa nhưng cũng không ít thách thức. Với tuổi trẻ hôm nay, bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ là dấu ấn của quá khứ mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhân cách, bản lĩnh và định hướng tương lai.

Trước hết, bản sắc văn hóa dân tộc giúp tuổi trẻ xác định cội nguồn và căn tính của chính mình. Ngôn ngữ, phong tục, lối sống, truyền thống gia đình và quê hương tạo nên điểm tựa tinh thần vững chắc để người trẻ hiểu mình là ai, đến từ đâu. Khi có gốc rễ văn hóa, tuổi trẻ sẽ không dễ bị hòa tan hay đánh mất bản thân giữa những trào lưu ngoại lai. Đó chính là nền tảng để mỗi cá nhân phát triển một cách tự tin và bền vững.

Bên cạnh đó, bản sắc văn hóa dân tộc còn góp phần bồi dưỡng nhân cách và giá trị sống cho người trẻ. Những phẩm chất như lòng hiếu thảo, tinh thần đoàn kết, nhân ái, cần cù, yêu nước… được hun đúc qua lịch sử và đời sống văn hóa dân tộc. Trong xã hội hiện đại, khi chủ nghĩa cá nhân và lối sống thực dụng có xu hướng gia tăng, việc giữ gìn và tiếp nối các giá trị văn hóa truyền thống giúp tuổi trẻ biết sống trách nhiệm hơn với gia đình, cộng đồng và đất nước.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tinh thần, bản sắc văn hóa còn là nguồn lực để tuổi trẻ hội nhập và sáng tạo. Hội nhập không có nghĩa là đánh mất bản sắc, mà là mang bản sắc riêng để đối thoại với thế giới. Nhiều bạn trẻ ngày nay đã biết khai thác văn hóa truyền thống trong nghệ thuật, thời trang, du lịch, ẩm thực, truyền thông số…, từ đó tạo ra những giá trị mới mang đậm dấu ấn Việt Nam. Điều này cho thấy bản sắc văn hóa không hề cũ kỹ, mà có thể trở thành lợi thế cạnh tranh trong thời đại toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy một bộ phận người trẻ còn thờ ơ, xem nhẹ hoặc hiểu chưa đúng về bản sắc văn hóa dân tộc. Việc chạy theo trào lưu, sính ngoại, xa rời tiếng mẹ đẻ, phong tục truyền thống đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong giáo dục và tự ý thức của mỗi cá nhân. Giữ gìn bản sắc không phải là bảo thủ hay khước từ cái mới, mà là biết chọn lọc, tiếp nhận tinh hoa nhân loại trên nền tảng giá trị của dân tộc mình.

Tóm lại, bản sắc văn hóa dân tộc có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ hôm nay: giúp định hình bản lĩnh, nuôi dưỡng nhân cách và tạo nền tảng vững chắc để hội nhập. Khi người trẻ biết trân trọng và tiếp nối văn hóa dân tộc, đó không chỉ là cách giữ gìn quá khứ mà còn là con đường để xây dựng một tương lai giàu bản sắc và đầy tự tin.

Câu 1.
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là “cháu” – người con/người cháu đã trưởng thành, đang hồi tưởng, đối thoại với bà, với con đường làng, với ký ức quê hương và chính mình.

Câu 2.
Những câu thơ miêu tả dáng hình, trạng thái của “cái ngõ xoan nhà bà” là:

• “Lối rất quanh co, đường vàng rơm rạ”
• “Cái ngõ xoan / Sáng nay rưng rức”

Câu 3.
Biện pháp nhân hóa trong câu thơ “Trên luống ngô, khoai, lạc, rau khúc ngả buồn” đã gán cho cây trồng cảm xúc của con người. Điều đó làm cho cảnh vật trở nên có hồn, thấm đẫm tâm trạng, thể hiện nỗi buồn man mác, dự cảm chia xa, mất mát của nhân vật trữ tình trước sự đổi thay của thời gian và cuộc đời.

Câu 4.
Hai chữ “chùng chình” gợi trạng thái do dự, chậm lại, nửa muốn đi nửa muốn dừng. Đó là sự xao nhãng của con người khi trưởng thành: dễ bị cuốn vào đám đông, cuộc vui, những lo toan đời sống mà quên đi cội nguồn, ký ức quê nhà – nơi gắn với tuổi thơ hồn nhiên và yêu thương bền chặt.

Câu 5.
Để tuổi trẻ trôi đi không nuối tiếc, mỗi người cần sống có mục tiêu, biết trân trọng hiện tại và những người thân yêu bên mình. Tuổi trẻ không chỉ là ước mơ lớn lao mà còn là sự quan tâm từ những điều nhỏ bé, bình dị. Dám trải nghiệm, dám yêu thương và sống có trách nhiệm với lựa chọn của mình sẽ giúp ta không day dứt khi nhìn lại quãng đời đã qua.

Câu 1

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2

Một số từ ngữ tiêu biểu thể hiện hình ảnh biển đảo và đất nước:
Hoàng Sa, biển, sóng dữ, bám biển, Tổ quốc, màu cờ nước Việt, máu ngư dân.

Câu 3

• Biện pháp tu từ so sánh:
  “Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta / Như máu ấm trong màu cờ nước Việt”
• Tác dụng: làm nổi bật hình ảnh Tổ quốc gần gũi, thiêng liêng, luôn hiện diện, tiếp thêm sức mạnh và niềm tin cho nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ biển đảo.

Câu 4

Đoạn trích thể hiện tình yêu nước sâu nặng, niềm tự hào dân tộc, sự xót thương, trân trọng và biết ơn đối với những con người đang ngày đêm bảo vệ biển đảo Tổ quốc.

Câu 5 (đoạn văn 5–7 dòng)

Bảo vệ biển đảo Tổ quốc là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi người Việt Nam. Là học sinh, em cần trước hết nâng cao hiểu biết về chủ quyền biển đảo thông qua học tập và tìm hiểu lịch sử dân tộc. Em sẽ tích cực tuyên truyền những thông tin đúng đắn, phản đối các hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia. Đồng thời, em rèn luyện ý thức sống trách nhiệm, sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần. Tình yêu biển đảo phải được thể hiện bằng hành động cụ thể và lâu dài.

Câu 1

Văn bản thể hiện tâm trạng của nhân vật trữ tình khi đang sống và ngắm cảnh nơi đất khách (San Diego – Mỹ), trong hoàn cảnh xa quê hương.

Câu 2

Những hình ảnh khiến nhân vật trữ tình ngỡ như quê ta:
nắng, mây trắng, đồi vàng, núi xa, bụi đường.

Câu 3

Cảm hứng chủ đạo của văn bản là nỗi nhớ quê hương da diết của người xa xứ, xen lẫn cảm giác lạc lõng nơi đất khách.

Câu 4

• Ở khổ thơ đầu, nắng vàng, mây trắng gợi cảm giác ngỡ ngàng, thân quen, như đang ở quê nhà.
• Ở khổ thơ thứ ba, những hình ảnh ấy lại khơi dậy nỗi nhớ quê sâu lắng, buồn man mác, ý thức rõ thân phận lữ thứ.

Câu 5

Em ấn tượng nhất với hình ảnh “Ngó xuống mũi giày thì lữ thứ / Bụi đường cũng bụi của người ta” vì hình ảnh giản dị mà gợi nỗi cô đơn, xa lạ, thể hiện sâu sắc thân phận người xa quê.

Câu 1 (2,0 điểm).

Hình ảnh hàng rào dây thép gai trong bài thơ Người cắt dây thép gai mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, gắn liền với hiện thực chiến tranh và cảm hứng nhân văn của tác phẩm. Trước hết, dây thép gai là hình ảnh hiện thực khốc liệt của chiến tranh, tượng trưng cho ranh giới chia cắt đất nước, chia cắt con người với con người, sự sống với sự sống. Nó khiến “con cò không đậu được”, làm “con sông gãy”, “nhịp cầu gãy”, bóp nghẹt thiên nhiên, tình yêu và những điều bình dị của đời sống. Đồng thời, dây thép gai còn là biểu tượng của nỗi đau, mất mát và sự phi nhân tính của chiến tranh, khi nó cản trở cả cánh chim, dòng sông và hạnh phúc riêng tư của con người. Tuy nhiên, qua hành động “cắt” của người lính, hàng rào dây thép gai lại mang ý nghĩa đối lập: mỗi hàng rào bị cắt đứt là một lần sự sống được hồi sinh, thiên nhiên liền lại, tình yêu được nối nhịp, đất nước dần thống nhất. Vì thế, hình ảnh dây thép gai không chỉ tố cáo chiến tranh mà còn làm nổi bật khát vọng hòa bình, thống nhất và niềm tin vào con người, vào sức mạnh của hành động dũng cảm và trách nhiệm trước vận mệnh dân tộc.

Câu 2 (4,0 điểm).

Trong xã hội hiện đại, khi đất nước đang trên con đường phát triển và hội nhập, lối sống có trách nhiệm trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ. Đó không chỉ là thước đo nhân cách cá nhân mà còn là yếu tố quan trọng quyết định tương lai của cộng đồng và dân tộc.

Sống có trách nhiệm là biết ý thức đầy đủ về hành động, lời nói của bản thân, dám chịu trách nhiệm trước bản thân, gia đình, xã hội và đất nước. Với thế hệ trẻ hiện nay, lối sống ấy thể hiện trước hết trong học tập và rèn luyện: học tập nghiêm túc, trung thực, không gian lận, không sống buông thả, ỷ lại. Khi người trẻ có trách nhiệm với việc học, họ không chỉ xây dựng tri thức cho bản thân mà còn chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cho xã hội.

Bên cạnh đó, lối sống có trách nhiệm còn thể hiện trong cách ứng xử với cộng đồng và môi trường sống. Một người trẻ biết tuân thủ pháp luật, tôn trọng kỷ cương, biết sẻ chia, giúp đỡ người khác, biết bảo vệ môi trường chính là đang góp phần xây dựng một xã hội văn minh, bền vững. Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, sống có trách nhiệm còn là biết kiểm soát hành vi trên không gian mạng: không phát tán thông tin sai lệch, không dùng lời lẽ kích động, thù ghét, biết lan tỏa những giá trị tích cực.

Lối sống có trách nhiệm đặc biệt cần thiết bởi thực tế hiện nay vẫn còn không ít bạn trẻ sống thờ ơ, ích kỷ, thiếu ý thức, chỉ chạy theo hưởng thụ cá nhân, vô trách nhiệm với bản thân và xã hội. Những biểu hiện ấy nếu kéo dài sẽ làm suy giảm niềm tin, kìm hãm sự phát triển của đất nước và khiến chính người trẻ đánh mất cơ hội hoàn thiện mình.

Ngược lại, khi thế hệ trẻ sống có trách nhiệm, họ sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trách nhiệm giúp người trẻ trưởng thành hơn, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, biết sống có mục tiêu, lý tưởng và bản lĩnh trước những biến động của cuộc sống.

Nhận thức được điều đó, mỗi người trẻ cần bắt đầu từ những việc nhỏ: học tập nghiêm túc, sống trung thực, tôn trọng người khác, dám nhận lỗi và sửa lỗi, sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần. Chỉ khi thế hệ trẻ sống có trách nhiệm, xã hội mới có thể phát triển bền vững, và tương lai của đất nước mới thực sự vững vàng.

Câu 1 (0,5 điểm).
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là biểu cảm (trữ tình), kết hợp với tự sự và miêu tả.

Câu 2 (0,5 điểm).
Nhân vật trữ tình trong văn bản là “anh” – người chiến sĩ trực tiếp cắt dây thép gai, đồng thời là cái tôi trữ tình của nhà thơ trong bối cảnh chiến tranh.

Câu 3 (1,0 điểm).
Văn bản có hình thức là một bài thơ tự do, chia làm hai phần (I, II), không gò bó về số câu, số chữ, nhịp điệu linh hoạt. Hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng (dây thép gai, con cò, dòng sông, nhịp cầu…), ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu sức gợi, kết hợp cảm xúc cá nhân với cảm hứng sử thi.

Câu 4 (1,0 điểm).
Mạch cảm xúc của văn bản vận động theo tiến trình:

• Phần I: Khởi nguồn từ nỗi đau chia cắt của đất nước và con người trong chiến tranh: dây thép gai ngăn trở sự sống, thiên nhiên và tình yêu; nỗi xót xa, day dứt, trăn trở trước cảnh chia lìa.
• Phần II: Cảm xúc chuyển sang hành động và niềm tin: mỗi lần cắt hàng rào là một lần sự sống được hồi sinh, thiên nhiên liền lại, tình yêu và đất nước được nối liền; kết thúc bằng âm hưởng hào hùng, lạc quan, khẳng định ý nghĩa lớn lao của sự hy sinh vì thống nhất non sông.

Câu 5 (1,0 điểm).
Thông điệp ý nghĩa nhất có thể rút ra là: Trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, con người vẫn có thể bằng lòng dũng cảm và tình yêu mà hàn gắn chia cắt, bảo vệ sự sống và góp phần làm nên sự thống nhất của đất nước.
Với bản thân, điều đó nhắc nhở cần sống có trách nhiệm, biết trân trọng hòa bình hôm nay và sẵn sàng hành động vì những giá trị chung tốt đẹp.

Câu 1.

Đoạn trích trong Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du mang đậm giá trị nhân đạo sâu sắc cả về nội dung và nghệ thuật. Về nội dung, tác giả đã khắc họa hàng loạt kiếp người bất hạnh trong xã hội phong kiến: người lính chết trận, người phụ nữ lỡ làng, kẻ hành khất không nơi nương tựa… Tất cả đều là những con người nhỏ bé, đau khổ, bị cuộc đời vùi dập. Qua đó, Nguyễn Du thể hiện niềm xót thương vô hạn đối với con người, bất kể địa vị hay thân phận, đồng thời lên án xã hội tàn nhẫn đã đẩy họ vào cảnh khổ đau. Về nghệ thuật, đoạn trích nổi bật với ngôn ngữ giàu sức gợi, hình ảnh ám ảnh, đặc biệt là việc sử dụng từ láy như “lập lòe”, “văng vẳng” tạo không khí thê lương, u uất. Giọng điệu ai oán, cảm thương cùng kết cấu liệt kê đã góp phần làm nổi bật tấm lòng nhân đạo lớn lao của đại thi hào Nguyễn Du.

Câu 2.

Trong xã hội hiện nay, thế hệ gen Z – những người trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại công nghệ số – đang phải đối mặt với không ít định kiến tiêu cực. Nhiều người cho rằng gen Z sống thực dụng, thiếu kiên trì, ngại khó, hay “nhảy việc” và chỉ thích hưởng thụ. Tuy nhiên, việc gắn mác và quy chụp như vậy là chưa công bằng và chưa phản ánh đầy đủ bản chất của thế hệ này.

Trước hết, cần thừa nhận rằng mỗi thế hệ đều có những đặc điểm riêng, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ bối cảnh xã hội mà họ lớn lên. Gen Z trưởng thành trong thời đại internet, mạng xã hội và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, vì vậy họ có tư duy cởi mở, năng động và đề cao giá trị cá nhân. Việc gen Z thường xuyên thay đổi công việc không hẳn là thiếu kiên trì mà có thể xuất phát từ mong muốn tìm môi trường phù hợp, được phát triển bản thân và sống đúng với đam mê.

Bên cạnh đó, gen Z cũng là một thế hệ giàu sáng tạo và tinh thần trách nhiệm. Nhiều bạn trẻ sớm khởi nghiệp, tham gia các hoạt động cộng đồng, tình nguyện, bảo vệ môi trường hay lên tiếng cho những giá trị tích cực trong xã hội. Họ dám nghĩ, dám làm và không ngại bày tỏ quan điểm cá nhân. Những điều đó cho thấy gen Z không hề thờ ơ hay vô trách nhiệm như một số định kiến vẫn tồn tại.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng một bộ phận người trẻ còn hạn chế về kỹ năng sống, thiếu trải nghiệm thực tế, dễ bị tác động bởi mạng xã hội. Điều này đòi hỏi gen Z phải không ngừng học hỏi, rèn luyện bản lĩnh, tinh thần kiên trì và ý thức trách nhiệm để hoàn thiện bản thân, qua đó xóa bỏ những định kiến chưa tích cực từ xã hội.

Tóm lại, việc đánh giá một thế hệ không nên dựa trên những nhìn nhận phiến diện hay khuôn mẫu cứng nhắc. Gen Z là một thế hệ nhiều tiềm năng, vừa có cơ hội lớn vừa đối mặt với không ít thách thức. Thay vì quy chụp, xã hội cần thấu hiểu, đồng hành và tạo điều kiện để người trẻ phát huy năng lực, còn gen Z cần chứng minh giá trị của mình bằng hành động cụ thể và nỗ lực không ngừng.

Câu 1.
Đoạn trích sử dụng các phương thức biểu đạt chính: tự sự (kể về các kiếp người), miêu tả (khắc họa cảnh chết chóc, đau thương), và biểu cảm (bộc lộ niềm xót thương sâu sắc của tác giả). Trong đó, biểu cảm là phương thức nổi bật nhất.

Câu 2.
Những kiếp người xuất hiện trong đoạn trích gồm:

• Người lính bị bắt đi lính, chết nơi chiến trận
• Người phụ nữ lỡ làng, buôn nguyệt bán hoa
• Người phụ nữ chịu nhiều đau khổ, chết không nơi nương tựa
• Người hành khất, sống lang thang, chết ven đường

Câu 3.
Việc sử dụng từ láy “lập lòe” và “văng vẳng” có hiệu quả gợi hình, gợi cảm mạnh mẽ. “Lập lòe” gợi ánh lửa ma trơi chập chờn, tạo không khí u ám, rờn rợn; “văng vẳng” gợi âm thanh tiếng oan khuất mơ hồ, dai dẳng. Hai từ láy góp phần làm nổi bật nỗi đau thương, thê lương và khơi dậy lòng xót xa nơi người đọc.

Câu 4.
Chủ đề của đoạn trích là niềm thương xót sâu sắc đối với những kiếp người bất hạnh trong xã hội cũ. Cảm hứng chủ đạo là cảm hứng nhân đạo, thể hiện tấm lòng yêu thương con người, đặc biệt là những số phận khổ đau, bị lãng quên.

Câu 5.
Từ cảm hứng nhân đạo của đoạn trích, có thể thấy truyền thống nhân đạo của dân tộc ta là luôn biết yêu thương, đùm bọc con người, nhất là những số phận yếu đuối, bất hạnh. Dù trong hoàn cảnh nào, người Việt vẫn đề cao tình nghĩa, lòng trắc ẩn và sự sẻ chia. Truyền thống ấy được thể hiện qua văn học, qua cách sống “lá lành đùm lá rách”. Ngày nay, mỗi người cần gìn giữ và phát huy truyền thống nhân đạo ấy bằng những hành động thiết thực trong cuộc sống hằng ngày.