Câu 1.

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu/ … / Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã tái hiện sinh động cuộc đối đầu gay gắt giữa con người và biển cả, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp kiên cường của con người lao động. Biển hiện lên dữ dội, khắc nghiệt với những con sóng cuộn trào, “xé nhau đục vật vờ”, gợi cảm giác hiểm nguy luôn rình rập. Trước sức mạnh hung bạo của thiên nhiên, con người không hề run sợ hay buông xuôi. Tiếng gọi “Chèo đi thôi, chèo đi!” vang lên dồn dập như một mệnh lệnh thúc giục, thể hiện tinh thần chủ động, ý chí vượt lên nghịch cảnh. Những con người trên con thuyền cùng nhau chèo lái, cho thấy sức mạnh của sự đoàn kết và niềm tin vào sự sống. Đặc biệt, lời khẩn cầu “Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” bộc lộ khát vọng sống tha thiết, đồng thời thể hiện sự gắn bó sâu nặng với biển cả và nghề nghiệp. Qua đoạn trích, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp dũng cảm, bền bỉ và giàu nghị lực của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt.

Câu 2.

Trong cuộc sống, có những giá trị không thể đo đếm bằng vật chất nhưng lại giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Một trong những giá trị thiêng liêng và bền vững nhất chính là tình thân – tình cảm gia đình gắn bó bởi máu mủ, yêu thương và sẻ chia.

Tình thân là mối quan hệ gần gũi, tự nhiên nhất của con người. Đó là tình cảm giữa ông bà, cha mẹ, con cái, anh chị em trong gia đình. Tình thân không cần điều kiện hay sự đáp trả, mà được xây dựng từ những hy sinh âm thầm và yêu thương vô bờ bến. Cha mẹ dành cả cuộc đời để chăm lo, dạy dỗ con cái nên người; ông bà là chỗ dựa tinh thần, truyền cho con cháu những giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp. Chính tình thân là nền tảng đầu tiên hình thành nhân cách và tâm hồn mỗi con người.

Trong cuộc sống nhiều áp lực và thử thách, tình thân trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc. Khi con người gặp khó khăn, thất bại hay mệt mỏi, gia đình luôn là nơi sẵn sàng dang tay đón nhận, an ủi và tiếp thêm nghị lực. Một lời động viên của cha mẹ, một bữa cơm gia đình ấm cúng hay sự quan tâm giản dị của người thân cũng đủ giúp con người lấy lại niềm tin. Gia đình vì thế là nơi bình yên nhất để mỗi người tìm về sau những bộn bề của cuộc sống.

Không chỉ mang ý nghĩa yêu thương, tình thân còn góp phần quan trọng trong việc giáo dục nhân cách con người. Trong gia đình, mỗi cá nhân học được cách chia sẻ, nhường nhịn, quan tâm và sống có trách nhiệm. Những bài học đạo đức đầu đời thường đến từ chính cách ứng xử giữa các thành viên trong gia đình. Một gia đình hòa thuận, yêu thương sẽ tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện, biết yêu thương bản thân và lan tỏa điều tốt đẹp đến xã hội.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, không ít người vì mải mê với công việc, học tập và các mối quan hệ bên ngoài mà vô tình xem nhẹ tình thân. Sự thiếu quan tâm, lắng nghe có thể khiến khoảng cách giữa các thành viên ngày càng lớn. Vì vậy, mỗi người cần ý thức trân trọng và vun đắp tình thân bằng những hành động thiết thực: dành thời gian cho gia đình, quan tâm cha mẹ, yêu thương anh chị em và biết chia sẻ, thấu hiểu lẫn nhau.

Tóm lại, tình thân là giá trị vô giá, là cội nguồn của yêu thương và sức mạnh tinh thần giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống. Biết trân trọng và giữ gìn tình thân chính là cách để mỗi người sống hạnh phúc, ý nghĩa và nhân văn hơn.

Câu 1. Xác định người kể trong văn bản. → Người kể chuyện là nhân vật trữ tình xưng “tôi”,

Câu 2. Hình ảnh “biển” hiện ra trong văn bản có đặc điểm gì? → Biển hiện lên với những đặc điểm: Dữ dội, hung bạo: nước cuộn thác, gầm réo, dựng đứng, xoáy mạnh. Đầy hiểm nguy, đe doạ sự sống: có quỷ dữ, ngọ lồm, Long Vương, có thể nuốt người, lật thuyền. Mang màu sắc huyền bí, tâm linh: gắn với cõi âm, quan slay, chợ Đường Chu. → Biển không chỉ là không gian tự nhiên mà còn là thế lực đáng sợ thử thách con người.

Câu 3. Chủ đề của văn bản là gì? → Văn bản thể hiện nỗi đau khổ, bất hạnh của con người lương thiện bị đày đọa ở cõi âm, đồng thời phản ánh: Số phận bi thương của người lao động nghèo. Khát vọng được sống, được thoát khỏi đau khổ, hiểm nguy. Quan niệm dân gian về thế giới bên kia của người Tày – Nùng.

Câu 4. Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho điều gì? → Mười hai rán nước là biểu tượng cho những thử thách khắc nghiệt, liên tiếp và dai dẳng của kiếp người, đặc biệt là: Những tai ương, đau khổ mà con người phải chịu đựng. Hành trình gian nan của linh hồn nơi cõi âm. → Qua đó thể hiện sự nhỏ bé, yếu đuối của con người trước số phận.

Câu 5. Những âm thanh nào được thể hiện trong đoạn thơ? Những âm thanh đó gợi cảm xúc gì? Âm thanh được thể hiện: “nước sôi gầm réo” “thét gào” tiếng nước cuộn, kéo thuyền Cảm xúc gợi ra: Sự kinh hoàng, sợ hãi, tuyệt vọng của con người trước sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên. Thể hiện lời cầu xin tha thiết được sống, nỗi lo âu tột cùng của người chèo thuyền.