Câu 1

Trong hành trình nhân sinh đầy biến động, câu hỏi về phương thức để sống một cuộc đời ý nghĩa luôn là nỗi trăn trở của mỗi người. Sống ý nghĩa không phải là tạo nên những kỳ tích vĩ đại, mà là việc xác định một thái độ sống tích cực, biết giá trị hóa sự tồn tại của bản thân đối với cộng đồng. Ý nghĩa của lối sống này là vô cùng to lớn. Thứ nhất, nó giúp con người tìm thấy mục đích và động lực để vượt qua nghịch cảnh, biến mỗi ngày trôi qua thành một sự trải nghiệm quý giá thay vì sự tồn tại mòn mỏi. Thứ hai, sống ý nghĩa giúp bồi đắp những tình cảm nhân văn, như cách chúng ta trân trọng người thân và những giá trị xưa cũ, như hình ảnh "áo cũ" của Lưu Quang Vũ, từ đó tạo nên sợi dây gắn kết bền chặt giữa người với người. Thứ ba, nó góp phần đẩy lùi sự ích kỷ và dục vọng cá nhân, giúp xã hội trở nên tốt đẹp, ấm áp hơn. Ta hãy nhìn vào tấm gương của những tình nguyện viên trẻ sẵn sàng gác lại lợi ích riêng để lên đường đến vùng sâu vùng xa, mang ánh sáng tri thức đến cho trẻ em nghèo; đó chính là hiện thân của một cuộc đời đầy giá trị. Tuy nhiên, đáng buồn thay, vẫn còn một bộ phận người sống dửng dưng, vị kỷ, chỉ biết hưởng thụ mà quên đi trách nhiệm với xã hội. Để không phải hối tiếc khi "rời bỏ thế gian", mỗi chúng ta cần thức tỉnh ngay hôm nay: hãy bắt đầu từ việc yêu thương gia đình, nỗ lực trong công việc và sẻ chia với những mảnh đời bất hạnh. Đừng đợi đến khi cái chết nhắc nhở mới bắt đầu sống tốt, hãy để mỗi nhịp đập của trái tim đều mang theo hơi ấm của lòng nhân ái.

Câu 2

Lưu Quang Vũ là một nghệ sĩ đa tài, một "viên ngọc quý" của văn học Việt Nam hiện đại. Nếu trong kịch, ông sắc sảo và quyết liệt với những vấn đề thời đại, thì trong thơ, ông lại trở về với một cái tôi nhạy cảm, giàu trắc ẩn và đầy lòng biết ơn. Bài thơ "Áo cũ" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua một vật dụng tưởng chừng nhỏ bé và bình thường là chiếc áo cũ, nhà thơ đã dệt nên một bài ca cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng và triết lý sống trân trọng những giá trị bền vững của thời gian.

Mở đầu bài thơ, tác giả đưa người đọc đối diện với những hình ảnh thực tế đầy xót xa:

"Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn

Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai"

Chiếc áo "mỗi ngày thêm ngắn" là một cách nói đầy tinh tế về sự trưởng thành của đứa con. Nhưng đằng sau sự khôn lớn ấy là dấu vết của thời gian và sự nghèo khó: "chỉ đứt sờn", "bạc hai vai". Hai chữ "cũ rồi" vang lên như một sự thừa nhận về quy luật tàn phai. Thế nhưng, thái độ của tác giả đối với cái cũ ấy không phải là sự chối bỏ mà là lòng trắc ẩn: "Thương áo cũ như là thương ký ức". Tác giả đã nhân hóa chiếc áo, biến nó thành một "ngăn kéo" lưu trữ kỷ niệm, khiến cho tâm hồn mỗi lần chạm vào đều phải "cay cay" vì xúc động.

Càng đi sâu vào bài thơ, hình ảnh chiếc áo cũ càng gắn liền mật thiết với bóng hình người mẹ:

"Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn

Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim

Áo con có đường khâu tay mẹ vá

Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm."

Khổ thơ này là một nốt lặng đầy xúc động. Khi con lớn lên, mẹ lại già đi. Hình ảnh mẹ "không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim" là một chi tiết nghệ thuật đắt giá, khắc họa sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Dù mắt mờ, chân chậm, mẹ vẫn cố gắng tỉ mẩn khâu vá cho con. Những "đường khâu tay" ấy chính là hiện thân của tình yêu thương, là sợi dây kết nối giữa quá khứ gian khó và hiện tại ấm êm. Con yêu chiếc áo không phải vì giá trị vật chất, mà vì trên vai áo ấy có dấu vân tay tình thương và sự chắt chiu của mẹ.

Lưu Quang Vũ đã phát hiện ra một nghịch lý đầy nhân văn trong mối quan hệ giữa "áo" và "người":

"Áo đã ở với con qua mùa qua tháng

Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương

Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới

Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn."

Người con "chẳng nỡ" thay áo mới bởi mỗi lần nới dài gấu áo cho vừa với vóc dáng của mình, con lại nhận ra một sự thật nghiệt ngã: mẹ đang già đi. Sự trưởng thành của con được đánh đổi bằng thanh xuân và sức khỏe của mẹ. Câu thơ "Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn" có nhịp điệu như một tiếng thở dài xót xa, thể hiện sự thấu hiểu và lòng hiếu thảo sâu sắc của người con.

Khổ thơ cuối cùng khép lại bài thơ nhưng lại mở ra một chân trời triết lý sống cao đẹp:

"Hãy biết thương lấy những manh áo cũ

Để càng thương lấy mẹ của ta

Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống

Những gì trong năm tháng trôi qua..."

Bằng điệp ngữ "Hãy biết thương", Lưu Quang Vũ đã nâng tầm từ tình cảm cá nhân thành lời nhắn nhủ chung cho tất cả mọi người. "Manh áo cũ" giờ đây là biểu tượng cho quá khứ, cho những kỉ niệm, cho những người thân yêu và những giá trị đạo đức truyền thống. Tác giả khẳng định: chỉ khi biết trân trọng những gì đã cùng ta đi qua gian khó ("những gì đã cùng ta sống"), ta mới có thể trở thành một con người có chiều sâu và lòng nhân ái.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do với ngôn ngữ giản dị, gần gũi như lời tâm tình. Hình ảnh "chiếc áo cũ" xuyên suốt tác phẩm như một biểu tượng đa nghĩa, vừa gợi hình, vừa gợi cảm. Nhịp điệu thơ chậm rãi, sâu lắng, dễ dàng đi vào lòng người.

Tóm lại, bài thơ "Áo cũ" của Lưu Quang Vũ không chỉ là một bài thơ về tình mẫu tử mà còn là bài học về lòng biết ơn. Qua hình ảnh chiếc áo sờn bạc, nhà thơ nhắc nhở chúng ta rằng: đừng bao giờ lãng quên những giá trị cũ, bởi đó là cội nguồn, là bệ phóng đưa ta đến tương lai. Bài thơ vẫn vẹn nguyên giá trị cho đến ngày hôm nay, thức tỉnh con người giữa nhịp sống hối hả hãy biết dừng lại để "thương lấy những manh áo cũ" và thương lấy những người thân yêu bên cạnh mình.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính là nghị luận

Câu 2: Nội dung chính của đoạn trích bàn về ý nghĩa của sự ra đi như một lời nhắc nhở đối với người đang sống. Tác giả thức tỉnh chúng ta về sự ngắn ngủi của đời người để từ đó từ bỏ lòng tham, sự đố kỵ, ích kỷ và học cách sống yêu thương, trân trọng nhau khi còn có thể.

Câu 3:

-Biện pháp tu từ trong đoạn (7) là biện pháp ẩn dụ "cánh đồng".

-Giúp cho câu văn trở nên gợi hình gợi cảm, sinh động hấp dẫn, giàu hình ảnh

-Làm cho khái niệm trừu tượng, đáng sợ về "cái chết" trở nên gần gũi, nhẹ nhàng và tự nhiên hơn. Gợi sự liên tưởng về sự tiếp nối, giúp con người bớt sợ hãi cái chết và tập trung vào việc sống trung thực, thanh thản. Qua đó thấy được thái độ sót thương, đồng cảm, tầm thường hoá của tác giả đối với cái chết.

Câu 4:

Tác giả cho rằng Cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở những người còn sống hãy sống tốt hơn, đánh thức những phẩm tính tốt đẹp vốn bị che lấp bởi dục vọng. Tôi đồng với ý kiến trên, bởi cái chết giúp con người nhận ra giá trị của thời gian và sự hiện diện của người thân yêu. Khi đối diện với sự mất vĩnh viễn, con người thường bao dung hơn, nhìn nhận lại lỗi lầm của bản thân để sửa đổi với những người còn sống.

Câu 5: Thông điệp ý nghĩa nhất mà tôi rút ra qấ văn bản trên là thông điệp về sự trân trọng sự sống và tình người hiện tại. Bởi cái chết là điều tất yếu không thể tránh khỏi, nhưng cách chúng ta đối xử với nhau khi còn sống mới là điều tạo nên giá trị của một con người. Đừng đợi đến khi một người mất đi mới bắt đầu hối tiếc hay yêu thương.