Câu 1:

vấn đề bảo vệ môi trường ngày nay không chỉ đơn thuần là hành động gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, mà còn là vấn đề sống còn đối với nhân loại . Biến đổi khí hậu đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ về vật chất mà còn về tinh thần, như hiện tượng “tiếc thương sinh thái” được đề cập trong văn bản. Khi rừng cháy, sông cạn, băng tan…, con người không chỉ mất đi nguồn sống, mà còn mất đi cả ký ức, văn hóa và sự gắn bó thiêng liêng với thiên nhiên. Điều đó dẫn đến khủng hoảng tâm lí, đặc biệt ở những cộng đồng sống gần gũi với tự nhiên. Môi trường thiên nhiên bị hủy hoại cũng đồng nghĩa với việc tương lai của nhân loại bị đe dọa, bởi không một nền kinh tế, xã hội hay nền văn minh nào có thể phát triển bền vững trên một hành tinh kiệt quệ sức sống. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ chính mình, là bảo vệ thế hệ mai sau. Mỗi người trong chúng ta cần phải ý thức được trách nhiệm cá nhân, có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm điện, phân loại rác, trồng cây xanh… Bởi lẽ, một hành tinh xanh – sạch – đẹp là nền tảng cho một cuộc sống lành mạnh, hạnh phúc và trọn vẹn cả về thể chất lẫn tinh thần.

Câu2:

Hình tượng người ẩn sĩ là một trong những hình ảnh quen thuộc trong thơ ca trung đại. Đó là những con người rời xa chốn quan trường, danh lợi, tìm đến thiên nhiên để sống thanh thản, an nhàn, giữ trọn nhân cách. Qua hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, ta thấy được hai hình ảnh người ẩn sĩ với những nét tương đồng và khác biệt, thể hiện quan niệm sống cũng như tâm trạng của từng nhà thơ.

Trong bài thơ “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện hình ảnh một người ẩn sĩ rất rõ ràng và quyết đoán. Ngay câu đầu tiên: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, ông đã cho thấy cuộc sống đơn giản, gắn liền với lao động và thiên nhiên. “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn người đến chốn lai xao” câu thơ này lại càng thể hiện rõ nét hơn lựa chọn sống ẩn dật, tránh xa nơi xô bồ, bon chen. Cách gọi mình là “dại” và gọi người đời là “khôn” cũng là một cách nói ngược để nhấn mạnh sự khôn ngoan thực sự là biết sống an nhàn, thanh cao. Cuộc sống ẩn dật ấy còn được miêu tả qua những hình ảnh như “thu ăn măng trúc, đông ăn giá / xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”, cho thấy sự gần gũi với thiên nhiên, đơn sơ mà vô cùng thoải mái. Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng khẳng định quan điểm sống của mình khi cho rằng “phú quý tựa chiêm bao” tức là giàu sang rồi cũng chỉ là giấc mộng, không nên quá bận tâm.

Ngược lại, bài thơ thu của Nguyễn Khuyến lại mang tới màu sắc trầm lặng hơn, hình ảnh người ẩn sĩ không mạnh mẽ, dứt khoát như trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, mà lại có phần cô đơn, trăn trở. Cảnh vật mùa thu hiện lên một cách nhẹ nhàng, tĩnh mịch: “Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao / Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu”, rồi “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Tất cả đều gợi lên một cảm giác vắng vẻ, yên tĩnh. Tuy nhiên, ẩn sâu trong không gian yên bình ấy lại xen lẫn một tâm trạng buồn man mác. Hình ảnh “mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái” gợi sự tiếc nuối quá khứ, và câu hỏi “một tiếng trên không ngỗng nước nào?” lại càng làm nổi bật sự cô đơn của người ẩn sĩ. Đặc biệt, câu kết “nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy Nguyễn Khuyến cảm thấy mình chưa thật sự sống ẩn dật đúng nghĩa như Đào Tiềm – một ẩn sĩ nổi tiếng trong văn học Trung Quốc. Có lẽ vì ông vẫn còn nặng lòng với đất nước, với thời cuộc.

Có thể thấy, cả hai bài thơ đều thể hiện hình ảnh người ẩn sĩ sống gần gũi với thiên nhiên, không màng tới danh lợi. Nhưng nếu như Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện hình ảnh một ẩn sĩ dứt khoát, sống theo triết lí “lấy nhàn làm vui”, thì Nguyễn Khuyến lại cho thấy một người ẩn sĩ mang nhiều suy tư, cô đơn và trăn trở. Sự khác nhau này phải chăng được xuất phát từ bối cảnh lịch sử và tâm trạng riêng của từng nhà thơ. Qua đó, ta càng có thể hiểu hơn về tâm hồn cao đẹp và lòng yêu nước thầm lặng của những bậc trí thức xưa.

Câu 1:

Hiện tượng “tiếc thương sinh thái” là nỗi đau khổ về tâm lí trước những mất mát sinh thái do biến đổi khí hậu gây ra, tương tự như cảm xúc khi mất người thân.

Câu 2:

theo trình tự diễn giải – đưa ra khái niệm, giải thích, dẫn chứng cụ thể và mở rộng phạm vi ảnh hưởng.

Câu 3:

Tác giả sử dụng các bằng chứng từ nghiên cứu khoa học (Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis), lời kể của người Inuit, các cộng đồng bản địa Brazil và khảo sát của Caroline Hickman năm 2021.

Câu 4:

Tác giả tiếp cận vấn đề dưới góc nhìn tâm lí – xã hội, nhấn mạnh ảnh hưởng sâu sắc của nó tới đời sống tinh thần, đặc biệt là về cảm xúc và nhận thức của con người.

Câu 5:

Thông điệp sâu sắc nhất là: Biến đổi khí hậu không chỉ gây tổn hại đến môi trường mà còn gây ra khủng hoảng tâm lí sâu sắc cho con người, đòi hỏi sự quan tâm không chỉ về sinh thái mà còn cả về tinh thần và văn hóa.