Câu 1. (Khoảng 200 chữ)

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật Thầy Thông Thu. Ở hồi thứ Hai, nhân vật hiện lên với sự tỉnh ngộ muộn màng, khi nhận ra chính lối sống ăn chơi, hoang phí đã đẩy gia đình đến bờ vực khánh kiệt. Những lời độc thoại dồn dập, tự trách thể hiện nỗi xấu hổ, ân hận và ý thức về trách nhiệm của một “tu mi nam tử”. Sang hồi thứ Ba, tâm trạng ấy phát triển thành bế tắc và tuyệt vọng, khi Thông Thu phải đối diện với nguy cơ tù tội và mất hết danh dự. Ý định tự tử xuất hiện như một lối thoát tiêu cực, nhưng lại bị giằng xé bởi tình cảm gia đình. Hành động “nâng cốc rồi lại đặt xuống” lặp đi lặp lại đã thể hiện rõ cuộc đấu tranh nội tâm dữ dội giữa sống và chết. Qua đó, tác giả không chỉ phản ánh bi kịch của một cá nhân sa ngã mà còn gửi gắm thông điệp về hậu quả của lối sống buông thả, đồng thời thức tỉnh con người về trách nhiệm với bản thân và gia đình.

Câu 2. (Khoảng 600 chữ)

Trong xã hội hiện đại, khi đời sống vật chất ngày càng được nâng cao, một bộ phận giới trẻ lại rơi vào tình trạng tiêu xài thiếu kiểm soát, “ném tiền qua cửa sổ” như nhân vật Thông Thu trong “Chén thuốc độc”. Đây không chỉ là một thói quen xấu mà còn là vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của mỗi cá nhân và sự phát triển chung của xã hội.

Trước hết, tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, mua sắm theo cảm hứng mà không có kế hoạch rõ ràng. Nhiều bạn trẻ ngày nay dễ bị cuốn vào vòng xoáy của hàng hiệu, công nghệ mới, xu hướng mạng xã hội, dẫn đến việc chi tiêu phung phí, thậm chí vay mượn để thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Sự phát triển của các hình thức thanh toán tiện lợi càng khiến việc tiêu tiền trở nên dễ dàng, từ đó làm giảm ý thức tiết kiệm.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một phần là do tâm lí thích hưởng thụ, chạy theo hình thức, muốn khẳng định bản thân qua vật chất. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cũng khiến nhiều người trẻ không ý thức được giá trị của đồng tiền. Gia đình và nhà trường đôi khi chưa chú trọng giáo dục thói quen chi tiêu hợp lí, trong khi mạng xã hội lại liên tục quảng bá lối sống xa hoa, khiến giới trẻ dễ bị ảnh hưởng.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến cá nhân rơi vào tình trạng nợ nần, áp lực tài chính, thậm chí đánh mất cơ hội phát triển lâu dài. Không ít người phải phụ thuộc vào gia đình hoặc rơi vào khủng hoảng tinh thần khi không thể chi trả các khoản chi tiêu. Về lâu dài, thói quen này còn làm mai một ý chí phấn đấu, khiến con người trở nên lười biếng, thiếu trách nhiệm. Ở phạm vi rộng hơn, nếu nhiều người trẻ có lối sống như vậy, xã hội sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất cân đối trong tiêu dùng và giá trị sống.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần rèn luyện ý thức quản lí tài chính, biết lập kế hoạch chi tiêu và ưu tiên những nhu cầu thiết yếu. Việc phân biệt giữa “muốn” và “cần” là rất quan trọng. Đồng thời, cần xây dựng lối sống giản dị, không chạy theo hình thức hay áp lực từ người khác. Gia đình và nhà trường cũng nên tăng cường giáo dục về giá trị của lao động và đồng tiền, giúp giới trẻ hiểu rằng mỗi đồng tiền đều là kết quả của sự nỗ lực. Bên cạnh đó, xã hội cần định hướng những giá trị tích cực, tôn vinh lối sống tiết kiệm, có trách nhiệm.

Nhìn lại nhân vật Thông Thu, ta thấy rõ bài học sâu sắc: sự hoang phí có thể dẫn con người đến bờ vực khánh kiệt và bi kịch. Vì vậy, mỗi người trẻ hôm nay cần tỉnh táo, biết kiểm soát bản thân để xây dựng một tương lai bền vững và có ý nghĩa.

Câu 1.

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (kịch nói).

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại (đặc biệt là độc thoại nội tâm của nhân vật Thầy Thông Thu).

Câu 3.

• Một số lời chỉ dẫn sân khấu:
  
• • “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
  • “(Một mình, thở dài)”
  • “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh…)”
  • “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống)”
• Vai trò:
  Những chỉ dẫn này giúp tái hiện hành động, trạng thái, tâm lí của nhân vật một cách cụ thể, sinh động; đồng thời hỗ trợ người đọc/người xem hiểu rõ hơn diễn biến nội tâm căng thẳng, giằng xé của Thầy Thông Thu.

Câu 4.

• Hồi thứ Hai:
  Thầy Thông Thu rơi vào trạng thái ân hận, tự trách khi nhận ra sự ăn chơi, hoang phí của mình đã làm tiêu tan gia sản. Nhân vật ý thức rõ lỗi lầm, cảm thấy xấu hổ, nhục nhã.
• Hồi thứ Ba:
  Tâm lí chuyển sang tuyệt vọng, bế tắc khi đứng trước nguy cơ tù tội và mất danh dự. Nhân vật nhiều lần muốn tự tử, nhưng lại giằng xé giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình (mẹ, vợ, em). Cuối cùng vẫn nghiêng về ý định chết, song còn chút tỉnh táo khi nghĩ đến việc viết thư cho em.
  → Diễn biến tâm lí: từ ân hận → đau khổ → tuyệt vọng → giằng co → tìm đến cái chết.

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của Thầy Thông Thu. Dù rơi vào hoàn cảnh bế tắc, cái chết không phải là cách giải quyết vấn đề mà chỉ là sự trốn tránh trách nhiệm. Thầy vẫn còn mẹ, vợ và em cần chăm lo, vì vậy cần dũng cảm đối mặt, sửa chữa sai lầm và làm lại cuộc đời. Việc nhận ra lỗi lầm đã là bước đầu quan trọng, nếu kiên trì thay đổi thì vẫn còn cơ hội chuộc lại lỗi lầm và sống có ích hơn.