1.Có ai trên đời này lại không muốn tự quyết định cuộc đời mình? Có ai muốn nhất nhất nghe theo sự chỉ huy của người khác? Muốn thế chỉ có cách ta phải “sống ở thế chủ động”. Chủ động – có thể được hiểu là tự mình lập kế hoạch, thực hiện, và chịu trách nhiệm với mọi vấn đề trong cuộc sống mà không chịu sự chi phối bởi hoàn cảnh bên ngoài. Có thể ví cuộc sống mỗi chúng ta như một chặng đường, thì chủ động chính là chúng ta biết được hướng đi, tốc độ, điểm dừng, đích đến, chính vì thế mà người chủ động thường dễ thành công hơn. Chỉ có sống trong thế chủ động, Bác mới hướng mình sang phương Tây, để tìm hiểu cuộc sống nhân dân bên đó, để tìm ra con đường cứu nước cứu dân. Chỉ có sống và làm chủ bản thân, Bill Gates hay Mark mới bỏ ngang trường đại học danh giá nhất nước Mỹ để thực hiện ước mơ của mình. Và cũng chỉ có thế chủ động, bất cứ ai trong chúng ta mới có thể sẵn sàng đối diện với sóng gió. Người xưa đã từng than thở “gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu?”, thế hệ thanh niên của chúng ta ngày hôm nay không thể bị động như thế, không thể đóng vai “hành khách” trên chuyến xe mà người khác cầm lái. Có thể chúng ta chưa làm được điều gì to lớn, nhưng ít nhất sáng mai ăn gì, học như thế nào, thi trường gì, chúng ta hãy chủ động quyết định. Người chủ động phải là người luôn cầu tiến, ham học hỏi, rèn luyện và chuẩn bị hành trang cần thiết cho chuyến đi của mình. Làm gì có người leo núi nào lại không chuẩn bị thể lực, đồ dùng, làm gì có người giương buồm ra khơi nào mà không biết trước hướng đi. Điều đó có nghĩa, chủ động nhưng không liều lĩnh, chủ động cần tỉnh táo, tham khảo ý kiến mọi người, hạn chế mức thấp nhất sai lầm, thất bại, sẵn sàng đối diện với khó khăn.

2.Nguyễn Trãi – đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa, một nhà tư tưởng vĩ đại của dân tộc. Ông đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị trong đó có Quốc âm thi tập – Tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn lưu giữ được – thể hiện vẻ đẹp tâm hồn tác giả và những sáng tạo trong nghệ thuật thơ Đường của Nguyễn Trãi. Tập thơ gồm 254 bài chia thành 53 chủ đề: Tự than, Bảo kính cảnh giới, Hoa mộc môn, … Riêng nhóm thơ Bảo kính cảnh giới có 61 bài chiếm vị trí quan trọng trong tập thơ. Điều đáng nói là thơ Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi không giáo huấn, khuyên răn triết lí. Đó là thơ đích thực, thể hiện tâm hồn thi sĩ. Bài thơ Bảo kính cảnh giới số 43 hay còn gọi là Cảnh ngày hè là một bài thơ tả cảnh ngụ tình, tình hòa trong cảnh, thể hiện đậm nét cuộc sống, tâm sự của tác giả. Bài thơ đã toát lên vẻ đẹp của hồn thơ Nguyễn Trãi:

“Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp trương.
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tịn mùi hương.
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.
Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương”.

Thiên nhiên vốn là mảnh đất vô cùng màu mỡ của biết bao thi nhân trung đại cày xới và cũng, là nguồn thi hứng không bao giờ vơi cạn Nguyễn Trãi. Nhà thơ sống giữa thiên nhiên, bầu bạn cùng thiên nhiên, và lấy từ thiên nhiên những bài học quý giá làm “gương báu răn mình” để rồi ghi lại trong tập thơ “Bảo kính cảnh giới”. Một nhân cách thanh cao “tỏa sáng tựa sao khuê”, một tấm lòng cao cả, vẫn luôn tha thiết với nhân dân, với đất nước dẫu trong tình cảnh ngặt nghèo bị nghi kị, dèm pha hay ngay cả khi có cuộc sống yên bình, nên thơ giữa thiên nhiên của Nguyễn Trãi đã đến với người đọc chính qua những vần thơ ấy. Tám câu thơ của “Cảnh ngày hè” đã góp thêm nét vẽ để bức chân dung tâm hồn của Ức Trai hiện lên rõ nét nhất. Sáu câu thơ đầu tiên trong bài là bức tranh thiên nhiên rực rỡ, tràn trề sự sống của mùa hè và một không khí náo nhiệt, rộn ràng của cuộc sống thường nhật vẫn đang tiếp diễn nơi thôn quê. Thế nhưng, sau bức tranh tràn trề nhựa sống ấy, hai câu thơ cuối bài thể hiện sâu sắc cho người đọc thấy được tấm lòng tha thiết với nhân dân, đất nước của Ức Trai.

Ở phần đầu của bài, với sáu câu thơ, tác giả đã cho chúng ta cảm nhận được sự giao cảm với thiên nhiên tạo vật của hồn thơ Ức Trai. Nguyễn Trãi là một nhà thơ yêu thiên nhiên. Với ông, thiên nhiên là anh em, là bầu bạn:

“Núi láng giềng chim bầu bạn
Mây khách khứa nguyệt anh tam

Tâm hồn nhà thơ luôn rộng mở đón nhận thiên nhiên trong mọi hoàn cảnh: thời chiến, thời bình, khi buồn, khi vui, lúc bận rộn hay khi thư nhàn:

Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén
Ngày vắng xem hoa bợ cây

1.Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật

2.Dựa vào đoạn trích, những hình ảnh thể hiện lối sống đạm bạc, thuận theo tự nhiên và thanh cao của nhà thơ bao gồm:

• Thức ăn dân dã (theo mùa): Măng trúc (mùa thu), giá (mùa đông). Đây là những món ăn tự nhiên, có sẵn nơi thôn dã, không cầu kì, cao lương mỹ vị.
• Sinh hoạt gắn liền với thiên nhiên: Tắm hồ sen (mùa xuân), tắm ao (mùa hạ). Hành động này cho thấy sự hòa quyện tuyệt đối giữa con người và cảnh vật.
• Thú vui tao nhã: Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống. Uống rượu dưới gốc cây không phải để say sưa quên lối mà là để thưởng lãm cuộc đời, nhìn thấu sự phù phiếm của vinh hoa phú quý.
• 3.
• Biện pháp tu từ liệt kê:
• • Liệt kê các mùa trong năm: Thu, đông, xuân, hạ.
  • Liệt kê các thức ăn, hoạt động sinh hoạt: ăn măng trúc, ăn giá, tắm hồ sen, tắm ao.
• Phân tích tác dụng:
• • Về nội dung: Gợi lên một bức tranh sinh hoạt trọn vẹn cả bốn mùa trong năm. Qua đó thể hiện cuộc sống tự cung tự cấp, "mùa nào thức nấy" đầy giản dị, thảnh thơi và an nhiên của một bậc ẩn sĩ.
  • Về nghệ thuật: Kết hợp với phép đối (Thu - Đông, Xuân - Hạ) tạo nên nhịp điệu hài hòa, cân xứng, nhấn mạnh thái độ sống chủ động, hòa hợp với quy luật của tự nhiên.
  • Về tư tưởng: Khẳng định quan niệm sống "Nhàn" là sự xa rời danh lợi, tìm về với bản chất thuần khiết của cuộc sống và sự thanh thản trong tâm hồn.
  • 4.Quan niệm của tác giả có sự ngược đời (nghịch lí) so với thói thường:
  • "Dại" (của tác giả): Tìm nơi vắng vẻ (nơi tĩnh lặng, không tranh giành, giữ được cốt cách thanh cao). Cái "dại" này thực chất là cái Khôn của một bậc đại trí.
  • "Khôn" (của người đời): Đến chốn lao xao (nơi phồn hoa đô hội, cửa quyền, đầy rẫy sự bon chen, sát phạt). Cái "khôn" này thực chất lại là cái Dại vì làm tha hóa bản chất con người.
  • 5.Vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua văn bản hiện lên thật cao khiết và đáng trọng. Trước hết, đó là một nhân cách vượt lên trên danh lợi, coi phú quý chỉ như một "giấc chiêm bao" để giữ cho tâm hồn luôn trong sạch. Ông chọn lối sống hòa hợp với thiên nhiên, tìm thấy niềm vui trong lao động bình dị và những món ăn dân dã nơi quê nhà. Bản lĩnh của ông còn thể hiện ở cái nhìn thấu triệt về lẽ đời "dại - khôn", dám sống khác với thói đời bon chen để bảo vệ phẩm giá. Qua đó, ta thấy được một trí tuệ uyên thâm đi cùng với một tâm hồn thanh cao, tự tại của vị Trạng Trình.