Câu 1.
Giữa một thế giới luôn vận động không ngừng, nơi cơ hội và thách thức đan xen như những làn sóng nối tiếp nhau, con người muốn vững vàng tiến bước không thể sống thụ động, chờ đợi. Chính vì vậy, lối sống chủ động trở thành yếu tố then chốt giúp mỗi người làm chủ cuộc đời và khẳng định giá trị bản thân. Sống chủ động là việc mỗi người tự giác trong suy nghĩ và hành động, biết đặt mục tiêu, nắm bắt cơ hội và không phụ thuộc vào hoàn cảnh hay người khác. Lối sống này giữ vai trò như “chiếc la bàn” định hướng, giúp con người không lạc lối giữa muôn vàn lựa chọn của cuộc sống, đồng thời là “động cơ” thúc đẩy ta không ngừng tiến về phía trước. Nhờ sống chủ động, con người có thể thích nghi nhanh với sự thay đổi, nâng cao năng lực bản thân và tạo ra những cơ hội mới cho chính mình. Thực tế cho thấy, nhiều người trẻ thành công là những người biết tự học, tự tìm tòi và dám hành động, thay vì chờ đợi may mắn. Ngược lại, lối sống thụ động khiến con người dễ bị cuốn trôi theo hoàn cảnh, đánh mất cơ hội và trở nên tụt hậu, giống như con thuyền lênh đênh không người lái. Tuy nhiên, chủ động không đồng nghĩa với vội vàng hay hành động thiếu suy nghĩ, mà cần đi kèm với sự tỉnh táo và trách nhiệm. Có thể khẳng định, lối sống chủ động không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo nên một xã hội năng động, sáng tạo và tiến bộ.Có thể thấy, lối sống chủ động không chỉ cần thiết với mỗi cá nhân mà còn góp phần thúc đẩy xã hội phát triển năng động hơn. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện tinh thần chủ động từ những việc nhỏ nhất để từng bước hoàn thiện bản thân và vươn tới thành công.
Câu 2.

Nhà thơ Tố Hữu đã từng nói " thơ ca là tiếng nói hồn nhiên của mỗi người trước cuộc đời ". Câu nói này cứ văng vẳng trong đầu óc em mỗi khi chạm đến những dòng thơ của các bậc thi nhân trên thế giới. Đúng vậy, thơ là đời, thơ được viết ra từ đời nên tiếng thơ cũng là tiếng nói của đời sống. Em chợt nhớ đến bài thơ " Bảo kính cảnh giới " của nhà thơ Nguyễn Trãi một áng thơ cũng vang vọng lên tiếng thơ rất đời, rất người.

Nguyễn Trãi là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người đã có nhiều đóng góp to lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh cũng như trong nền văn học nước nhà. Sau những biến cố chính trị, ông lui về ở ẩn tại Côn Sơn. Chính trong khoảng thời gian này, “Bảo kính cảnh giới” được sáng tác như những lời tự răn mình, thể hiện nhân sinh quan và lí tưởng sống của tác giả. Bài thơ 43 là một trong những bài đặc sắc, tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật và tư tưởng của ông. Với đề tài bức tranh thiên nhiên mùa hè và cuộc sống sinh hoạt bình dị của con người quen thuộc bài thơ đã làm rõ chủ đề vẻ đẹp rực rỡ, tràn đầy sức sống của thiên nhiên, đồng thời thể hiện tâm hồn yêu đời, yêu dân và khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân của Nguyễn Trãi.
Trước hết, bài thơ mở ra một bức tranh thiên nhiên mùa hè đầy sức sống. Câu thơ
“Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp trương.”
đã mở ra một không gian sống đầy thư thái. Từ “rồi” gợi cảm giác nhàn nhã, ung dung, như thể tác giả đã buông bỏ mọi lo toan để hòa mình vào thiên nhiên. “Ngày trường” – ngày dài – càng làm nổi bật nhịp sống chậm rãi, yên bình. Hình ảnh cây hòe với tán lá xanh “đùn đùn” vươn lên mạnh mẽ, che rợp không gian, gợi một sức sống dồi dào của thiên nhiên mùa hè. Qua đó, hai câu thơ thể hiện tâm thế an nhiên, hòa hợp với thiên nhiên và mở ra bức tranh mùa hè xanh mát, tràn đầy sinh khí.

Không dừng lại ở đó
“Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tịn mùi hương.”
làm nổi bật vẻ đẹp rực rỡ của cảnh vật. Hoa lựu đỏ như “phun” ra sắc màu, tạo cảm giác mạnh mẽ, sống động. Trong khi đó, sen hồng trong ao lại “tịn mùi hương”, lan tỏa hương thơm dịu nhẹ. Sự kết hợp giữa màu sắc (đỏ, hồng, xanh) và hương thơm đã làm cho bức tranh thiên nhiên trở nên đa dạng, hài hòa. Các động từ “phun”, “tịn” khiến cảnh vật như có hồn, đang vận động và lan tỏa sức sống. Nội dung hai câu thơ là ca ngợi vẻ đẹp rực rỡ, căng tràn của thiên nhiên mùa hè.

Hơn nữa, bức tranh ấy còn trở nên sinh động hơn khi có sự xuất hiện của âm thanh đời sống:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ;
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”
bức tranh không chỉ có thiên nhiên mà còn có âm thanh của cuộc sống con người. Tiếng “lao xao” của chợ cá gợi không khí nhộn nhịp, đông vui nơi làng chài. Tiếng ve “dắng dỏi” vang lên trong buổi chiều tà tạo nên âm thanh đặc trưng của mùa hè. Những âm thanh ấy làm cho bức tranh trở nên sinh động, chân thực và gần gũi. Qua đó, tác giả thể hiện sự gắn bó với cuộc sống bình dị của nhân dân. Nội dung hai câu này là khắc họa bức tranh đời sống sôi động, hòa quyện với thiên nhiên.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối:
“Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương.”
đã bộc lộ trực tiếp tấm lòng của tác giả. Tác giả mong có được cây đàn của vua Nghiêu, vua Thuấn để gảy lên khúc nhạc thái bình. Qua đó, ông bày tỏ ước nguyện cao đẹp: mong cho nhân dân khắp nơi được giàu có, no đủ. Đây không chỉ là ước mơ cá nhân mà còn là lí tưởng lớn lao của một con người luôn vì dân, vì nước. Nội dung hai câu thơ là thể hiện khát vọng về một xã hội thái bình, hạnh phúc cho nhân dân.

Bài thơ thành công trên cả hai phương diện nghệ thuật và nội dung . Về nghệ thuật bài thơ sử dụng những nghệ thuật đặc sắc, đặc biệt là thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật linh hoạt trong nhịp điệu, gieo vần phù hợp với mạch cảm xúc; từ ngữ, hình ảnh giản dị nhưng giàu sức gợi; sử dụng biện pháp tu từ liệt kê (hòe, lựu, sen; âm thanh chợ cá, tiếng ve) đã làm nổi bật sự phong phú, đa dạng của cảnh vật và cuộc sống. Với những nghệ thuật độc đáo này giúp nhà thơ thể hiện chân thực bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, tràn đầy sức sống, gắn với cuộc sống sinh hoạt bình dị của con người. Đằng sau những con chữ giản dị ấy là tình cảm chan chứa của ông với nhân dân và thiên nhiên, một thứ tình cảm cao quý, đáng trân trọng.

Có thể nói đây là một trong những bài thơ đặc sắc nhất viết về đề tài thiên nhiên kết hợp với cuộc sống sinh hoạt bình dị của con người. Với những thành công về nghệ thuật và nội dung không chỉ làm rung động triệu triệu trái tim người đọc mà còn có ý nghĩa bồi đắp tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và tình yêu con người . Đồng thời khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước. Đây cũng là yếu tố làm nên sức sống bài thơ.

Sự thành công ấy còn xuất phát từ cái tâm, cái tài của người cẩm bút. Một nhà thơ luôn có trách nhiệm với cuộc đời, thấu hiểu nỗi lòng con người. Ông đã làm tròn sứ mệnh của nhà thơ chân chính "Niềm vui của nhà thơ chân chính là được làm người dẫn đường đưa đến sứ sở cái đẹp, đi tìm hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu tâm hồn của con người".

Mỗi người nghệ sĩ khi cầm bút cầm có ý thức, thái độ sống gắn bó với cuộc sống. Nhà thơ cần đặt bàn viết giữa cuộc đời, mở rộng hồn ra để đón lấy những vang động của cuộc sống toàn tâm, toàn ý đồng thời cần trau dồi nhận thức năng lực, tư tưởng để tác phẩm mình có chiều sâu, khơi những nguồn chưa ai khơi. Bạn đọc khi tiếp nhận hãy trân trọng nâng niu để tiếp cận tác phẩm ở mọi chiều sâu, tư tưởng của nó, đón nhận những thông điệp sâu sắc mà người nghệ sĩ muốn gửi gắm.

Bài thơ Bảo kính cảnh giới (bài 43) của Nguyễn Trãi đã khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn còn vang vọng mãi trong lòng người đọc. Với những vần thơ giàu cảm xúc, hình ảnh thơ sinh động và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc, tác phẩm đã khẳng định tài năng và tấm lòng của một nhà thơ chân chính. Không chỉ dừng lại ở việc khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên, bài thơ còn gửi gắm những giá trị nhân văn sâu sắc, bồi đắp trong mỗi chúng ta tình yêu thiên nhiên, tình yêu con người và ý thức sống có trách nhiệm với cộng đồng.

1. thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

2. Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt đạm bạc, thanh cao:

“một mai, một cuốc, một cần câu”

“thu ăn măng trúc, đông ăn giá”

“xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

3. Biện pháp tu từ liệt kê trong câu thơ “Một mai, một cuốc, một cần câu” đã gợi ra những công cụ lao động quen thuộc, qua đó làm nổi bật cuộc sống giản dị, đạm bạc và tự do của tác giả, đồng thời thể hiện tâm thế ung dung, không vướng bận danh lợi.

4. Quan niệm “dại – khôn” của tác giả mang tính nghịch lí, bởi “ta dại” thực chất là khôn khi chọn sống nơi vắng vẻ, tránh xa danh lợi để giữ tâm hồn thanh thản, còn “người khôn” lại hóa ra dại khi lao vào chốn “lao xao”, bon chen vì danh lợi.

5. Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên trong bài thơ Nhàn với vẻ đẹp nhân cách cao quý và thanh cao. Ông lựa chọn cuộc sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên qua những sinh hoạt đạm bạc mà thanh nhã. Không chạy theo danh lợi, ông chủ động “lánh đục về trong”, giữ cho tâm hồn luôn an nhiên, tự tại. Quan niệm “dại – khôn” của ông thể hiện trí tuệ sâu sắc và bản lĩnh sống khác biệt. Đặc biệt, cách nhìn phú quý như giấc chiêm bao cho thấy thái độ coi nhẹ vật chất, đề cao giá trị tinh thần. Tất cả đã làm nổi bật một nhân cách lớn: thanh cao, trí tuệ và đáng kính.