Câu 1

Trong thời đại số hóa và biến động nhanh chóng ngày nay, lối sống chủ động là yếu tố then chốt quyết định thành công và sự trưởng thành của mỗi cá nhân, đặc biệt là giới trẻ. Sống chủ động, không chỉ là việc tự lập kế hoạch và chịu trách nhiệm với cuộc đời mình, mà còn là sự tỉnh táo, sẵn sàng đối mặt với khó khăn thay vì ỷ lại. Người sống chủ động luôn đặt mục tiêu rõ ràng, tư duy tích cực, biến thách thức thành cơ hội, từ đó không chỉ phát triển bản thân mà còn góp phần cống hiến cho cộng đồng. Ngược lại, lối sống thụ động, lười nhác sẽ dễ dẫn đến thất bại, lạc hậu. Tóm lại, chủ động là "chìa khóa" giúp ta làm chủ tình thế, tự tin kiến tạo tương lai vững chắc.

Câu 2

Bài thơ "Bảo kính cảnh giới" của Nguyễn Trãi là bức tranh ngày hè rực rỡ, sống động, thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết và tấm lòng ưu quốc ái dân sâu sắc của tác giả.

Bức tranh cảnh ngày hè 6 câu đầu: Khung cảnh mùa hè được miêu tả qua góc nhìn tinh tế, sống động với sức sống căng tràn: cây hòe tán rợp, màu đỏ của thạch lựu, hương sen ngát. Bức tranh không chỉ có màu sắc, hương vị mà còn rộn rã âm thanh "lao xao chợ cá" - đặc trưng của cuộc sống thanh bình. Cảnh vật được miêu tả theo cách "đùn đùn", "phun", "tiễn" cho thấy sự vận động mạnh mẽ của thiên nhiên, qua đó bộc lộ tâm hồn thư thái, yêu đời của thi nhân khi về ở ẩn.

Tâm hồn thi nhân và tấm lòng dân 2 câu cuối Khác với các nhà thơ xưa thường chỉ ngắm cảnh, Nguyễn Trãi nâng niu cảnh vật và hướng về người dân qua câu thơ: "Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương.". Câu thơ thể hiện mong ước cháy bỏng của Nguyễn Trãi về một cuộc sống bình yên, nhân dân no ấm, thịnh vượng. "Dân giàu đủ" là lý tưởng cao đẹp của cuộc đời ông, thể hiện tầm vóc một nhà nhân văn lớn.

Kết luận: Bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Nôm Nguyễn Trãi: giản dị, gần gũi nhưng sâu sắc. Qua bức tranh mùa hè rực rỡ, ta cảm nhận được tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và tấm lòng ưu quốc ái dân "trước sau một dạ" của Nguyễn Trãi.

Câu 1

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật

Câu 2

Những hình ảnh sinh hoạt hàng ngày đạm bạc, thanh cao:

Công cụ lao động: "mai", "cuốc", "cần câu".

Thức ăn dân dã, thuận theo tự nhiên: "măng trúc", "giá", "hồ sen", "ao" (thu ăn măng, đông ăn giá, xuân tắm hồ, hạ tắm ao).

Thói quen: "rượu, đến cội cây, ta sẽ uống".

Câu 3

Biện pháp liệt kê: "Một mai, một cuốc, một cần câu".

Tác dụng:

Nội dung: Nhấn mạnh sự chuẩn bị sẵn sàng, đầy đủ các dụng cụ lao động đơn sơ, giản dị, thể hiện cuộc sống lao động chân tay thân gần, hòa mình với thiên nhiên.

Nghệ thuật: Tạo nhịp điệu thong thả, ung dung; nhấn mạnh sự đối lập giữa cuộc sống nhàn tản của tác giả với sự tranh giành vội vã của người đời.

Câu 4

Quan niệm dại – khôn của tác giả đặc biệt ở chỗ:

Đảo ngược triết lý thông thường: Tác giả tự nhận mình "dại", người khác "khôn".

"Dại" - tìm nơi vắng vẻ: Lánh xa nơi quyền quý, danh lợi (lao xao), về với thiên nhiên để giữ cốt cách thanh cao, an nhiên.

"Khôn" - đến chốn lao xao: Lao vào chốn bon chen, danh lợi, nhưng thực chất là tự chuốc lấy vất vả, nguy hiểm.

Đây là cách nói mỉa mai, thâm thúy nhằm khẳng định lối sống thuận tự nhiên, coi trọng nhân cách hơn công danh.

Câu 5

Qua văn bản, ta thấy Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một bậc hiền triết có nhân cách cao thượng. Ông chủ động chọn cuộc sống "nhàn", lánh xa danh lợi để bảo toàn nhân cách thuần khiết giữa một xã hội đầy tranh giành. Vẻ đẹp của ông là lối sống thanh cao, bình dị, hòa hợp với thiên nhiên ("tắm hồ sen", "ăn măng trúc"), mang tâm thế ung dung, tự tại. Ông xem phú quý chỉ là "giấc chiêm bao", thể hiện tư tưởng vượt lên trên tham vọng thông thường. Nhàn của ông không phải là lười biếng mà là nhàn thân để tâm trí được thư thái, giữ trọn đạo nghĩa của kẻ sĩ.