a. Vì sao phép lặp từ đã được sử dụng ở các câu kế nhau mà đoạn văn vẫn rời rạc?

Mặc dù đoạn văn đã sử dụng phép lặp từ (lặp lại cụm từ "hiền tài" ở đầu các câu 2, 3 và 4) – một công cụ cơ bản để tạo liên kết hình thức – nhưng đoạn văn vẫn bị đánh giá là rời rạc về mặt mạch lạc (liên kết nội dung).

Lý do là vì:

1. Lặp không kèm theo phát triển ý logic: Phép lặp từ "hiền tài" được sử dụng nhưng các câu không bổ sung, giải thích, hay phát triển ý một cách hợp lý và tuần tự.
2. • Câu 1 $\rightarrow$ Câu 2: Ý chưa được phát triển đủ.
   • Câu 2 nói về năng lực của hiền tài.
   • Câu 3 đột ngột chuyển sang nói về sự tồn tại theo thời gian của hiền tài ("thời nào cũng có").
   • Câu 4 lại chuyển sang nói về sự ghi nhớ/vinh danh hiền tài.
3. Thiếu các dấu hiệu liên kết nội dung: Đoạn văn thiếu các từ/cụm từ nối (quan hệ từ, phép nối) để chỉ rõ mối quan hệ logic (như nguyên nhân, kết quả, giải thích, bổ sung) giữa các câu. Việc lặp từ đơn thuần không đủ để che lấp sự đứt gãy trong hệ thống lập luận.

Kết luận: Phép lặp từ chỉ tạo ra sự liên kết về từ ngữ (liên kết hình thức), nhưng đoạn văn thiếu sự liên kết về ý nghĩa/logic (mạch lạc) và các phép nối cần thiết, dẫn đến cảm giác rời rạc.

b. Đoạn văn đã mắc lỗi mạch lạc như thế nào?

Đoạn văn mắc lỗi thiếu mạch lạc (hay liên kết logic) do trình tự sắp xếp các câu không hợp lý và nội dung không được phát triển nhất quán:

Đề xuất trình tự logic (để sửa lỗi):

1. Luận đề: Nhà nước ta rất coi trọng hiền tài.
2. Giải thích: Người hiền tài có những năng lực vượt trội so với người bình thường và có thể làm được nhiều việc lớn.
3. Mở rộng/Tổng kết: Tên của những hiền tài và sự nghiệp của họ luôn được nhân dân ghi nhớ.
4. Khẳng định: (Hoặc) Hiền tài trong lịch sử thời nào cũng có.

Việc sắp xếp lại thứ tự (loại bỏ câu 3 khỏi vị trí đó và thêm từ nối) sẽ giúp đoạn văn liền mạch hơn.

a. Dấu hiệu nối bất cập giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì?

Dấu hiệu nối bất cập (chỉ sự đối lập, tương phản) được sử dụng là từ "Nhưng".

Trong đoạn văn này, từ "Nhưng" được dùng để nối câu thứ hai ("Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách...") với câu thứ ba ("Nhưng họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách.").

• Lỗi về mạch lạc: Việc sử dụng "Nhưng" ở đây là không hợp lý vì:
• • Câu 2 nói về việc nhận thức mơ hồ về lợi ích của sách.
  • Câu 3 nói về hành động vứt bỏ thói quen đọc sách.
  • Hai ý này thực chất là đồng nhất hoặc bổ sung cho nhau (nhận thức mơ hồ dẫn đến hoặc đồng thời với việc vứt bỏ thói quen), chứ không phải là đối lập, tương phản. Do đó, việc dùng từ "Nhưng" đã phá vỡ sự mạch lạc về mặt logic của đoạn văn.

b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn.

Lỗi liên kết trong đoạn văn này nằm ở việc sử dụng đại từ "Nó" ở đầu câu cuối:

• Câu cuối: "Nó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn."
• Lỗi: Đại từ "Nó" (thường dùng để thay thế cho danh từ "sách" hoặc "thói quen đọc sách" theo ngữ cảnh chung) lại đang được dùng để thay thế cho đối tượng chính đang được mô tả sự tiện lợi ở câu đầu: "chiếc điện thoại thông minh".
• • Nếu "Nó" thay cho "sách": Thì ý tiện lợi (đáp ứng nhiều nhu cầu) không đúng với sách bằng điện thoại.
  • Nếu "Nó" thay cho "điện thoại thông minh": Thì ý "khó giúp tìm sự yên tĩnh, lắng sâu" lại đối lập với ý "tiện lợi" và đang chê bai điện thoại, trong khi chủ đề chính của đoạn đang chê bai hành động vứt bỏ sách.
• Tóm lại: Việc dùng từ "Nó" không rõ ràng thay thế cho "sách" hay "điện thoại thông minh" đã tạo ra sự mơ hồ, làm đứt gãy tính liên kết (phép thế) của đoạn văn.

c. Đề xuất cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết.

Có thể sửa lại đoạn văn bằng cách điều chỉnh từ nối và làm rõ chủ thể ở câu cuối:

Cách 1: Sửa lỗi mạch lạc ("Nhưng") và lỗi liên kết ("Nó")

Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết làm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ. Vì thế/Do đó, họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách. Điện thoại thông minh/Thiết bị đó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.

• (Sửa "Nhưng" $\rightarrow$ "Vì thế/Do đó" để thể hiện quan hệ nguyên nhân - kết quả/hệ quả).
• (Sửa "Nó" $\rightarrow$ "Điện thoại thông minh/Thiết bị đó" để làm rõ chủ thể tiện lợi).

Cách 2: Tập trung hoàn toàn vào chủ đề "sách" để đảm bảo mạch lạc:

Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết làm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ. Họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách. Thói quen đọc sách tuy không tiện lợi bằng điện thoại trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu tức thời, nhưng chính nó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.

• (Loại bỏ từ nối "Nhưng" ở câu 3, chỉ cần dùng đại từ "Họ" nối tiếp.)
• (Sửa lại câu cuối để SÁCH là chủ thể chính được khen ngợi, tạo liên kết và mạch lạc rõ ràng).

a. Tại sao nó được coi là một đoạn văn?

Đoạn trích trên được coi là một đoạn văn vì nó đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về hình thức và nội dung của một đoạn văn:

• Về hình thức: Nó được bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi vào đầu dòng (Nói cách khác,...) và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng.
• Về nội dung: Đoạn văn chỉ tập trung triển khai và làm rõ một ý chính duy nhất là: Bản chất của con người (nghệ sĩ) là giàu lòng đồng cảm, nhưng họ phải kìm nén/đấu tranh để bảo vệ cảm xúc quý giá đó trước áp lực từ bên ngoài. Các câu trong đoạn văn cùng nhau phục vụ cho việc thể hiện ý chính này.

b. Chỉ ra mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn trên.

Tính mạch lạc của đoạn văn thể hiện qua sự liên kết chặt chẽ về mặt ý nghĩa, đảm bảo các câu trong đoạn cùng hướng về ý chính đã nêu (bản chất nghệ sĩ và sự đấu tranh của họ).

Văn bản "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia" có lập luận chặt chẽ, mạch lạc và giàu sức thuyết phục. Tính mạch lạc và liên kết được thể hiện rất rõ ràng, góp phần làm nổi bật luận điểm chính và tăng hiệu quả truyền đạt.