Câu 1

Nhân vật Thứ trong đoạn trích Sống mòn của Nam Cao là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức nghèo trong xã hội cũ. Thứ từng có ước mơ đẹp, khát vọng sống có ích và cống hiến cho đời, nhưng thực tại khắc nghiệt đã đẩy anh vào cảnh thất nghiệp, nghèo túng, phải sống dựa vào vợ. Cuộc sống tù túng, đơn điệu nơi làng quê khiến Thứ cảm thấy tương lai mờ mịt, cuộc đời mình dần “mốc”, “gỉ”, “mòn”, “mục” như một đồ vật bị bỏ quên. Điều đau đớn hơn cả là Thứ có ý thức sâu sắc về sự vô nghĩa ấy: anh lo sợ bị người khác khinh rẻ và tự khinh chính mình. Ở Thứ, người đọc vừa thấy sự yếu đuối, bất lực, vừa thấy một con người giàu tự trọng, luôn khao khát được sống đúng giá trị. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ phản ánh hiện thực tàn nhẫn đã vùi dập con người mà còn bộc lộ tấm lòng nhân đạo sâu sắc, xót thương cho những kiếp người phải “sống mòn”, tồn tại mà chưa thực sự được sống.

Câu 2

Gabriel Garcia Marquez từng viết: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói ngắn gọn nhưng sâu sắc ấy đã gợi ra một vấn đề có ý nghĩa lớn đối với mỗi con người, đặc biệt là tuổi trẻ và ước mơ. Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, khi con người có sức khỏe, trí tuệ, lòng nhiệt huyết và khát vọng vươn lên. Ước mơ chính là ngọn lửa thắp sáng tuổi trẻ, là mục tiêu để con người sống, nỗ lực và không ngừng hoàn thiện bản thân. Có ước mơ, con người biết mình sống vì điều gì, cần đi đâu và phải cố gắng ra sao. Ngược lại, khi đánh mất ước mơ, con người dễ rơi vào trạng thái sống thụ động, buông xuôi, dù tuổi đời còn rất trẻ nhưng tinh thần đã “già cỗi”. Câu nói của Marquez khẳng định rằng sự “già đi” không chỉ được đo bằng năm tháng mà còn bằng trạng thái tinh thần. Một người dám ước mơ, dám theo đuổi lý tưởng thì dù gặp khó khăn vẫn giữ được sự trẻ trung, lạc quan và niềm tin vào cuộc sống. Ngược lại, người từ bỏ ước mơ sẽ dần mất đi động lực sống, trở nên mệt mỏi, chai sạn trước những thử thách. Điều đó cho thấy ước mơ có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giữ gìn sức sống tinh thần của con người, nhất là tuổi trẻ. Trong thực tế, nhiều bạn trẻ sớm từ bỏ ước mơ vì sợ thất bại, vì hoàn cảnh khó khăn hoặc vì chạy theo lối sống an phận. Họ chấp nhận sống một cuộc đời an toàn nhưng tẻ nhạt, để rồi dần đánh mất chính mình. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều người dù xuất phát điểm thấp, dù gặp vô vàn trở ngại nhưng vẫn kiên trì theo đuổi ước mơ. Chính niềm tin và ý chí ấy đã giúp họ vượt qua giới hạn bản thân, tạo nên giá trị cho xã hội và cho chính cuộc đời mình. Tuy vậy, ước mơ không phải là những hoài bão viển vông, thiếu thực tế. Ước mơ cần gắn liền với khả năng, với sự nỗ lực không ngừng và tinh thần trách nhiệm. Tuổi trẻ cần biết ước mơ lớn, nhưng cũng cần hành động nhỏ mỗi ngày để biến ước mơ thành hiện thực. Chỉ khi dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm, ước mơ mới thực sự có ý nghĩa.

Câu 1

Điểm nhìn kể chuyện ngôi thứ ba, với điểm nhìn bên trong của nhân vật Thứ.

Câu 2

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thứ mong muốn trở thành người có ích cho xã hội, sống cuộc sống đầy ý nghĩa, đem tri thức của mình để cống hiến cho đời.

Câu 3

Biện pháp tu từ: ẩn dụ “mốc lên”, “gỉ đi”, ”mòn”, “mục”

Tác dụng

- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm

- làm nổi bật cảm giác lụi tàn, vô dụng của nhân vật Thứ trong tương lai

- bộc lộ sự cảm thông của tác giả đối với số phận con người bị hoàn cảnh, xã hội vùi dập

Câu 4

Thứ là hình ảnh tiêu biểu cho người có tri thức nhưng nghèo trong xã hội cũ: có ước mơ, nhưng bị hoàn cảnh khắc nghiệt vùi dập. Qua đó phê phán xã hội đã tước đoạt quyền được sống có ý nghĩa của con người.

Câu 5

Tác phẩm gợi ra triết lí: con người không chỉ tồn tại mà cần phải sống có ý nghĩa, sống đúng với giá trị và khát vọng của mình.

Qua bị kịch của nhân vật Thứ, Nam Cao cho thấy một cuộc đời nghèo khổ, đánh mất lí tưởng sẽ trở thành cuộc đời vô nghĩa. Điều đó khiến ta cần biết trân trọng thời gia, nuôi dưỡng ước mơ, không buông xuôi trước hoàn cảnh, không ngừng hoàn thiện bản thân để sống có ích cho xã hội.