Câu 1.

Qua đoạn trích bài thơ Cây hai ngàn lá, nhà thơ Pờ Sảo Mìn đã khắc họa vẻ đẹp đáng quý của con người Pa Dí. Trước hết, đó là vẻ đẹp của sự cần cù, chịu thương chịu khó trong lao động. Những chàng trai “trần trong mặt trời nắng cháy”, “ép đá xanh thành rượu uống hằng ngày” đã cho thấy sức mạnh, ý chí kiên cường trước thiên nhiên khắc nghiệt. Không chỉ vậy, những cô gái Pa Dí hiện lên thật đẹp đẽ, khéo léo và chăm chỉ qua hình ảnh “tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng”. Người Pa Dí còn mang vẻ đẹp của tinh thần đoàn kết và khát vọng chinh phục thiên nhiên: “gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”, “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”. Dù dân tộc mình ít người, họ vẫn sống mạnh mẽ, giàu niềm tin và luôn hướng đến cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm tự hào, yêu mến đối với dân tộc Pa Dí cũng như ca ngợi vẻ đẹp của con người lao động vùng cao Việt Nam.

Câu 2.

Trong cuộc sống hiện nay, tinh thần dám đổi mới là một phẩm chất vô cùng cần thiết đối với thế hệ trẻ. Đổi mới là dám nghĩ khác, làm khác, không ngại thử thách để tạo ra những điều tốt đẹp hơn. Người trẻ hôm nay có nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, khoa học và công nghệ hiện đại nên càng cần phát huy tinh thần sáng tạo, đổi mới để khẳng định bản thân và đóng góp cho xã hội. Thực tế cho thấy nhiều bạn trẻ đã mạnh dạn khởi nghiệp, ứng dụng công nghệ vào học tập và lao động, mang lại nhiều giá trị tích cực cho cộng đồng. Tuy nhiên, đổi mới không có nghĩa là sống bốc đồng hay chạy theo những điều lệch lạc. Người trẻ cần biết đổi mới trên cơ sở tri thức, đạo đức và trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội. Bên cạnh đó, mỗi người cũng phải kiên trì, không nản chí trước thất bại vì mọi thành công đều cần thời gian và nỗ lực. Là học sinh, em cần tích cực học tập, rèn luyện tư duy sáng tạo và mạnh dạn thay đổi những thói quen chưa tốt để hoàn thiện bản thân mỗi ngày.

Câu 1.
Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái là:

• “Con trai trần² trong mặt trời nắng cháy
  Ép đá xanh thành rượu uống hằng ngày”
• “Con gái đẹp trong sương giá đông sang
  Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: Liệt kê (“gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”).
• Tác dụng: Nhấn mạnh sức mạnh, ý chí lao động bền bỉ, tinh thần chinh phục thiên nhiên của con người; làm cho lời thơ sinh động, giàu hình ảnh và cảm xúc.

Câu 4.
Qua đoạn trích, tác giả thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, niềm tự hào về dân tộc Pa Dí nhỏ bé nhưng cần cù, mạnh mẽ, giàu sức sống và luôn vượt khó để xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Câu 5.
Bài học em rút ra từ đoạn trích là: cần yêu quý quê hương, tự hào về dân tộc mình; đồng thời phải chăm chỉ lao động, có ý chí vượt khó và biết trân trọng những thành quả của cuộc sống.

Câu 1
Bài thơ Chiếc lá đầu tiên là khúc hát tha thiết về tuổi học trò, tình bạn, tình yêu đầu đời và nỗi nhớ mái trường xưa. Nội dung bài thơ gợi lại những kỉ niệm trong sáng, hồn nhiên qua những hình ảnh quen thuộc như tiếng ve, hoa phượng, lớp học, sân trường, trái bàng đêm… Tất cả hiện lên vừa gần gũi vừa giàu chất mộng mơ, thể hiện nỗi bâng khuâng, lưu luyến trước sự trôi chảy của thời gian và sự nuối tiếc tuổi trẻ đã qua. Bài thơ còn là tiếng lòng xúc động của nhà thơ khi nhớ về một thời thanh xuân đẹp đẽ.

Về nghệ thuật, bài thơ viết theo thể thơ tự do, giọng điệu tha thiết, ngọt ngào như lời tâm tình. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, ngôn ngữ trong sáng, giàu chất nhạc. Các biện pháp tu từ như nhân hóa, điệp ngữ, ẩn dụ được vận dụng tinh tế, đặc biệt ở câu thơ “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước” tạo ấn tượng sâu sắc. Sự kết hợp giữa hồi ức và cảm xúc hiện tại làm bài thơ giàu chất trữ tình. Qua đó, tác phẩm trở thành bài ca đẹp về tuổi học trò không thể nào quên.

Câu 2
Câu nói: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật” gửi gắm một bài học sâu sắc về hậu quả của những hành động tưởng chừng vô ý, vô hại. Điều con người xem là trò đùa đôi khi lại gây tổn thương thật sự cho người khác.

“Đùa vui” thể hiện sự vô tư, thiếu suy nghĩ của người gây ra hành động; còn “chết thật” nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng mà đối tượng phải gánh chịu. Qua hình ảnh ẩn dụ ấy, câu nói phê phán những lời nói, hành động thiếu ý thức làm tổn thương người khác chỉ để mua vui, đồng thời nhắc nhở con người phải biết sống trách nhiệm, biết đặt mình vào vị trí của người khác.

Trong cuộc sống, có nhiều “trò đùa” gây hậu quả nặng nề: lời trêu chọc ngoại hình khiến bạn bè tự ti; bắt nạt học đường dưới danh nghĩa “đùa thôi” làm người khác đau khổ; tung tin sai sự thật trên mạng có thể hủy hoại danh dự một người. Có những vết thương thể xác có thể lành, nhưng tổn thương tinh thần có thể kéo dài rất lâu. Vì vậy, không thể lấy chữ “đùa” để biện minh cho những hành động thiếu nhân ái.

Câu nói còn nhắc mỗi người phải biết đồng cảm và suy nghĩ trước khi nói hay làm. Một lời nói thiếu cân nhắc có thể làm người khác buồn tủi; một hành động vô ý có thể để lại hậu quả lớn. Sống tử tế là biết tôn trọng cảm xúc, quyền lợi và sự an toàn của người khác. Đặc biệt với học sinh, cần xây dựng môi trường học đường văn minh, không chế giễu, bắt nạt hay làm tổn thương bạn bè dù chỉ bằng lời nói.

Tuy nhiên, trong cuộc sống vẫn có những lời đùa vui lành mạnh giúp gắn kết mọi người. Điều quan trọng là sự hài hước phải có giới hạn, không gây đau đớn cho ai. Niềm vui thật sự không thể được xây dựng trên nỗi buồn của người khác.

Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng thông điệp nhân văn sâu sắc: trước khi hành động, hãy nghĩ đến hậu quả đối với người khác. Bởi điều ta cho là trò đùa có thể là nỗi đau rất thật của một ai đó.

Câu 1:
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2:
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp miêu tả, tự sự).

Câu 3:
Ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm gắn với trường cũ:

• “Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say”
• “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
• “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
• “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm”
• “Mười chú chữ, nhìn xem, trong lớp ấy”
• “Những trận cười trong sáng đó lao xao”

Đặc biệt của những kỉ niệm ấy:
Đó đều là những kỉ niệm đẹp, trong trẻo, hồn nhiên của tuổi học trò; bình dị nhưng sâu sắc, gắn với mái trường, bạn bè, tình yêu đầu đời và đầy chất hoài niệm, xúc động.

Câu 4:
Biện pháp tu từ: Nhân hóa (“tiếng ve… xé đôi hồ nước”).
Tác dụng:

• Làm tiếng ve hiện lên sống động, da diết.
• Gợi không gian mùa hè học trò quen thuộc.
• Diễn tả sự rung động, xao xuyến, có chút chia xa của tuổi học trò.
• Tăng tính gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

Câu 5:
Em ấn tượng nhất với hình ảnh “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”, vì đây là hình ảnh rất độc đáo, giàu chất thơ. Âm thanh tiếng ve được cảm nhận vừa bằng thính giác vừa bằng thị giác, gợi mùa hè học trò trong trẻo mà day dứt, đánh thức nhiều kỉ niệm tuổi học trò.

Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một giá trị quan trọng trong cuộc sống hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và cách lựa chọn riêng, vì vậy sự khác biệt là điều tất yếu. Khi biết tôn trọng sự khác biệt, chúng ta học cách lắng nghe, thấu hiểu và chấp nhận người khác mà không áp đặt suy nghĩ cá nhân. Điều này giúp các mối quan hệ trở nên hài hòa, giảm bớt xung đột và tạo nên môi trường sống tích cực. Ngược lại, nếu không tôn trọng sự khác biệt, con người dễ rơi vào định kiến, phán xét và làm tổn thương người khác. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với tất cả, mà là biết nhìn nhận vấn đề đa chiều và cư xử văn minh. Trong xã hội ngày nay, khi con người ngày càng đa dạng về lối sống và quan điểm, việc tôn trọng sự khác biệt càng trở nên cần thiết. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện thái độ cởi mở, bao dung để sống tốt hơn và góp phần xây dựng một xã hội tiến bộ.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2. (2 cặp từ/cụm từ đối lập)

• tằn tiện – phung phí
• hào phóng – keo kiệt
  (hoặc có thể lấy: ở nhà – bay nhảy)

Câu 3.
Tác giả cho rằng không nên dễ dàng phán xét người khác vì mỗi người có hoàn cảnh, cách sống và góc nhìn riêng; nếu chỉ nhìn bề ngoài hoặc theo định kiến thì sẽ dẫn đến đánh giá sai lệch, thiếu công bằng.

Câu 4.
Ý kiến này nhấn mạnh: điều tệ hại nhất không phải là người khác có định kiến, mà là chính ta chấp nhận và để mình bị chi phối bởi định kiến đó. Khi đó, ta mất đi sự tự do trong suy nghĩ, sống theo áp đặt thay vì là chính mình.

Câu 5.
Thông điệp:
Cần biết tôn trọng sự khác biệt, không vội vàng phán xét người khác và phải sống theo suy nghĩ, cảm nhận chân thật của bản thân, không để định kiến chi phối.

Câu 1

Đoạn thơ trong bài Phía sau làng của Trương Trọng Nghĩa gợi lên nhiều cảm xúc về sự đổi thay của làng quê và nỗi nhớ tuổi thơ. Hình ảnh “tôi đi về phía tuổi thơ, giẫm lên dấu chân” như một hành trình trở lại quá khứ, nơi lưu giữ những kỷ niệm thân thuộc. Tuy nhiên, làng quê giờ đây đã khác xưa: nhiều người rời làng đi kiếm sống, ruộng đồng không còn đủ nuôi sống con người. Những câu thơ nói về mồ hôi không hóa thành bát cơm no đã cho thấy nỗi vất vả, khó khăn của người nông dân. Bên cạnh đó, hình ảnh thiếu nữ không còn hát dân ca hay để tóc dài ngang lưng gợi cảm giác tiếc nuối trước sự phai nhạt của những nét đẹp truyền thống. Cảnh làng quê cũng đổi thay khi cánh đồng dần bị thay thế bởi nhà cửa mọc lên san sát. Bằng giọng điệu trầm lắng, giàu cảm xúc cùng những hình ảnh gần gũi, tác giả đã thể hiện nỗi buồn, sự nhớ thương và tình yêu sâu sắc đối với quê hương. Đoạn thơ khiến người đọc suy ngẫm về việc giữ gìn những giá trị tốt đẹp của làng quê trong cuộc sống hiện đại.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc đối với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Các nền tảng như Facebook, TikTok hay Instagram giúp con người kết nối với nhau dễ dàng hơn, dù ở bất cứ đâu. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, mạng xã hội cũng đặt ra nhiều vấn đề cần suy nghĩ.

Trước hết, không thể phủ nhận rằng mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích. Nhờ mạng xã hội, chúng ta có thể cập nhật thông tin nhanh chóng, học hỏi kiến thức mới và giao lưu với bạn bè. Nhiều học sinh sử dụng mạng xã hội để trao đổi bài vở, tìm tài liệu học tập hoặc tham gia các nhóm học tập trực tuyến. Ngoài ra, mạng xã hội còn là nơi để mọi người bày tỏ suy nghĩ, chia sẻ cảm xúc và lan tỏa những điều tích cực trong cuộc sống. Nhiều hoạt động thiện nguyện, kêu gọi giúp đỡ cộng đồng cũng được lan truyền mạnh mẽ nhờ mạng xã hội.

Tuy vậy, mạng xã hội cũng có những mặt trái đáng lo ngại. Một số người quá phụ thuộc vào mạng xã hội, dành quá nhiều thời gian lướt điện thoại mà quên đi việc học tập và các mối quan hệ ngoài đời thực. Bên cạnh đó, thông tin sai lệch, tin giả hay những nội dung tiêu cực cũng dễ dàng lan truyền, gây ảnh hưởng xấu đến nhận thức của người dùng. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ có thể bị cuốn vào việc so sánh bản thân với người khác trên mạng, từ đó cảm thấy tự ti hoặc áp lực. Ngoài ra, việc sử dụng mạng xã hội thiếu kiểm soát còn có thể dẫn đến tình trạng mất riêng tư hoặc bị lừa đảo.

Theo em, điều quan trọng nhất là mỗi người cần biết sử dụng mạng xã hội một cách hợp lý và có ý thức. Chúng ta nên chọn lọc thông tin, dành thời gian cho việc học tập và các hoạt động bổ ích ngoài đời thực. Đồng thời, mỗi người cũng cần cư xử văn minh trên mạng, không chia sẻ thông tin sai sự thật hay gây tổn thương cho người khác. Khi biết sử dụng đúng cách, mạng xã hội sẽ trở thành một công cụ hữu ích giúp chúng ta học hỏi, kết nối và phát triển bản thân.

Tóm lại, mạng xã hội vừa mang lại nhiều cơ hội, vừa tiềm ẩn không ít thách thức. Điều quan trọng là chúng ta phải biết làm chủ nó, sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và tích cực để góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh.

Câu 1.

Thể thơ: Thơ tự do.

Câu 2.

Trong văn bản, hạnh phúc được miêu tả qua các tính từ: xanh, thơm, im lặng, dịu dàng, vô tư.

Câu 3.

Đoạn thơ: “Hạnh phúc đôi khi như quả / thơm trong im lặng, dịu dàng” muốn nói rằng hạnh phúc có khi rất giản dị, nhẹ nhàng, lặng lẽ nhưng vẫn ngọt ngào và đáng trân trọng.

Câu 4.

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ:

• Làm cho hình ảnh hạnh phúc trở nên cụ thể, sinh động và dễ cảm nhận hơn.
• Gợi cảm giác tự nhiên, vô tư, rộng lớn như dòng sông trôi ra biển.

Câu 5.

Quan niệm của tác giả về hạnh phúc: Hạnh phúc không phải điều lớn lao mà có thể đến từ những điều rất bình dị, tự nhiên và nhẹ nhàng trong cuộc sống.