Câu 1.

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.

Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái là:

• “Con trai trần trong mặt trời nắng cháy
  Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày”
• “Con gái đẹp trong sương giá đông sang
  Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

Câu 3.

• Biện pháp tu từ:
  
• • Điệp từ: “gọi”, “chặn”, “ngăn”.
  • Liệt kê: “gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”.
• Tác dụng:
  
• • Nhấn mạnh sức mạnh, ý chí và tinh thần lao động bền bỉ của người dân Pa Dí.
  • Làm nổi bật sự chủ động, kiên cường của con người trong việc chinh phục thiên nhiên.
  • Tạo nhịp điệu mạnh mẽ, hào hùng cho câu thơ.

Câu 4.

Qua đoạn trích, tác giả thể hiện:

• Niềm tự hào sâu sắc về dân tộc Pa Dí.
• Tình yêu thương, gắn bó với quê hương và con người lao động.
• Sự trân trọng trước vẻ đẹp khỏe khoắn, chăm chỉ, kiên cường của dân tộc mình.

Câu 5.

Bài học em rút ra từ đoạn trích:

• Cần biết yêu quý, tự hào về dân tộc và quê hương mình.
• Phải chăm chỉ lao động, sống mạnh mẽ và vượt khó.
• Biết đoàn kết, cố gắng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Câu 1.

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.

Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái là:

• “Con trai trần trong mặt trời nắng cháy
  Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày”
• “Con gái đẹp trong sương giá đông sang
  Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng.”

Câu 3.

• Biện pháp tu từ:
  
• • Điệp từ: “gọi”, “chặn”, “ngăn”.
  • Liệt kê: “gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”.
• Tác dụng:
  
• • Nhấn mạnh sức mạnh, ý chí và tinh thần lao động bền bỉ của người dân Pa Dí.
  • Làm nổi bật sự chủ động, kiên cường của con người trong việc chinh phục thiên nhiên.
  • Tạo nhịp điệu mạnh mẽ, hào hùng cho câu thơ.

Câu 4.

Qua đoạn trích, tác giả thể hiện:

• Niềm tự hào sâu sắc về dân tộc Pa Dí.
• Tình yêu thương, gắn bó với quê hương và con người lao động.
• Sự trân trọng trước vẻ đẹp khỏe khoắn, chăm chỉ, kiên cường của dân tộc mình.

Câu 5.

Bài học em rút ra từ đoạn trích:

• Cần biết yêu quý, tự hào về dân tộc và quê hương mình.
• Phải chăm chỉ lao động, sống mạnh mẽ và vượt khó.
• Biết đoàn kết, cố gắng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích những nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ “Chiếc lá đầu tiên”.

Bài thơ Chiếc lá đầu tiên của Hoàng Nhuận Cầm là khúc hát tha thiết về tuổi học trò trong trẻo, hồn nhiên và đầy lưu luyến. Nội dung bài thơ gợi lại những kỉ niệm đẹp của một thời áo trắng đã xa với mái trường, lớp học, thầy cô, bạn bè và những rung động đầu đời. Qua dòng hồi tưởng da diết, tác giả thể hiện nỗi nhớ tiếc nuối trước sự trôi chảy của thời gian, đồng thời trân trọng những tháng năm thanh xuân không thể trở lại. Những hình ảnh quen thuộc như hoa phượng, tiếng ve, sân trường, lớp học, tóc thầy bạc trắng… đã khơi dậy cả một miền ký ức đẹp đẽ trong lòng người đọc. Về nghệ thuật, bài thơ được viết theo thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt, giàu cảm xúc. Ngôn ngữ thơ trong sáng, trẻ trung mà sâu lắng, giàu chất nhạc. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, các biện pháp tu từ như điệp ngữ, nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác… làm cho kỉ niệm hiện lên sinh động và xúc động. Đặc biệt, hình ảnh “chiếc lá đầu tiên” mang ý nghĩa biểu tượng cho những rung động đầu đời ngây thơ, tinh khôi của tuổi trẻ. Bài thơ để lại dư âm bâng khuâng, sâu sắc trong lòng người đọc.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

• Số tiếng ở mỗi dòng thơ không đều nhau.
• Cách ngắt nhịp linh hoạt, phóng khoáng.
• Không bị gò bó bởi niêm luật, vần điệu cố định.

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.

• Bài thơ bộc lộ nỗi nhớ thương, tiếc nuối về tuổi học trò, mái trường và những kỉ niệm xưa.

Câu 3. Ít nhất 5 hình ảnh, dòng thơ khắc họa kỉ niệm gắn với trường cũ:

1. “Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay”
2. “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
3. “Một lớp học buâng khuâng màu xanh rủ”
4. “Sân trường đêm - rụng xuống trái bàng đêm”
5. “Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi”
6. “Trên trán thầy, tóc chớ bạc thêm”

=> Những kỉ niệm ấy rất đặc biệt vì gắn với tuổi học trò hồn nhiên, trong sáng; có bạn bè, thầy cô, tình cảm đầu đời và những rung động khó quên.

Câu 4. Biện pháp tu từ trong câu thơ “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước” là:

• Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: tiếng ve được cảm nhận bằng thị giác (“trong veo”).
• Nhân hóa/phóng đại: tiếng ve như có hành động “xé đôi hồ nước”.

Tác dụng: Làm âm thanh tiếng ve trở nên sống động, vang ngân, gợi không khí mùa hè rộn rã và đánh thức những kỉ niệm tuổi học trò.

Câu 5. Em ấn tượng nhất với hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên”. Đây là hình ảnh biểu tượng cho những rung động đầu đời trong sáng của tuổi học trò. Chiếc lá gợi nhớ mái trường, bạn bè và những kỉ niệm đầu tiên khó quên. Hình ảnh ấy vừa đẹp, vừa man mác buồn vì thời gian trôi qua nhưng ký ức vẫn còn mãi.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1. Viết đoạn văn khoảng 200 chữ: Suy nghĩ về ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt của người khác

Trong cuộc sống, mỗi người là một cá thể riêng biệt, có tính cách, sở thích, hoàn cảnh và quan điểm khác nhau. Vì vậy, tôn trọng sự khác biệt của người khác là một thái độ sống văn minh và cần thiết. Trước hết, khi biết tôn trọng sự khác biệt, chúng ta sẽ học cách lắng nghe, thấu hiểu và không vội vàng phán xét người khác chỉ vì họ không giống mình. Điều đó giúp các mối quan hệ trở nên hài hòa, giảm bớt mâu thuẫn và tạo nên môi trường sống tích cực. Bên cạnh đó, sự khác biệt còn là yếu tố làm cho xã hội trở nên phong phú, đa dạng và phát triển. Những ý tưởng mới mẻ, cách nghĩ sáng tạo thường xuất phát từ những con người dám khác biệt. Nếu ai cũng giống nhau, cuộc sống sẽ đơn điệu và khó tiến bộ. Tuy nhiên, tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là chấp nhận những hành vi sai trái, đi ngược đạo đức và pháp luật. Chúng ta cần phân biệt giữa cá tính riêng với lối sống tiêu cực. Là học sinh, mỗi người cần rèn luyện cách cư xử cởi mở, biết lắng nghe và bao dung với bạn bè xung quanh. Tôn trọng sự khác biệt chính là tôn trọng người khác và cũng là nâng cao giá trị của bản thân.

⸻

Câu 2. Bài văn phân tích, đánh giá bài thơ

Bài thơ là dòng hồi tưởng tha thiết của tác giả về tuổi thơ và hình ảnh người bà kính yêu. Qua những câu thơ giản dị mà giàu cảm xúc, người đọc cảm nhận được tình cảm gia đình sâu nặng cùng nỗi nhớ thương da diết đối với người thân đã khuất.

Mở đầu bài thơ là khung cảnh buổi sáng nơi làng quê quen thuộc:

Mỗi lần nắng mới hắt bên song,

Xao xác, gà trưa gáy não nùng,

Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,

Chập chờn sống lại những ngày không.

Hình ảnh “nắng mới hắt bên song” gợi ánh nắng đầu ngày nhẹ nhàng chiếu qua cửa sổ. Tiếng gà trưa “xao xác” vang lên gợi không gian thôn quê yên bình mà man mác buồn. Từ cảnh vật hiện tại, lòng người chợt “rượi buồn”, quá khứ hiện về “chập chờn sống lại”. Chỉ vài nét chấm phá, tác giả đã diễn tả rất tinh tế sự thức dậy của miền kí ức.

Ở khổ thơ tiếp theo, tác giả nhớ về tuổi thơ bên bà:

Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời

Lúc người còn sống, tôi lên mười;

Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,

Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.

Kí ức hiện lên chân thực và ấm áp. Hình ảnh người bà (người mẹ trong cách gọi xưa) hiện ra gần gũi qua công việc đời thường: đem áo đỏ ra phơi trước giậu. Chi tiết ấy tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng tình yêu thương vô bờ của tác giả dành cho người thân. Những ngày thơ bé giản dị mà hạnh phúc nay chỉ còn trong hoài niệm.

Bài thơ thành công ở nghệ thuật gợi tả cảnh sắc, sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, giàu sức gợi cảm. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, chan chứa nỗi buồn nhớ. Sự kết hợp giữa cảnh hiện tại và hồi ức quá khứ làm cảm xúc thêm da diết.

Qua bài thơ, tác giả gửi gắm tình yêu thương gia đình và sự trân trọng những kí ức tuổi thơ. Tác phẩm nhắc mỗi người biết yêu quý người thân khi còn có thể, bởi thời gian qua đi sẽ không trở lại. Đây là bài thơ đẹp, giàu cảm xúc và để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc.`

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Nghị luận.

Câu 2. Hai cặp từ/cụm từ đối lập trong đoạn (1):

• tằn tiện ↔ phung phí
• hào phóng ↔ keo kiệt
  (Có thể nêu thêm: thích ở nhà ↔ ưa bay nhảy)

Câu 3. Tác giả cho rằng không nên phán xét người khác một cách dễ dàng vì mỗi người có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn sống khác nhau. Nếu chỉ nhìn bề ngoài hoặc theo góc nhìn chủ quan, ta rất dễ hiểu sai, đánh giá sai và làm tổn thương người khác.

Câu 4. Ý kiến “Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó” nghĩa là: nguy hiểm nhất không phải người khác có định kiến, mà là bản thân ta tin theo, sống theo những định kiến ấy. Khi đó con người mất đi sự tự do suy nghĩ, đánh mất chính mình và bị chi phối bởi cách nhìn sai lệch của xã hội.

Câu 5. Thông điệp rút ra từ văn bản:

Mỗi người cần biết tôn trọng sự khác biệt, không vội vàng phán xét người khác và phải sống tự tin theo giá trị đúng đắn của bản thân, không để định kiến xã hội điều khiển cuộc sống.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn thơ trong bài “Phía sau làng” của Trương Trọng Nghĩa gợi lên nỗi buồn sâu lắng trước sự đổi thay của làng quê và sự xa vắng của tuổi thơ. Hình ảnh “tôi đi về phía tuổi thơ” mở ra dòng hồi tưởng đầy xúc động, thể hiện khát khao tìm lại những kỉ niệm trong trẻo đã qua. Tuy nhiên, hiện thực lại hiện lên với nhiều mất mát: bạn bè rời làng đi mưu sinh, ruộng đồng không đủ nuôi sống con người, “mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm no”. Không chỉ vậy, những giá trị văn hóa truyền thống cũng dần mai một: tiếng hát dân ca không còn, lũy tre, cánh đồng quen thuộc bị thay thế bởi nhà cửa chen chúc. Đoạn thơ sử dụng thể thơ tự do, giọng điệu trầm buồn, hình ảnh gần gũi mà giàu sức gợi, qua đó thể hiện nỗi tiếc nuối và tình yêu sâu nặng của tác giả đối với quê hương. Đồng thời, tác phẩm cũng đặt ra nỗi trăn trở về sự biến đổi của làng quê trong quá trình phát triển hiện đại.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu đối với con người, đặc biệt là giới trẻ. Các nền tảng như Facebook, TikTok hay Instagram không chỉ giúp con người kết nối với nhau dễ dàng hơn mà còn mở ra cơ hội học hỏi, giải trí và thể hiện bản thân. Nhờ mạng xã hội, chúng ta có thể cập nhật thông tin nhanh chóng, giao lưu với bạn bè ở khắp mọi nơi, thậm chí tiếp cận những tri thức mới chỉ qua một chiếc điện thoại. Đây là một bước tiến lớn của thời đại công nghệ.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, mạng xã hội cũng đem lại không ít tác hại nếu con người sử dụng thiếu kiểm soát. Nhiều người, đặc biệt là học sinh, dễ rơi vào tình trạng “nghiện” mạng xã hội, dành quá nhiều thời gian lướt tin, xem video mà sao nhãng việc học tập và cuộc sống thực tế. Ngoài ra, việc lan truyền thông tin sai lệch, tin giả hay những nội dung tiêu cực cũng ảnh hưởng xấu đến nhận thức và tâm lý của người dùng. Không ít trường hợp bị áp lực, tự ti khi so sánh bản thân với hình ảnh hào nhoáng trên mạng.

Vì vậy, mỗi người cần có ý thức sử dụng mạng xã hội một cách thông minh và lành mạnh. Cần biết chọn lọc thông tin, kiểm soát thời gian sử dụng và không để mạng xã hội chi phối cuộc sống của mình. Đặc biệt, học sinh nên ưu tiên việc học tập, rèn luyện bản thân, coi mạng xã hội như một công cụ hỗ trợ chứ không phải là thế giới chính.

Tóm lại, mạng xã hội là con dao hai lưỡi. Nếu biết sử dụng hợp lý, nó sẽ mang lại nhiều lợi ích; ngược lại, nếu lạm dụng, nó có thể gây ra những hậu quả tiêu cực. Vì thế, mỗi người cần tỉnh táo và có trách nhiệm với chính mình khi tham gia vào không gian mạng.

Câu 1.

→ Thể thơ: thơ tự do (không gò bó số câu, số chữ, nhịp điệu linh hoạt).

Câu 2.

→ Hạnh phúc được miêu tả qua các tính từ:

• xanh
• thơm
• im lặng
• dịu dàng
• vô tư

Câu 3.

→ Hiểu nội dung đoạn thơ:

Hạnh phúc đôi khi rất giản dị, nhẹ nhàng như một “quả thơm” trong sự yên tĩnh. Nó không ồn ào, phô trương mà âm thầm, tinh tế, mang lại cảm giác dễ chịu và bình yên cho con người.

Câu 4.

→ Tác dụng của biện pháp so sánh:

• So sánh “hạnh phúc như sông” giúp làm rõ hạnh phúc là dòng chảy tự nhiên, vô tư, không gượng ép.
• Gợi cảm giác hạnh phúc đến một cách nhẹ nhàng, không toan tính, hướng tới sự đầy đủ, trọn vẹn (“trôi về biển cả”).
• Làm hình ảnh thơ sinh động, dễ cảm nhận hơn.

Câu 5.

→ Nhận xét quan niệm về hạnh phúc của tác giả:

Tác giả cho rằng hạnh phúc không phải điều gì quá lớn lao mà rất giản dị, gần gũi và đa dạng. Nó có thể mạnh mẽ, rực rỡ nhưng cũng có khi êm đềm, nhẹ nhàng và tự nhiên. Con người nên biết trân trọng những điều nhỏ bé trong cuộc sống để cảm nhận hạnh phúc.