Dưới đây là gợi ý giải quyết hai câu hỏi trong phần Viết của đề bài này.

### Câu 1: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về vai trò của sự tử tế trong cuộc sống.

**Đoạn văn tham khảo:**

Sự tử tế không phải là điều gì quá lớn lao hay xa vời, nó đơn giản là những hành động đẹp, lời nói chân thành và thái độ sống tích cực mà chúng ta dành cho nhau mỗi ngày. Trong cuộc sống đầy rẫy những áp lực và biến động, sự tử tế đóng vai trò như một "sợi dây" kết nối những trái tim, giúp xoa dịu nỗi đau và sưởi ấm tâm hồn. Khi chúng ta trao đi lòng tốt, không chỉ người nhận cảm thấy hạnh phúc mà chính bản thân ta cũng tìm thấy sự bình yên và ý nghĩa thực sự của sự tồn tại. Một hành động nhỏ như nhường chỗ trên xe buýt, một lời động viên khi bạn bè gặp khó khăn, hay việc không vô cảm trước nỗi đau của người khác đều góp phần tạo nên một cộng đồng nhân văn. Ngược lại, nếu thiếu đi sự tử tế, xã hội sẽ trở nên lạnh lẽo và ích kỷ. Vì vậy, mỗi người hãy nuôi dưỡng hạt giống tử tế trong tâm hồn, bởi "cho đi là còn mãi", và lòng tốt chính là thứ ngôn ngữ kỳ diệu nhất mà ai cũng có thể nghe và hiểu được.

### Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ "Đợi mẹ" của Vũ Quần Phương.

**Gợi ý dàn ý và bài viết:**

**1. Mở bài:**

* Giới thiệu tác giả Vũ Quần Phương (phong cách thơ bình dị, sâu sắc, giàu suy tư).

* Giới thiệu bài thơ "Đợi mẹ": Một thi phẩm đầy xúc động về tình mẫu tử và tâm trạng chờ đợi hồn nhiên nhưng khắc khoải của trẻ thơ.

**2. Thân bài:**

* **Phân tích nội dung (Chủ đề):**

* **Không gian và thời gian:** Thời gian chuyển dần từ chiều tối đến khuya ("trăng non", "trời về khuya"). Không gian mênh mông với ruộng lúa, vầng trăng, vườn mận nhưng lại trống trải vì thiếu vắng bóng dáng người mẹ.

* **Tâm trạng em bé:** Sự kiên nhẫn và tình yêu thương vô bờ bến. Hình ảnh em bé "ngồi nhìn ra ruộng lúa" lặp đi lặp lại thể hiện sự chờ đợi mòn mỏi. Ánh mắt em không chỉ nhìn trăng, nhìn đom đóm mà thực chất là đang "chờ tiếng bàn chân mẹ".

* **Hình ảnh người mẹ:** Hiện lên gián tiếp qua nỗi vất vả "lội bùn ì oạp phía đồng xa". Mẹ và đồng lúa hòa lẫn vào đêm tối, làm nổi bật sự nhọc nhằn, tần tảo của người phụ nữ nông thôn Việt Nam.

* **Kết thúc:** Hình ảnh em bé ngủ mơ khi mẹ đã bế vào nhà là một nốt lặng ngọt ngào, kết thúc nỗi đợi chờ bằng sự vỗ về.

* **Phân tích nghệ thuật:**

* **Thể thơ:** Thơ tự do với nhịp điệu chậm rãi như bước chân ngập ngừng, như hơi thở của đêm.

* **Cấu trúc lặp:** Việc lặp lại các khổ thơ tạo ra hiệu ứng thời gian kéo dài, khắc họa sâu sắc sự kiên trì trong nỗi đợi chờ của đứa trẻ.

* **Hình ảnh giàu sức gợi:** "Vầng trăng non", "đom đóm", "vườn hoa mận trắng" tạo nên một khung cảnh làng quê vừa thực vừa ảo, vừa đẹp nhưng cũng rất buồn.

* **Nghệ thuật tương phản:** Giữa bóng tối bao trùm của đồng đêm với ánh sáng nhỏ bé của đom đóm, của trăng, tượng trưng cho hy vọng và tình yêu bé nhỏ của em dành cho mẹ.

**3. Kết bài:**

* Khẳng định giá trị bài thơ: "Đợi mẹ" không chỉ là câu chuyện của một đứa trẻ mà là khúc ca về tình mẫu tử thiêng liêng, lòng biết ơn đối với sự hy sinh của người mẹ.

* Bài thơ để lại dư âm sâu sắc trong lòng độc giả bởi sự chân thành và giản dị.

**Một số lưu ý khi viết bài:**

* Bạn nên nhấn mạnh vào âm thanh **"ì oạp"** – một từ láy tượng thanh rất đắt, gợi lên sự nặng nề của bùn đất và sự vất vả của mẹ.

* Hãy chú ý chi tiết **"vườn hoa mận trắng"** ở cuối bài, nó như một biểu tượng của sự tinh khôi, niềm vui đoàn tụ sau bao đợi chờ.

Dưới đây là gợi ý giải chi tiết cho các câu hỏi trong phần Đọc hiểu từ đoạn trích của tác giả Trần Hoài:

### **Câu 1: Phương thức biểu đạt chính**

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là: **Nghị luận**.

*(Tác giả đưa ra các nhận định, lí lẽ và dẫn chứng để bàn về lòng tốt và sự tử tế trong cuộc sống).*

### **Câu 2: Điều gì khiến ta "tự dựng lên bức thành lũy đầy mặc cảm trong tâm hồn"?**

Theo đoạn trích, những nguyên nhân khiến ta tự dựng lên bức thành lũy đó là:

* **Áp lực từ cuộc sống.**

* **Những thất bại trong cuộc đời.**

* Cảm giác thấy mình bị **thiệt thòi, bị đối xử bất công.**

### **Câu 3: Công dụng của dấu gạch ngang trong đoạn trích**

Dấu gạch ngang trong câu: *"...tự dựng lên bức thành lũy đầy mặc cảm trong tâm hồn - là một phản vệ bản năng - làm ta run sợ..."* có công dụng:

* **Giải thích/Chú thích:** Làm rõ ý nghĩa cho cụm từ phía trước ("bức thành lũy đầy mặc cảm"), nhấn mạnh rằng đây là một phản ứng mang tính bản năng của con người khi đối mặt với những tổn thương hoặc áp lực.

### **Câu 4: Cách hiểu về ý kiến: "Sự tử tế, lòng thiện lương tiềm ẩn trong ta, chờ ta cởi mở tấm lòng và thực hiện"**

Ý kiến này có thể được hiểu như sau:

* **Bản chất tốt đẹp:** Mỗi con người sinh ra đều có sẵn lòng tốt và sự tử tế (nhân chi sơ, tính bản thiện). Nó không mất đi mà luôn tồn tại như một "hạt giống" tiềm ẩn.

* **Sự chủ động:** Để lòng tốt được hiển hiện và có giá trị, chúng ta cần gạt bỏ sự ích kỷ, sợ hãi hay thờ ơ để **mở lòng mình ra**.

* **Hành động:** Sự tử tế không chỉ nằm ở suy nghĩ mà phải được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể trong cuộc sống hàng ngày.

### **Câu 5: Thông điệp ấn tượng nhất**

*Câu này bạn có thể chọn theo cảm nhận cá nhân, dưới đây là một gợi ý:*

**Thông điệp ấn tượng nhất:** "Khi ta sống tử tế với người khác, cũng chính là tử tế với cuộc đời mình."

**Vì sao?**

* **Giá trị tự thân:** Thông điệp này cho thấy sự tử tế không chỉ mang lại lợi ích cho người nhận mà còn là "liều thuốc" tinh thần cho người cho. Khi làm việc tốt, chúng ta cảm thấy hạnh phúc, tự tin và thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn.

* **Mối quan hệ nhân quả:** Nó phá vỡ quan niệm cho rằng tử tế là sự hy sinh hay chịu thiệt, mà khẳng định đó là cách để chúng ta làm giàu thêm tâm hồn mình và xây dựng một môi trường sống nhân văn cho chính mình.