Câu 1: Đoạn văn về ý nghĩa của việc tôn trọng sự khác biệt (Khoảng 200 chữ)

Trong một thế giới với hơn tám tỷ người, sự khác biệt chính là yếu tố làm nên vẻ đẹp đa sắc của nhân loại. Tôn trọng sự khác biệt không chỉ là một hành vi ứng xử văn minh mà còn mang lại những ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, khi chúng ta chấp nhận những cá tính, quan điểm hay sở thích khác biệt của người khác, ta đang tạo ra một môi trường sống hòa bình, nơi sự phán xét và xung đột được đẩy lùi. Tôn trọng sự khác biệt giúp mỗi cá nhân có thêm cơ hội để học hỏi những điều mới mẻ, mở rộng nhãn quan và thoát khỏi cái nhìn phiến diện của bản thân. Từ đó, cộng đồng trở nên đoàn kết và giàu sức sáng tạo hơn, bởi sự đa dạng chính là nguồn cội của những ý tưởng đột phá. Hơn nữa, việc được tôn trọng sẽ tiếp thêm động lực để mỗi người tự tin bộc lộ tài năng, sống đúng với bản sắc của mình mà không phải lo sợ định kiến. Ngược lại, nếu thiếu đi sự tôn trọng, xã hội sẽ trở nên đơn điệu và ngột ngạt. Như một vườn hoa đẹp nhờ sự hội tụ của nhiều sắc màu, cuộc sống chỉ thực sự ý nghĩa khi chúng ta biết trân trọng giá trị riêng biệt của mỗi cá thể. Hãy học cách lắng nghe và thấu hiểu, bởi "tôn trọng người khác là tôn trọng chính mình".

Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ "Nắng mới" của Lưu Trọng Lư (Khoảng 600 chữ)

Trong phong trào Thơ mới, nếu Xuân Diệu là tiếng reo vui của tình yêu, Huy Cận là nỗi sầu vạn cổ, thì Lưu Trọng Lư lại mang đến một điệu hồn trong trẻo, mướt mát nhưng đượm buồn. "Nắng mới" là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của ông, một tác phẩm đã chạm đến những rung động sâu xa nhất của tình mẫu tử và nỗi nhớ quê hương.

Ngay từ tiêu đề, bài thơ đã gợi mở một không gian tràn ngập ánh sáng. "Nắng mới" không chỉ là nắng của một ngày vừa bắt đầu, mà là cái nắng của kỷ niệm, của sự hồi sinh những ký ức từ quá khứ. Khổ thơ đầu tiên mở ra với âm hưởng buồn thương, vắng lặng:

"Mỗi lần nắng mới hắt bên song, Xao xác, gà trưa gáy não nùng"

Tiếng gà trưa "xao xác" và "não nùng" kết hợp với hành động "hắt" của ánh nắng tạo nên một cảm giác trống trải, hiu hắt. Trong không gian ấy, tâm hồn thi sĩ bắt đầu "rượi buồn" và "chập chờn" sống lại với những ngày xưa cũ. Những từ láy được sử dụng rất đắt, gợi lên sự xao động tinh tế của một tâm hồn nhạy cảm đang tìm về miền ký ức.

Ký ức hiện lên rõ nét nhất trong khổ thơ thứ hai qua hình ảnh người mẹ:

"Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời Lúc người còn sống, tôi lên mười;"

Nhân vật trữ tình nhớ về thời điểm mình mới lên mười, cái tuổi còn ngây thơ và tràn đầy tình yêu thương của mẹ. Hình ảnh người mẹ gắn liền với nắng mới và "áo đỏ... trước giậu phơi". Màu đỏ của chiếc áo bừng sáng trên nền xanh của nội cỏ, của hàng giậu, tạo nên một bức tranh tươi tắn, ấm áp. Chiếc áo đỏ không chỉ là một vật dụng thường ngày mà đã trở thành ký hiệu của sự chăm sóc, của bàn tay mẹ tần tảo.

Khổ thơ cuối cùng là đỉnh cao của nỗi nhớ và sự hoài niệm:

"Nét cười đen nhánh sau tay áo Trong ánh trưa hè trước giậu thưa."

Lưu Trọng Lư không miêu tả toàn bộ khuôn mặt mẹ mà chỉ tập trung vào một chi tiết đắt giá: "nét cười đen nhánh". Đây là hình ảnh gợi nhắc về tục nhuộm răng đen truyền thống của người phụ nữ Việt Nam xưa. Nét cười ấy không chỉ đẹp về ngoại hình mà còn toát lên vẻ dịu dàng, kín đáo và hiền hậu. Hình ảnh người mẹ vào ra trong ánh trưa hè, sau làn giậu thưa hiện lên như một bức tranh tĩnh vật đẹp đến nao lòng. Sự kết hợp giữa ánh sáng (nắng hè) và nụ cười đã khiến hình bóng người mẹ trở nên bất tử trong tâm trí người con.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn với nhịp điệu chậm rãi, sâu lắng. Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi hình, gợi cảm. Cách sử dụng các từ láy và hình ảnh đối lập giữa cái "não nùng" của hiện tại và cái "reo ngoài nội" của quá khứ đã làm nổi bật nỗi buồn man mác của nhân vật trữ tình.

Tổng kết lại, "Nắng mới" của Lưu Trọng Lư không chỉ là một bài thơ về nỗi nhớ mẹ, mà còn là lời ngợi ca vẻ đẹp của những giá trị truyền thống đã qua. Qua bài thơ, ta thấy được một tâm hồn thi sĩ giàu lòng hiếu thảo, luôn trân trọng những kỷ niệm thiêng liêng. Tác phẩm đã khẳng định vị trí của Lưu Trọng Lư như một người nghệ sĩ tài hoa, biết dùng những nét bút nhẹ nhàng nhất để vẽ nên những nỗi đau và niềm thương sâu sắc nhất của con người

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

• Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận. (Văn bản đưa ra những lí lẽ, dẫn chứng để bàn về việc phán xét và định kiến trong cuộc sống).

Câu 2. Chỉ ra 2 cặp từ, cặp cụm từ đối lập được sử dụng trong đoạn (1).

Bạn có thể chọn 2 trong các cặp sau:

• Tằn tiện đối lập với Phung phí.
• Hào phóng đối lập với Keo kiệt.
• Thích ở nhà đối lập với Bỏ bê gia đình (hoặc Ưa bay nhảy).
• Ở nhà đối lập với Hưởng thụ cuộc sống (theo cách nhìn của người ưa bay nhảy).

Câu 3. Vì sao tác giả lại cho rằng đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng?

Tác giả đưa ra lời khuyên đó vì:

• Phán xét thường mang tính chủ quan: Mỗi người nhìn nhận sự việc dựa trên tiêu chuẩn, hoàn cảnh và lối sống riêng của cá nhân họ (người tằn tiện nhìn người khác là phung phí và ngược lại).
• Việc phán xét dễ dàng thường dẫn đến những đánh giá sai lệch, gây mệt mỏi cho cả người nói lẫn người nghe và tạo ra những khoảng cách, mâu thuẫn trong các mối quan hệ xã hội.

Câu 4. Anh/Chị hiểu như thế nào về quan điểm của tác giả: "Điều tồi tệ nhất là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó"?

Có thể hiểu quan điểm này như sau:

• "Tấm lưới định kiến": Là những cái nhìn hạn hẹp, những áp đặt cứng nhắc mà người khác hoặc xã hội gắn cho chúng ta.
• "Buông mình": Là sự thỏa hiệp, yếu đuối, để mặc cho những lời phán xét bên ngoài điều khiển suy nghĩ và hành động của bản thân.
• Ý nghĩa: Điều tồi tệ nhất không phải là việc người khác nói xấu hay định kiến về ta, mà là việc ta đánh mất bản sắc, không dám sống là chính mình và để cuộc đời mình bị nhấn chìm trong những tiêu chuẩn của người khác.

Câu 5. Anh/Chị rút ra thông điệp gì cho bản thân từ văn bản trên?

Học sinh có thể rút ra những thông điệp khác nhau, miễn là tích cực. Ví dụ:

• Sự tôn trọng khác biệt: Mỗi người là một cá thể độc lập với những lựa chọn riêng, ta nên học cách tôn trọng thay vì phán xét dựa trên cái tôi cá nhân.
• Bản lĩnh sống: Cần có niềm tin vào bản thân, biết lắng nghe tiếng nói bên trong để không bị tác động tiêu cực bởi dư luận hay những định kiến hẹp hòi.
• Sự thấu cảm: Trước khi đánh giá ai đó, hãy đặt mình vào hoàn cảnh của họ để nhìn nhận sự việc một cách bao dung và khách quan hơn.

Đoạn thơ "Phía sau làng" của Trương Trọng Nghĩa là một nốt lặng đầy ám ảnh về sự thay đổi của làng quê trong quá trình đô thị hóa. Với giọng điệu trầm buồn, tác giả đã khắc họa sự tương phản gay gắt giữa quá khứ và hiện tại.

Về nội dung, đoạn thơ mở đầu bằng hành trình ngược dòng thời gian "đi về phía tuổi thơ", nhưng thứ nhân vật trữ tình chạm phải lại là thực tại xót xa: "dấu chân" của những người bạn đã rời làng vì nghèo khó. Hình ảnh "đất không đủ cho sức trai", "mồ hôi chẳng hóa thành bát cơm" phản ánh quy luật khắc nghiệt của kinh tế, khi mảnh ruộng không còn nuôi nổi con người. Không chỉ thay đổi về vật chất, hồn cốt văn hóa cũng dần mai một: thiếu nữ thôi hát dân ca, thôi để tóc dài – những biểu tượng của vẻ đẹp truyền thống đang dần biến mất. Sự "chen chúc" của nhà cửa thay thế cho "lũy tre ngày xưa" chính là sự bức tử không gian xanh mát, bình yên của làng quê.

Về nghệ thuật, tác giả sử dụng thể thơ tự do giúp dòng cảm xúc tuôn chảy tự nhiên. Biện pháp liệt kê kết hợp với những hình ảnh giàu sức gợi (dấu chân, mồ hôi, mái tóc dài, lũy tre) đã tạo nên một bức tranh đối lập giữa cái xưa cũ dịu dàng và cái hiện đại xô bồ. Câu kết "Mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy" là một hình ảnh hoán dụ sâu sắc, thể hiện sự nặng nề trong tâm tư của người con xa quê. Qua đó, đoạn thơ không chỉ là niềm hoài niệm mà còn là lời cảnh báo về sự đứt gãy giữa con người với cội nguồn văn hóa quê hương.

Bài 2

Trong kỷ nguyên số hiện nay, mạng xã hội đã trở thành một "thế giới thứ hai" – nơi con người gặp gỡ, làm việc và giải trí. Từ Facebook, YouTube đến TikTok, chúng ta không thể phủ nhận sự tiện lợi mà chúng mang lại. Tuy nhiên, như một con dao hai lưỡi, mạng xã hội đang đặt ra những thách thức lớn đối với lối sống và tư duy của con người hiện đại.

Trước hết, mạng xã hội là một bước tiến vĩ đại trong việc kết nối nhân loại. Chỉ với một cú chạm, một người ở Việt Nam có thể trò chuyện trực tiếp với bạn bè ở nửa kia bán cầu. Nó xóa tan mọi rào cản về không gian và thời gian. Bên cạnh đó, đây còn là thư viện khổng lồ chứa đựng kiến thức của nhân loại. Học sinh có thể học ngoại ngữ, tìm tài liệu ôn thi; người trẻ có thể tìm kiếm cơ hội việc làm hoặc khởi nghiệp kinh doanh trực tuyến. Mạng xã hội giúp chúng ta cập nhật hơi thở của thế giới từng giây, từng phút.

Thế nhưng, đằng sau những gam màu rực rỡ ấy là những mảng tối đáng lo ngại. Mạng xã hội đang dần trở thành "kẻ đánh cắp thời gian" thầm lặng. Không ít người trẻ dành hàng giờ đồng hồ chỉ để "lướt" một cách vô định, dẫn đến sự xao nhãng trong học tập và công việc. Đáng sợ hơn, sự ảo tưởng về một cuộc sống hoàn hảo trên mạng thường khiến con người rơi vào trạng thái mặc cảm, tự ti khi so sánh bản thân với người khác. Những trào lưu độc hại, tin giả và vấn nạn bắt nạt qua mạng (cyberbullying) cũng đang tàn phá sức khỏe tâm thần của nhiều cá nhân, gây ra những hậu quả thương tâm trong đời thực.

Đặc biệt đối với thế hệ học sinh, việc quá phụ thuộc vào mạng xã hội dễ dẫn đến sự đứt gãy trong giao tiếp trực tiếp. Chúng ta có thể có hàng ngàn "bạn bè" trên Facebook nhưng lại cảm thấy cô đơn giữa bàn ăn gia đình. Chúng ta mải mê chụp ảnh check-in để khoe khoang sự hạnh phúc thay vì thực sự tận hưởng khoảnh khắc đó bằng trái tim mình. Điều này khiến tâm hồn trở nên hời hợt và phụ thuộc vào những nút "Like" ảo.

Vậy làm thế nào để sống sót và phát triển trong môi trường này? Câu trả lời nằm ở bản lĩnh của mỗi cá nhân. Chúng ta cần học cách "gạn đục khơi trong", chỉ tiếp nhận những giá trị tích cực và kiên quyết bài trừ những thông tin xấu độc. Việc thiết lập khung giờ sử dụng mạng xã hội hợp lý và dành thời gian cho việc đọc sách, rèn luyện thể thao là vô cùng cần thiết. Mạng xã hội chỉ nên là công cụ để phục vụ cuộc sống, chứ không phải là nơi để chúng ta ẩn nấp hay trốn tránh thực tại.

Tóm lại, mạng xã hội không xấu, nó chỉ phản chiếu cách chúng ta sử dụng nó. Nếu ta dùng nó bằng sự tỉnh táo và trách nhiệm, nó sẽ mở ra cánh cửa tri thức. Ngược lại, nếu ta đắm chìm trong sự mê muội, nó sẽ trở thành chiếc lồng giam cầm tâm hồn. Hãy nhớ rằng: "Cuộc sống thật sự đang diễn ra ngoài khung hình điện thoại, và hạnh phúc thật sự nằm ở những giá trị chân thật mà chúng ta xây dựng mỗi ngày."

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

• Văn bản được viết theo thể thơ tự do. (Các dòng thơ có độ dài ngắn khác nhau, nhịp điệu linh hoạt).

Câu 2. Trong văn bản trên, hạnh phúc được miêu tả qua những tính từ nào?

• Các tính từ được dùng để miêu tả hạnh phúc (thông qua các hình ảnh so sánh) bao gồm: xanh, thơm, im lặng, dịu dàng, vô tư.

Câu 3. Anh/Chị hiểu nội dung của đoạn thơ sau như thế nào?

Hạnh phúc đôi khi như quả thơm trong im lặng, dịu dàng

• Về hình ảnh: Tác giả ví hạnh phúc như trái chín, mang hương thơm và vị ngọt.
• Về ý nghĩa: Đoạn thơ cho thấy hạnh phúc không nhất thiết phải ồn ào, phô trương hay rực rỡ. Hạnh phúc có thể là những giá trị tinh thần kết tinh từ sự bình lặng, là vẻ đẹp nội tâm âm thầm tỏa hương, mang lại cảm giác bình yên và dễ chịu cho tâm hồn.

Câu 4. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ sau:

Hạnh phúc đôi khi như sông vô tư trôi về biển cả Chẳng cần biết mình đầy vơi

• Tác dụng gợi hình: Làm cho khái niệm trừu tượng là "hạnh phúc" trở nên sinh động, cụ thể qua hình ảnh dòng sông trôi chảy tự nhiên.
• Tác dụng gợi cảm: Nhấn mạnh trạng thái tự tại, thanh thản của hạnh phúc. Đó là một tâm thế sống hiến dâng, bao dung và không toan tính (vô tư, chẳng cần biết đầy vơi).
• Tác dụng diễn đạt: Giúp câu thơ giàu nhịp điệu, gợi suy ngẫm cho người đọc về cách đón nhận cuộc sống một cách nhẹ nhàng hơn.

Câu 5. Nhận xét quan niệm về hạnh phúc của tác giả được thể hiện trong đoạn trích.

• Sự giản dị và gần gũi: Tác giả không định nghĩa hạnh phúc bằng những điều lớn lao, xa vời mà gắn nó với những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc (lá, quả, sông). Hạnh phúc hiện hữu ngay trong những điều bình thường nhất.
• Sự đa dạng và linh hoạt: Từ "đôi khi" được lặp lại cho thấy hạnh phúc có nhiều diện mạo khác nhau, tùy thuộc vào cách nhìn nhận và trải nghiệm của mỗi người.
• Vẻ đẹp tâm hồn: Quan niệm này đề cao sự an nhiên, tĩnh lặng và lòng vị tha. Hạnh phúc thật sự đến từ sự bền bỉ (vượt qua nắng dội, mưa tràn), từ sự sâu sắc bên trong (im lặng, dịu dàng) và từ lối sống cống hiến, không mưu cầu (vô tư trôi về biển cả).

Nhận xét chung: Đây là một quan niệm nhân văn, sâu sắc và đầy lạc quan, hướng con người tới việc trân trọng những giá trị hiện tại và giữ cho tâm hồn luôn rộng mở.