Câu 1

BÀI LÀM

Nhân vật bé Gái trong trích đoạn Nhà nghèo là hình ảnh đứa trẻ nghèo, hồn nhiên nhưng bị tàn phá bởi hoàn cảnh cùng cực của gia đình. Tác giả khắc họa bé bằng những chi tiết thực tế, giản dị: răng sún, cử chỉ ngây thơ, việc theo mẹ vào vườn bắt nhái, rồi cuối cùng là nằm gục vì đói và ốm. Những miêu tả tỉ mỉ về hành động (vạch xem từng ngọn cỏ, rón rén bước đi, cười tủm) giúp nhân vật hiện lên sống động, dễ thương, tạo tương phản mạnh mẽ với bi kịch bất ngờ. Cái chết của bé được diễn tả một cách lạnh lùng, giản dị — càng làm cho nỗi đau của hoàn cảnh thêm thấm thía. Qua bé Gái, nhà văn tố cáo thực tế xã hội: đói nghèo, thiếu chăm sóc và bạo lực gia đình đã lấy đi tuổi thơ và sinh mạng của trẻ em. Nhân vật bé Gái vì thế vừa là nạn nhân cụ thể vừa là biểu tượng cho số phận trẻ em nghèo trong xã hội cũ.

Câu 2

BÀI LÀM

Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân sâu xa ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển toàn diện của trẻ em. Ảnh hưởng đó không chỉ dừng lại ở tổn hại thể xác mà còn tác động sâu rộng đến tâm lý, nhận thức, hành vi và tương lai xã hội của các em. Trước hết, về mặt thể chất, trẻ em là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất khi gia đình xảy ra bạo lực. Đòn roi, đánh đập hoặc bỏ mặc dẫn tới chấn thương, suy dinh dưỡng, ốm lâu khỏi — điều này làm giảm sức đề kháng, kìm hãm sự phát triển thể lực, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học tập và hoạt động hàng ngày của trẻ. Trong Nhà nghèo, cái chết của đứa trẻ vì đói và hoàn cảnh tắc nghẽn trong gia đình là minh chứng đau lòng cho hậu quả thể xác của bạo lực và nghèo đói. Về mặt tâm lý, bạo lực gia đình gây ra sợ hãi, lo âu, mặc cảm và rối loạn cảm xúc ở trẻ. Trẻ sống trong môi trường bạo lực thường có hình ảnh cha mẹ trái ngược với tình yêu thương — thay vì nơi chốn an toàn, gia đình trở thành nguồn nguy hiểm. Hệ quả là trẻ dễ bị rối loạn giấc ngủ, ám ảnh, giảm sự tự tin, khó hình thành các mối quan hệ lành mạnh sau này. Trẻ chứng kiến bạo lực cũng có nguy cơ cao bắt chước hành vi hung hãn, dẫn tới vòng lặp bạo lực liên tục giữa các thế hệ. Bạo lực còn gây tổn hại lớn tới phát triển nhận thức và học tập. Khi tâm trí trẻ luôn căng thẳng, não bộ khó tập trung, kém hiệu quả trong học hành; trẻ dễ bỏ học, sa sút học lực, mất cơ hội tiếp thu tri thức. Thiếu nền tảng giáo dục trọn vẹn kéo theo nguy cơ tụt lại trong xã hội, khó tìm việc làm ổn định, tiếp tục chu kỳ nghèo đói và khó khăn. Ngoài ra, hệ quả xã hội của bạo lực gia đình là không thể xem nhẹ. Trẻ bị tổn thương khó tham gia sinh hoạt cộng đồng, dễ bị tổn thương trước các hiểm họa xã hội như bắt nạt, lạm dụng, giao du xấu. Khi một bộ phận lớn trẻ em trong xã hội chịu ảnh hưởng tiêu cực từ bạo lực gia đình, điều đó làm suy yếu chất lượng nguồn nhân lực tương lai và gia tăng gánh nặng an sinh xã hội. Vì vậy, để bảo vệ trẻ em và đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội, cần có các biện pháp đồng bộ: tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của bạo lực; hoàn thiện pháp luật và cơ chế bảo vệ trẻ em; xây dựng hệ thống hỗ trợ tâm lý, giáo dục cho trẻ và gia đình; đồng thời phát triển các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ kinh tế cho những gia đình dễ bị tổn thương. Nhà trường, cộng đồng và cơ quan chức năng phải phối hợp chặt chẽ để phát hiện sớm, can thiệp kịp thời khi trẻ là nạn nhân.

Câu 1

Thể loại Truyện ngắn hiện thực

Câu 2

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 3

Biện pháp tu từ: Ẩn dụ/so sánh tượng hình (hình ảnh “cảnh xế muộn chợ chiều” so sánh hoàn cảnh hai người với cảnh chợ tàn, cuối ngày). Tác dụng: Hình ảnh giàu gợi cảm, cô đọng, làm nổi bật hoàn cảnh éo le, cùng cực và già nua của hai người trước khi lấy nhau; cho thấy kết duyên không phải do tình yêu lãng mạn mà là sự tự nhiên, đành chịu trước hoàn cảnh nghèo đói. Gợi lòng thương cảm nơi người đọc và làm bật chủ đề hiện thực: số phận con người bị chi phối bởi nghèo đói.

Câu 4

Văn bản phản ánh cuộc sống nghèo khổ, vất vả của một gia đình nông dân, mâu thuẫn, bạo lực, hệ quả đau lòng của đói nghèo và bạo lực gia đình — tiêu biểu là bi kịch cái chết của đứa bé và nỗi đau, phận người của chị Duyên. Tác phẩm thể hiện tình thương, cảm thông với người nghèo và lên án hoàn cảnh xã hội bất công, tàn nhẫn.

Câu 5

Em ấn tượng nhất với chi tiết miêu tả cảnh “cái Gái nằm gục trên cỏ, hai tay ôm khr khr cái giỏ nhái… miệng nó ngoáp ngoáp mấy cái; đôi mắt lộn lòng trắng lên mấy lần rồi nhắm hẳn. Chân tay nó duỗi ra. Con bé giãy chết rồi.” Chi tiết này gây xúc động mạnh vì hình ảnh giản dị mà đau thương, thể hiện rõ bi kịch trẻ em bị vắt kiệt vì nghèo đói và hậu quả tàn khốc của hoàn cảnh sống, khiến người đọc xót thương và suy nghĩ về trách nhiệm xã hội.