Câu 1 (2.0 điểm):

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nghệ thuật lập luận của Nguyễn Trãi trong văn bản Chiếu cầu hiền tài.

Nguyễn Trãi trong Chiếu cầu hiền tài đã vận dụng nghệ thuật lập luận sắc sảo, thuyết phục bằng lý lẽ chặt chẽ và dẫn chứng xác thực. Mở đầu văn bản, ông nêu rõ lập luận chính: “Được thịnh trị tất ở việc cử hiền, được hiền tài tất do sự tiến cử”, khẳng định vai trò cốt lõi của hiền tài trong việc trị quốc. Tiếp đó, ông dùng hàng loạt dẫn chứng lịch sử cụ thể như Tiêu Hà tiến Tào Tham, Địch Nhân Kiệt tiến Trương Cửu Linh… để tăng tính thuyết phục, minh chứng cho hiệu quả của việc dùng người tài. Đặc biệt, ông kết hợp lý lẽ với tình cảm, thể hiện nỗi lòng lo lắng vì chưa tìm được nhân tài, cùng thái độ cầu thị, khiêm nhường: “sớm khuya lo sợ, như gần vực sâu”. Ngoài ra, Nguyễn Trãi còn đưa ra những chính sách cụ thể, công bằng, có thưởng có phạt rõ ràng để khuyến khích tiến cử và tự đề đạt. Chính sự linh hoạt trong sử dụng các phương pháp lập luận cùng giọng điệu chân thành, trọng thị đã làm nổi bật tư tưởng tiến bộ và tấm lòng vì dân vì nước của tác giả.

Câu 2 (4.0 điểm):

Viết một bài văn khoảng 600 chữ trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng “chảy máu chất xám” tại Việt Nam hiện nay.

Hiện tượng “chảy máu chất xám” từ lâu đã trở thành một vấn đề đáng báo động tại Việt Nam. Đây là tình trạng những người có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản – đặc biệt là du học sinh, nhà nghiên cứu, chuyên gia – rời khỏi đất nước để làm việc hoặc định cư ở nước ngoài. Hiện tượng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực đào tạo mà còn làm suy giảm nghiêm trọng tiềm năng phát triển quốc gia.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng “chảy máu chất xám”. Trước hết là do môi trường làm việc trong nước chưa thật sự khuyến khích sáng tạo và phát triển cá nhân. Nhiều người tài sau khi học tập ở nước ngoài trở về đã không có điều kiện để áp dụng kiến thức, bị hạn chế bởi cơ chế cứng nhắc, thiếu minh bạch hoặc thiếu sự ghi nhận xứng đáng. Trong khi đó, các nước phát triển lại tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, đãi ngộ tốt, khuyến khích nghiên cứu và sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, vấn đề thu nhập, điều kiện sống và sự công nhận xã hội cũng là lý do khiến nhiều người chọn cách ở lại nước ngoài để phát triển sự nghiệp.

Tác hại của việc “chảy máu chất xám” là rất lớn. Nó khiến Việt Nam mất đi nguồn lực trí tuệ quý giá – những người lẽ ra có thể góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Đầu tư cho giáo dục, đào tạo những cá nhân ưu tú rồi để họ phục vụ cho nước khác là một sự thất thoát cả về tài chính lẫn tiềm năng. Hơn nữa, sự thiếu hụt nhân tài trong các lĩnh vực then chốt như khoa học, công nghệ, y tế, giáo dục… sẽ kìm hãm tốc độ phát triển quốc gia trong dài hạn.

Vì vậy, để hạn chế tình trạng này, nhà nước cần cải cách mạnh mẽ cơ chế tuyển dụng, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài. Cần xây dựng môi trường làm việc minh bạch, công bằng, tạo điều kiện để người giỏi phát huy hết khả năng và có cơ hội thăng tiến. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, liên kết với các tổ chức quốc tế cũng là một cách để giữ chân người tài. Quan trọng hơn cả là thay đổi tư duy: phải coi nhân tài là tài sản quốc gia và biết trân trọng, tạo niềm tin để họ gắn bó lâu dài với quê hương.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” là một thách thức lớn với sự phát triển bền vững của Việt Nam. Để giải quyết hiệu quả, cần sự chung tay từ cả nhà nước, xã hội và chính bản thân những người tài năng. Giữ được nhân tài là giữ lấy tương lai đất nước.

Câu 1 (0.5 điểm):
Phương thức biểu đạt chính:
👉 Nghị luận.

Câu 2 (0.5 điểm):
Chủ thể bài viết là ai?
👉 Vua Lê Thái Tổ (tức Lê Lợi).

Câu 3 (1.0 điểm):
Mục đích chính của văn bản:
👉 Kêu gọi, khuyến khích việc tìm kiếm và tiến cử nhân tài để xây dựng đất nước.

Những đường lối tiến cử người hiền tài được đề cập:

• Các quan văn võ, từ tam phẩm trở lên, phải tiến cử một người tài.
• Cho phép người tài tự tiến cử bản thân (tự đề đạt).
• Người tiến cử đúng sẽ được trọng thưởng, người được tiến cử sẽ được trọng dụng tùy theo năng lực.

Câu 4 (1.0 điểm):
Dẫn chứng minh chứng cho luận điểm chọn người hiền tài là việc đầu tiên của vua:
👉 *Tác giả nêu các ví dụ lịch sử:

• Tiêu Hà tiến cử Tào Tham,
• Nguy Vô Tri tiến cử Trần Bình,
• Địch Nhân Kiệt tiến Trương Cửu Linh,
• Tiêu Tung tiến Hàn Hưu…*

Nhận xét cách nêu dẫn chứng:
👉 Dẫn chứng đa dạng, cụ thể, mang tính thuyết phục cao, dựa vào các nhân vật và sự kiện lịch sử có thật để làm rõ vai trò, tác dụng của việc tiến cử và trọng dụng hiền tài.

Câu 5 (1.0 điểm):
Nhận xét về phẩm chất của chủ thể bài viết (vua Lê Thái Tổ):
👉 Người có tấm lòng yêu nước, quan tâm đến việc dựng nước và trị quốc.
Thể hiện tinh thần cầu thị, khiêm tốn, trọng dụng người tài.
Là người có tư tưởng tiến bộ, mở đường cho người tài tự đề đạt, không phân biệt xuất thân, địa vị.