Câu 1

Nhân vật bé Gái trong truyện “Nhà nghèo” của Tô Hoài là một hình ảnh gây ám ảnh, thương tâm nhất. Bé Gái mới chỉ là một đứa trẻ, nhưng đã phải sống trong cảnh nghèo khổ triền miên, thiếu thốn cả vật chất lẫn tình cảm. Trong hoàn cảnh ấy, em đã sớm phải làm việc như người lớn: đi bắt nhái, bẻ chân nhái, tìm miếng ăn cho bữa cơm gia đình. Đó không chỉ là hành động kiếm thức ăn, mà còn là minh chứng cho việc tuổi thơ của em bị tước đoạt. Bé Gái là nạn nhân trực tiếp của cái nghèo và của sự bạo hành tinh thần trong gia đình – nơi bố mẹ suốt ngày cãi vã, mắng chửi, đổ lỗi và trút tức giận lên những đứa trẻ. Điều đau xót nhất là bé đã chết trong lúc đi bắt nhái, cái chết đến mà tay vẫn ôm chặt cái giỏ – như ôm chặt trách nhiệm của một đứa con nghèo. Qua nhân vật bé Gái, tác giả tố cáo hiện thực tàn nhẫn của xã hội: cái nghèo không chỉ làm cuộc sống cơ cực mà còn cướp đi cả sự sống và tuổi thơ của trẻ nhỏ.

Câu 2

Trong những năm gần đây, bạo lực gia đình ngày càng trở thành một vấn đề đáng báo động. Nhiều người lầm tưởng bạo lực là những cú đánh đấm bằng tay chân, nhưng trên thực tế, bạo lực còn dễ ẩn nấp trong tiếng quát, tiếng chửi, lời nhục mạ, sự đe dọa tinh thần… Trẻ em – những mầm sống non nớt – chính là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Nếu người lớn được coi là cây cổ thụ thì trẻ em là những mầm non đang lớn từng ngày. Mầm non mà gặp mưa axit thì rất dễ thối rễ, khó mà thành những cây khỏe mạnh được. Bạo lực gia đình chính là thứ “mưa axit” như thế.

Bạo lực gia đình gây ra nhiều hậu quả lâu dài đối với sự phát triển nhân cách trẻ em. Trước hết, bạo lực khiến trẻ sống trong môi trường sợ hãi, thiếu an toàn, thiếu niềm tin. Một đứa trẻ mỗi ngày phải nghe bố mẹ chửi nhau, đánh nhau, không thể cảm nhận được tình yêu thương giữa các thành viên – sẽ lớn lên trong thiếu thốn về mặt tinh thần. Không ít trẻ bị rối loạn tâm lý, suy giảm khả năng giao tiếp, thu mình, nhút nhát hoặc trở nên cộc cằn, hung hăng. Đáng sợ hơn, rất nhiều nghiên cứu xã hội học đã chỉ ra: trẻ sống trong bạo lực, lớn lên rất dễ trở thành người sử dụng bạo lực với người khác – tức là vòng lặp tiêu cực tái sinh. Nếu không cắt đứt, bạo lực hôm nay sẽ trở thành bạo lực của cả thế hệ tương lai. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến từng gia đình, mà ảnh hưởng đến cả cộng đồng, cả xã hội.

Từ thực tế ấy, chúng ta – những người trẻ hôm nay – cần có thái độ rõ ràng: không cổ vũ, không dung túng, không coi bạo lực gia đình là “chuyện bình thường”. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để bảo vệ trẻ em bằng những hành động cụ thể: giáo dục cha mẹ về kỹ năng ứng xử, xây dựng môi trường gia đình yêu thương, tạo nơi trẻ có thể được lắng nghe, chia sẻ và nhận hỗ trợ tâm lý khi gặp tổn thương. Một xã hội văn minh bắt đầu từ những gia đình biết nói năng tử tế với nhau. Nếu gia đình là tổ ấm thì trẻ em sẽ có nơi để lớn lên lành lặn. Nếu gia đình là nơi của bạo lực, thì trẻ sẽ mang theo vết thương cả đời.

Bạo lực không tạo ra sự tôn trọng – nó chỉ tạo ra những linh hồn bị thương. Vì vậy, mỗi người cần thẳng thắn lên án và chấm dứt bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo lực với trẻ em. Bảo vệ trẻ cũng chính là bảo vệ tương lai của mỗi quốc gia.

Câu 1. Thể loại của văn bản

→ Truyện ngắn (văn xuôi tự sự hư cấu).

⸻

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính

→ Tự sự (kể chuyện).

Bên cạnh đó có kết hợp miêu tả và biểu cảm.

⸻

Câu 3.

Câu văn:

“Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”

→ Tác dụng của biện pháp tu từ:

• Trong câu này có hình ảnh so sánh (“xế muộn chợ chiều”) → so tuổi tác, hoàn cảnh của hai người với cái chợ buổi chiều vãn — tượng trưng cho sự tàn, muộn màng, không còn gì sáng sủa.

• Tác dụng:

• Gợi ra sự nghèo nàn, lỡ dở của đời người → đến tuổi muộn mà vẫn chưa lấy được vợ/chồng.

• Làm bật lên cái kiếp “hết lựa chọn”, “lấy nhau cũng tự nhiên” → phó mặc số phận.

• Tạo sắc thái chua xót, thương cảm cho thân phận người nghèo ở nông thôn.

⸻

Câu 4. Nội dung của văn bản

→ Văn bản phản ánh cuộc sống khốn cùng, bế tắc, bi thảm của một gia đình nông dân nghèo: cha mẹ tật nguyền, nghèo đói, cãi vã vì bữa ăn; những đứa trẻ thiếu thốn, phải đi bắt nhái kiếm ăn; và bi kịch cuối cùng — cái chết thảm thương của bé Gái.

→ Qua đó tố cáo, lên án cái nghèo đã đẩy con người vào tình cảnh tăm tối, làm tha hóa, làm tan nát tình thương gia đình.

⸻

Câu 5. Chi tiết em ấn tượng nhất

Em chọn chi tiết cái Gái chết vẫn ôm chặt cái giỏ nhái.

→ Vì:

• Hình ảnh làm người đọc đau xót nhất: đứa trẻ nghèo, nhỏ xíu mà phải đi kiếm ăn như một người lớn.

• Nó cho thấy cái nghèo khủng khiếp đến mức một bữa cơm có vài con nhái cũng đáng để đánh đổi mạng sống.

• Cái giỏ nhái trong tay nó chính là gánh nặng số phận: “đói” đã giết đứa trẻ vô tội.

(Nếu cô yêu cầu dạng ngắn gọn, có thể viết theo 3 – 4 dòng.)