Câu 1.

Thể thơ của văn bản: Tự do.

Câu 2.

Một số từ ngữ, hình ảnh miêu tả kí ức tuổi học trò: “sân trường”, “cây phượng gù”, “tà áo mỏng”, “ve kêu cháy ruột”, “sách giáo khoa xưa”, “mái trường như bóng mẹ”, “tấm bảng xanh bát ngát”,…

Câu 3.

– Biện pháp nghệ thuật: Điệp ngữ “Thôi đừng” điệp lại ở đầu mỗi khổ thơ

– Hiệu quả:

+ Nhấn mạnh tâm trạng lưu luyến, tiếc nuối, day dứt khi nhớ về tuổi học trò; khắc sâu lời tự nhủ bản thân biết chấp nhận sự trôi đi của thời gian, trân trọng quá khứ; thể hiện tình yêu sự gắn bó với thầy cô và mái trường.

+ Tạo nhịp thơ chậm rãi, trầm lắng, phù hợp với chủ đề hoài niệm, giúp kết nối các hình ảnh và ý thơ một cách mạch lạc, thống nhất, tạo nên điệp khúc trong thơ, làm tăng tính nhạc cho ngôn ngữ thơ.

Câu 4. (1.0 điểm)

– Nhận xét về tình cảm của nhân vật trữ tình: Bài thơ thể hiện mạch cảm xúc hoài niệm, tiếc nuối và tri ân của nhân vật trữ tình khi mùa thu đến. Mạch cảm xúc này diễn biến theo ba giai đoạn chính:

+ Trước hết là nỗi buồn man mác trước sự đổi thay của thời gian, sự tiếc nuối khi nhận ra không thể níu giữ được những gì đã qua.

+ Tiếp đó là nỗi hoài niệm nhớ thương tuổi trẻ, có xen lẫn những suy tư sâu lắng về sự hi sinh của thế hệ đi trước, cũng như trăn trở về cuộc đời và những giá trị lớn lao.

+ Mạch cảm xúc kết lại bằng lòng biết ơn, lời tri ân quá khứ, thầy cô, mái trường, nơi nuôi dưỡng tâm hồn, chắp cánh ước mơ cho con người.

=> Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ diễn ra theo dòng chảy của sự tiếc nuối → hoài niệm → tri ân, tạo nên một bài thơ nhẹ nhàng nhưng đầy lắng đọng. Điều này giúp bài thơ không chỉ mang màu sắc hoài niệm mà còn có giá trị nhân văn sâu sắc, nhắc nhở mỗi người về sự trân trọng những điều tốt đẹp trong quá khứ.

Câu 5. (1.0 điểm)

Bài học ứng xử với quá khứ và những giá trị tinh thần cao đẹp: Thí sinh có thể rút ra bài học theo cảm nhận riêng của mình, sau đây là một vài gợi ý:

– Cách ứng xử đúng đắn với quá khứ: Không oán trách, không luyến tiếc bi lụy mà chấp nhận, trân trọng, biết ơn và xem đó là động lực để tiếp tục sống tốt trong hiện tại.

– Đồng thời, nó nhắc nhở chúng ta giữ gìn những giá trị tinh thần cao đẹp, đặc biệt là tình nghĩa thầy trò, tình cảm với mái trường – những điều luôn có ý nghĩa trong suốt cuộc đời mỗi con người.

– Dù xã hội có thay đổi, công nghệ có phát triển, con người vẫn cần giữ gìn những giá trị cốt lõi như tình thầy trò, tình bạn, sự hiếu nghĩa với cha mẹ, lòng biết ơn đối với quê hương và cội nguồn.

Câu 1:

- Thể thơ : tự do

- DHNB: Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau

Câu 2:

- Hai hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung:

+ "Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ": Cây lúa vốn tượng trưng cho sự trù phú, nhưng ở miền Trung lại còi cọc, úa đỏ vì đất đai cằn cỗi

+ "Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ": Gió bão hoành hành, phát triển mạnh mẽ như cỏ dại, gây khó khăn cho cuộc sống con người

Câu 3:

- Những dòng thơ "Eo đất này thắt đáy lưng ong / Cho tình người đọng mật" giúp ta hiểu rằng:

+ Miền Trung là vùng đất nhỏ hẹp, khắc nghiệt nhưng giàu tình người

+ Con người nơi đây kiên cường, chịu thương chịu khó, luôn giữ gìn và vun đắp tình cảm chân thành, sâu sắc như mật ngọt

Câu 4:

- Việc vận dụng thành ngữ "Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt" có tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự nghèo khó của miền Trung, đến mức rau mồng tơi – loại rau dễ mọc – cũng không kịp lớn

+ Tạo sự gần gũi, mộc mạc trong cách diễn đạt, giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về cuộc sống nơi đây

Câu 5:

- Tác giả thể hiện tình cảm sâu nặng, tha thiết với miền Trung:

+ Ông vừa xót xa trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên và cuộc sống nơi đây, vừa trân trọng vẻ đẹp của con người miền Trung

+ Lời thơ như một lời nhắn nhủ chân thành, mong muốn người con xa quê trở về, không để mẹ già mong đợi

+ Tình cảm ấy không chỉ là sự gắn bó với quê hương mà còn là lòng yêu thương, trân trọng những giá trị giản dị nhưng đáng quý của miền Trung

Câu 1:

- Thể thơ : tự do

- DHNB: Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau

Câu 2:

- Hai hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung:

+ "Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ": Cây lúa vốn tượng trưng cho sự trù phú, nhưng ở miền Trung lại còi cọc, úa đỏ vì đất đai cằn cỗi

+ "Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ": Gió bão hoành hành, phát triển mạnh mẽ như cỏ dại, gây khó khăn cho cuộc sống con người

Câu 3:

- Những dòng thơ "Eo đất này thắt đáy lưng ong / Cho tình người đọng mật" giúp ta hiểu rằng:

+ Miền Trung là vùng đất nhỏ hẹp, khắc nghiệt nhưng giàu tình người

+ Con người nơi đây kiên cường, chịu thương chịu khó, luôn giữ gìn và vun đắp tình cảm chân thành, sâu sắc như mật ngọt

Câu 4:

- Việc vận dụng thành ngữ "Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt" có tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự nghèo khó của miền Trung, đến mức rau mồng tơi – loại rau dễ mọc – cũng không kịp lớn

+ Tạo sự gần gũi, mộc mạc trong cách diễn đạt, giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về cuộc sống nơi đây

Câu 5:

- Tác giả thể hiện tình cảm sâu nặng, tha thiết với miền Trung:

+ Ông vừa xót xa trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên và cuộc sống nơi đây, vừa trân trọng vẻ đẹp của con người miền Trung

+ Lời thơ như một lời nhắn nhủ chân thành, mong muốn người con xa quê trở về, không để mẹ già mong đợi

+ Tình cảm ấy không chỉ là sự gắn bó với quê hương mà còn là lòng yêu thương, trân trọng những giá trị giản dị nhưng đáng quý của miền Trung