câu 1:
Trong đoạn thơ, Sông Hồng hiện lên qua cảm nhận của nhân vật trữ tình với vẻ đẹp vừa thiêng liêng, vừa sâu nặng như hình ảnh người mẹ của dân tộc. Tiếng gọi tha thiết “ôi Sông Hồng, mẹ của ta ơi” đã xác lập mối quan hệ ruột thịt, gắn bó máu thịt giữa con người và dòng sông. Sông Hồng không chỉ chứa trong lòng “bao điều bí mật”, “bao kho vàng cổ tích” – biểu tượng cho chiều sâu văn hóa, lịch sử – mà còn mang theo “bao tiếng rên nhọc nhằn”, “bao xoáy nước réo sôi”, gợi những gian lao, mất mát, hy sinh của con người qua bao thế hệ. Hình ảnh con sông “quằn quại dưới mưa dầm nắng gắt” khắc họa sự chịu đựng bền bỉ, âm thầm cống hiến. Từ những đau đớn ấy, Sông Hồng vẫn trao tặng cho đời sự sống bình dị mà quý giá: mùa xuân, hạt gạo trắng ngần, nhành dâu bé xanh, dòng nhựa ấm. Qua đó, Sông Hồng hiện lên vừa vĩ đại, vừa nhân hậu, là cội nguồn nuôi dưỡng sự sống, văn hóa và tâm hồn của con người Việt Nam.
câu 2:
Nhà tương lai học Alvin Toffler từng nói: “Những người mù chữ của thế kỉ XXI không phải là những người không biết đọc, biết viết, mà là những người không biết học hỏi, quên đi và học lại.” Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, câu nói ấy càng trở nên sâu sắc, đặt ra vấn đề có ý nghĩa sống còn: tuổi trẻ cần làm chủ công nghệ để không bị bỏ lại phía sau.
Làm chủ công nghệ là khả năng hiểu, sử dụng, sáng tạo và ứng dụng các thành tựu khoa học – công nghệ như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, dữ liệu lớn… một cách chủ động, hiệu quả và có trách nhiệm. Với tuổi trẻ, đó không chỉ là biết dùng công nghệ mà còn là biết định hướng, kiểm soát và khai thác công nghệ phục vụ cho học tập, lao động và phát triển xã hội.
Trong thời đại 4.0, công nghệ hiện diện trong mọi lĩnh vực đời sống. Người trẻ làm chủ công nghệ thể hiện ở việc học tập trực tuyến hiệu quả, sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ tư duy, sáng tạo nội dung số, khởi nghiệp công nghệ hay tham gia nghiên cứu khoa học. Việc làm chủ công nghệ giúp mỗi cá nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội nghề nghiệp, khẳng định giá trị bản thân.
Không chỉ mang ý nghĩa với cá nhân, người trẻ giỏi công nghệ còn góp phần nâng cao đời sống gia đình, thúc đẩy phát triển kinh tế, hiện đại hóa đất nước, bảo tồn và lan tỏa các giá trị văn hóa thông qua nền tảng số. Thực tế cho thấy nhiều bạn trẻ Việt Nam đã thành công trong lĩnh vực công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo, đưa trí tuệ Việt vươn ra thế giới.
Tuy nhiên, nếu không làm chủ được công nghệ, tuổi trẻ rất dễ trở thành nô lệ của nó: lệ thuộc mạng xã hội, sa đà vào thế giới ảo, lười tư duy, đánh mất các giá trị sống thực. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người giữ vai trò trung tâm, biết sử dụng nó một cách nhân văn và có trách nhiệm.
Tuổi trẻ hôm nay cần không ngừng học hỏi, rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng số và đạo đức công nghệ. Như Steve Jobs từng nói: “Công nghệ không có ý nghĩa nếu không đặt niềm tin vào con người.” Người trẻ phải là chủ nhân tỉnh táo của công nghệ, chứ không phải kẻ bị công nghệ dẫn dắt.

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Làm chủ công nghệ chính là con đường để tuổi trẻ khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm với tương lai đất nước. Như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Thanh niên là rường cột của nước nhà.” Khi tuổi trẻ làm chủ công nghệ, đất nước sẽ làm chủ tương lai.

Câu 1:
Đoạn thơ trên là thể thơ tự do
Dấu hiệu nhận biết: số chữ ở mỗi dòng không đồng đều và không giống nhau

Câu 2:

Trong đoạn trích, con sông đã làm nên và tạo ra cho cuộc sống con người: xóm thôn, hoa trái, những ngôi nhà; sắc áo, màu cây, tiếng Việt; sự hình thành của giống nòi, đất nước; nguồn sống vật chất (lúa gạo, dâu tằm, nhựa sống) và cả đời sống tinh thần, văn hóa, lịch sử của dân tộc.

Câu 3:
Biện pháp tu từ điệp ngữ “một con sông” được lặp lại nhiều lần.

+ Giúp tạo nhịp điệu dồn dập, tạo tính nhạc điệu cho bài thơ.
+ Nhấn mạnh hình ảnh Sông Hồng với nhiều vẻ đẹp dịu dàng, sống động, mạnh mẽ, giàu sức sống. Đồng thời khắc sâu vai trò to lớn, gắn bó máu thịt của con sông với con người và dân tộc Việt Nam.
+ Đồng thời thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương của tác giả.

Câu 4:

Cảm xúc của nhân vật trữ tình đối với Sông Hồng trong đoạn trích là tình cảm yêu thương sâu nặng, thiêng liêng và đầy xúc động. Sông Hồng hiện lên không chỉ như một cảnh sắc thiên nhiên mà còn như người mẹ lớn của dân tộc – vừa dịu dàng, bao dung, vừa mạnh mẽ, nhọc nhằn. Nhân vật trữ tình cảm nhận được trong lòng sông bao lớp phù sa lịch sử, bao đau thương, vất vả, hy sinh của con người qua nhiều thế hệ. Đó là niềm biết ơn sâu sắc trước nguồn cội đã nuôi dưỡng sự sống, văn hóa và tâm hồn người Việt, đồng thời là niềm tự hào về dòng sông gắn liền với cội rễ dân tộc.
câu 5:

Từ nội dung đoạn trích, có thể thấy thế hệ trẻ ngày nay cần ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước. Trách nhiệm ấy trước hết là trân trọng lịch sử, gìn giữ những giá trị văn hóa, thiên nhiên đã được bao thế hệ vun đắp. Người trẻ cần sống có lý tưởng, biết yêu thương cội nguồn, không thờ ơ trước những vấn đề của đất nước. Bên cạnh đó, mỗi người cần nỗ lực học tập, rèn luyện nhân cách, đóng góp trí tuệ và sức lực để xây dựng một Việt Nam phát triển bền vững. Chỉ khi thế hệ trẻ biết sống có trách nhiệm, đất nước mới có thể tiếp tục lớn lên mạnh mẽ như dòng sông không ngừng chảy.

Câu 1:
Trong vở hài kịch "Lão hà tiện" của Mô-li-e-rơ, nhân vật Ác-pa-gông hiện lên như một hình tượng điển hình cho thói keo kiệt và sự tha hóa của con người bởi đồng tiền. Ở Ác-pa-gông, tiền bạc được đặt lên vị trí cao nhất, chi phối mọi suy nghĩ và hành động của lão. Lão luôn sống trong trạng thái nghi ngờ, hoảng sợ vì sợ mất tiền, đến mức chỉ cần nghe tiếng chó sủa cũng lo có kẻ trộm. Đặc biệt, trong chuyện hôn nhân của con gái, Ác-pa-gông hoàn toàn không quan tâm đến hạnh phúc hay tình cảm của Ê-li-dơ, mà chỉ chăm chăm vào lợi ích vật chất, coi việc “không của hồi môn” là tiêu chí quyết định tất cả. Nhà nghiên cứu văn học Đỗ Đức Hiểu cho rằng Ác-pa-gông là kiểu nhân vật hài kịch điển hình, trong đó bản chất keo kiệt được đẩy đến mức cực đoan để phơi bày sức mạnh tha hóa của đồng tiền. Bằng nghệ thuật trào phúng sắc sảo, Mô-li-e-rơ đã phê phán sâu cay lối sống thực dụng, ích kỉ và gửi gắm thông điệp nhân văn về giá trị của tình yêu, gia đình và hạnh phúc con người.

Câu 2:

“Tri thức là ngọn đèn dẫn lối trong đêm tối.” (Khuyết danh). Từ bao đời nay, tri thức luôn được xem là ánh sáng giúp con người thoát khỏi u mê, lạc lối để vươn tới những giá trị tốt đẹp. Cùng chung tinh thần ấy, Benjamin Franklin đã khẳng định: “Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn.” Câu nói không chỉ đề cao vai trò của tri thức trong nhận thức mà còn nhấn mạnh ý nghĩa định hướng sâu sắc của tri thức đối với khát vọng và đời sống tinh thần của con người.

Trước hết, cần hiểu rõ ý nghĩa của từng hình ảnh ẩn dụ trong câu nói. “Con mắt của đam mê” là cách nói giàu hình tượng nhằm khẳng định: tri thức giúp đam mê có khả năng nhìn thấy mục tiêu đúng đắn. Đam mê vốn là nguồn năng lượng mạnh mẽ thúc đẩy con người hành động, nhưng nếu thiếu tri thức, đam mê rất dễ trở nên mù quáng, cảm tính và nông nổi. Tri thức giúp con người hiểu rõ bản chất của điều mình theo đuổi, biết lựa chọn con đường phù hợp và nuôi dưỡng đam mê một cách bền vững. Bên cạnh đó, “hoa tiêu của tâm hồn” gợi liên tưởng đến người dẫn đường cho con tàu giữa biển khơi. Tri thức giữ vai trò định hướng đời sống tinh thần, giúp con người làm chủ cảm xúc, suy nghĩ đúng đắn, biết phân biệt đúng – sai, thiện – ác trong cuộc sống. Như vậy, cả câu nói của Franklin khẳng định rằng tri thức vừa soi sáng đam mê, vừa dẫn dắt tâm hồn con người đi đúng hướng, sống có ý nghĩa và nhân văn.

Trong thực tế, tri thức thể hiện rõ vai trò ấy qua nhiều biểu hiện cụ thể. Người có tri thức thường có đam mê rõ ràng, mục tiêu xác định và thái độ sống tích cực. Tri thức giúp con người làm việc hiệu quả hơn, sáng tạo hơn và tránh được những sai lầm do thiếu hiểu biết. Quan trọng hơn, tri thức góp phần hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn và trách nhiệm xã hội của mỗi cá nhân. Nhờ tri thức, con người không chỉ sống cho bản thân mà còn biết cống hiến cho cộng đồng.

Trước hết, đối với bản thân, tri thức giúp mỗi người hoàn thiện nhân cách và làm chủ cuộc đời mình. Người có tri thức biết đặt mục tiêu đúng đắn, nuôi dưỡng đam mê lành mạnh và có khả năng tự định hướng tương lai. Tri thức giúp con người tự tin hơn trong học tập, lao động, đồng thời biết vượt qua khó khăn bằng lý trí và bản lĩnh, tránh những lựa chọn sai lầm do thiếu hiểu biết. Đối với gia đình, tri thức góp phần xây dựng một môi trường sống văn minh và hạnh phúc. Người có tri thức biết yêu thương, sẻ chia, ứng xử có văn hóa và trách nhiệm với người thân. Tri thức giúp cha mẹ nuôi dạy con cái đúng cách, giúp các thành viên trong gia đình hiểu nhau hơn, từ đó tạo nên sự gắn bó, bền vững và tiến bộ trong đời sống gia đình. Đối với xã hội, tri thức là nền tảng của sự phát triển bền vững. Một xã hội có nhiều con người hiểu biết sẽ là một xã hội văn minh, dân chủ và nhân ái. Tri thức thúc đẩy khoa học – công nghệ, nâng cao năng suất lao động, đồng thời giúp con người có ý thức tuân thủ pháp luật, chung tay xây dựng cộng đồng tốt đẹp hơn.

Vai trò và ý nghĩa của tri thức được chứng minh rõ nét qua cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người là lãnh tụ vĩ đại, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời là tấm gương sáng về tinh thần học tập không ngừng. Trong hành trình cứu nước, Bác đã đi qua nhiều quốc gia và châu lục, sử dụng hàng chục bí danh khác nhau, tự học và thành thạo nhiều ngoại ngữ như Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc… Chính tri thức phong phú đã giúp Người tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, tìm ra con đường cách mạng đúng đắn cho dân tộc Việt Nam. Tri thức ở Bác không chỉ là “con mắt của đam mê” yêu nước cháy bỏng mà còn là “hoa tiêu” dẫn dắt lý tưởng, tâm hồn và hành động suốt cuộc đời.

Tuy nhiên, không phải ai có tri thức cũng sử dụng tri thức đúng cách. Nếu tri thức bị lạm dụng hoặc tách rời khỏi đạo đức, nó có thể trở thành công cụ phục vụ cho lợi ích cá nhân, gây tổn hại cho cộng đồng. Vì vậy, tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được đặt trong mối quan hệ hài hòa với nhân cách, lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội. Mở rộng hơn, trong thời đại hội nhập, con người càng cần học tập suốt đời để tri thức luôn là ánh sáng dẫn đường chứ không trở thành gánh nặng hình thức.

Từ đó, mỗi người cần rút ra bài học cho bản thân: phải không ngừng học tập, trau dồi tri thức, đồng thời rèn luyện ý chí và niềm tin. Như Bác Hồ từng dạy: “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp bể, quyết chí ắt làm nên.” Tri thức kết hợp với ý chí sẽ giúp con người vượt qua mọi thử thách và vươn tới thành công.

Kết lại, tri thức chính là ánh sáng soi đường cho đam mê và là người dẫn lối cho tâm hồn con người trên hành trình sống. Như Thánh Augustine từng nói: “Thế giới là một cuốn sách, và những ai không du hành thì chỉ đọc được một trang.” Không ngừng học hỏi và mở rộng tri thức chính là cách để con người “đọc” trọn vẹn cuốn sách cuộc đời và sống một cuộc sống sâu sắc, có ý nghĩa.

Câu 1:
Tình huống kịch được tạo ra từ việc Ác-pa-gông bàn bạc với Va-le-rơ về chuyện hôn nhân của con gái Ê-li-dơ. Trong khi Ác-pa-gông chỉ chăm chăm đến lợi ích vật chất, đặc biệt là việc không phải cho của hồi môn, thì Va-le-rơ lại ở vào thế tiến thoái lưỡng nan: vừa là người yêu của Ê-li-dơ, vừa phải tỏ ra đồng tình với lão chủ để tránh bị lộ.

Câu 2:

Lời độc thoại:

Ác-pa-gông: Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng? 

Câu 3:

Qua lời thoại, Va-le-rơ nhằm:

Làm vừa lòng Ác-pa-gông bằng cách tán thành những lập luận của ông.

Tránh xung đột trực tiếp, che giấu tình cảm thật với Ê-li-dơ.

Đồng thời gián tiếp bộc lộ quan niệm đúng đắn về hôn nhân, coi trọng sự hòa hợp và hạnh phúc lâu dài.

Câu 4:

Hiệu quả nghệ thuật của chi tiết lặp “Không của hồi môn”

Chi tiết “Không của hồi môn” được lặp đi lặp lại nhằm:

Nhấn mạnh tư tưởng thực dụng, ích kỉ của Ác-pa-gông.

Tạo nên mâu thuẫn trào phúng, gây cười chua chát.

Làm nổi bật tính cách nhân vật và tinh thần phê phán của tác phẩm.

Câu 5:

Văn bản khắc họa rõ nét hình tượng Ác-pa-gông – một con người keo kiệt, ích kỉ và bị đồng tiền chi phối hoàn toàn, đến mức sẵn sàng hi sinh hạnh phúc của con gái để đổi lấy lợi ích vật chất. Qua những lời thoại mang tính trào phúng, tác giả phê phán gay gắt thói tham lam, vô nhân tính của con người trong xã hội tư sản. Đồng thời, tác phẩm cũng đề cao giá trị của tình yêu, hạnh phúc và quyền sống cá nhân, thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc.