*a. Thấy nhóm học sinh dùng pháo nổ để đùa giỡn* 1. *Không tham gia, giữ khoảng cách an toàn* vì pháo nổ rất nguy hiểm, dễ gây cháy nổ, thương tích. 2. *Nhắc nhở, khuyên ngăn* các bạn dừng lại, giải thích đây là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm theo Nghị định 137/2020/NĐ-CP. 3. *Báo ngay cho người lớn*: thầy cô, bảo vệ, công an gần nhất để ngăn chặn kịp thời, tránh hậu quả đáng tiếc. *b. Phát hiện các bạn đánh bạc dưới hình thức chơi bài ăn tiền* 1. *Kiên quyết không tham gia* vì đánh bạc là vi phạm pháp luật và nội quy nhà trường. 2. *Khuyên nhủ các bạn* dừng hành vi này lại, phân tích tác hại: mất tiền, ảnh hưởng học tập, bị kỷ luật. 3. *Báo cáo với giáo viên chủ nhiệm hoặc Tổng phụ trách* để nhà trường có biện pháp giáo dục, xử lý. Tuyệt đối không bao che. *Nguyên tắc chung:* Là học sinh phải thực hiện tốt _tuân thủ pháp luật_ - không làm điều pháp luật cấm, đồng thời có trách nhiệm tố giác, ngăn chặn hành vi vi phạm để bảo vệ mình và bạn bè.

*1. Điều 37 Hiến pháp 2013* - *Hiến pháp*: "Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em." - *Cụ thể hóa trong Luật Trẻ em 2016*: Toàn bộ Chương II "Quyền và bổn phận của trẻ em" từ Điều 12 đến Điều 36, và Điều 5 quy định quyền được tham gia của trẻ em. *2. Điều 20 Hiến pháp 2013* - *Hiến pháp*: "Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình..." - *Cụ thể hóa trong Luật Trẻ em 2016*: Điều 27 quy định "Quyền được bảo vệ để không bị xâm hại tình dục, không bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi, sao nhãng". Điều 6 nghiêm cấm các hành vi xâm hại trẻ em. *3. Điều 39 Hiến pháp 2013* - *Hiến pháp*: "Công dân có quyền và nghĩa vụ học tập." - *Cụ thể hóa trong Luật Trẻ em 2016*: Điều 16 "Quyền được giáo dục, học tập và phát triển năng khiếu". Điều 44 quy định trách nhiệm của cơ sở giáo dục bảo đảm điều kiện để trẻ em được học tập.

Câu 1: Thành tựu tiêu biểu về giáo dục của văn minh Đại Việt

Xây dựng hệ thống giáo dục hoàn chỉnh: Từ trung ương đến địa phương đều có trường học. Trung ương có Quốc Tử Giám, địa phương có trường phủ, huyện, xã.

Chế độ khoa cử Nho học quy củ:

- Năm 1075 mở khoa thi Minh kinh bác học đầu tiên thời Lý.

- Thời Lê sơ tổ chức đều đặn các kì thi Hương, thi Hội, thi Đình.

- Lập bia Tiến sĩ ở Văn Miếu từ năm 1484 để tôn vinh người đỗ đạt.

Đào tạo được nhiều nhân tài: Tuyển chọn quan lại qua thi cử thay vì cha truyền con nối, xuất hiện nhiều danh nhân như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Ngô Sĩ Liên...

Phát triển chữ viết: Bên cạnh chữ Hán, chữ Nôm ra đời và được dùng sáng tác văn học, ghi chép, làm nền tảng cho văn hoá dân tộc.

Câu 2: Tác động của Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với văn minh Đại Việt

Là trường đại học đầu tiên của Việt Nam: Văn Miếu lập năm 1070 để thờ Khổng Tử, Quốc Tử Giám lập năm 1076 là nơi dạy học cho con vua, quan và sau mở rộng cho học trò giỏi cả nước.

Trung tâm đào tạo nhân tài: Là nơi bồi dưỡng trí thức Nho học, cung cấp quan lại cho bộ máy nhà nước phong kiến qua nhiều triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn.

Khẳng định tư tưởng trị nước bằng Nho học: Góp phần truyền bá Nho giáo, biến Nho giáo thành hệ tư tưởng chính thống, định hình đạo đức, luật pháp, lối sống của xã hội Đại Việt.

Biểu tượng cho truyền thống hiếu học: 82 bia Tiến sĩ còn lại là di sản tư liệu thế giới, thể hiện sự coi trọng người tài và tinh thần khuyến học của dân tộc.