Câu 1

Bảo vệ môi trường là vấn đề mang tính sống còn đối với toàn nhân loại trong bối cảnh hiện nay. Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là nền tảng đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của con người. Không khí, nguồn nước, đất đai, rừng và các hệ sinh thái đều cung cấp những điều kiện thiết yếu cho đời sống. Tuy nhiên, dưới tác động của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và ý thức kém của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng: ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, thiên tai ngày càng khốc liệt. Những hậu quả này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất và tinh thần của con người, thậm chí làm nảy sinh những trạng thái tâm lí tiêu cực như lo âu, bất an trước tương lai.

Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là trách nhiệm cấp thiết của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Mỗi người cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực như tiết kiệm điện, nước, hạn chế sử dụng túi nilon, phân loại rác thải, trồng và bảo vệ cây xanh. Đồng thời, cần nâng cao ý thức, thay đổi thói quen sống theo hướng thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, Nhà nước và các tổ chức cần có những chính sách phát triển bền vững, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động gây ô nhiễm, đồng thời đẩy mạnh giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Có thể khẳng định rằng, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của con người hôm nay và tương lai của các thế hệ mai sau. Chỉ khi con người biết sống hài hòa với thiên nhiên, tôn trọng và gìn giữ môi trường, chúng ta mới có thể xây dựng một thế giới xanh, sạch, đẹp và phát triển bền vững.

Câu 2

Trong dòng chảy của văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là một biểu hiện đẹp của nhân cách trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến (Thu vịnh), hình tượng này hiện lên với nhiều điểm tương đồng nhưng cũng mang những nét riêng độc đáo, góp phần thể hiện quan niệm sống và tâm hồn của mỗi tác giả.

Trước hết, cả hai bài thơ đều khắc họa hình ảnh người ẩn sĩ sống hòa mình với thiên nhiên, tìm thấy sự thanh thản trong cuộc sống giản dị. Ở Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi lên cuộc sống lao động bình dị, tự cung tự cấp. Nhịp điệu chậm rãi, từ ngữ mộc mạc đã thể hiện một lối sống ung dung, tự tại. Còn trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, cảnh thu hiện lên với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”, tất cả tạo nên một không gian yên tĩnh, trong trẻo. Giữa khung cảnh ấy, con người như hòa tan vào thiên nhiên, sống trong sự tĩnh lặng và thanh cao. Như vậy, ở cả hai tác giả, ẩn sĩ không phải là lánh đời tiêu cực mà là lựa chọn một cách sống gần gũi thiên nhiên để giữ gìn nhân cách.

Tuy nhiên, đằng sau sự tương đồng đó là những khác biệt rõ nét. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, cái “nhàn” mang ý nghĩa triết lí sâu sắc. Ông chủ động lựa chọn lối sống “dại” để tránh xa danh lợi: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao”. Cách nói đối lập “dại – khôn” thể hiện thái độ mỉa mai, phê phán xã hội bon chen, đồng thời khẳng định quan niệm sống coi thường phú quý. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc (“thu ăn măng trúc, đông ăn giá”) nhưng lại giàu giá trị tinh thần, thể hiện sự an nhiên, tự tại và trí tuệ của một bậc hiền triết.

Trong khi đó, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến lại nhuốm màu tâm trạng. Ông cũng sống ẩn dật nhưng không hoàn toàn thanh thản như Nguyễn Bỉnh Khiêm. Cảnh thu đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: “gió hắt hiu”, “ngỗng nước nào”. Không gian tĩnh lặng, vắng vẻ gợi cảm giác cô đơn, trống trải. Đặc biệt, câu thơ cuối “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy tâm trạng tự vấn, day dứt của tác giả. Nguyễn Khuyến cảm thấy mình chưa đạt đến sự thanh cao tuyệt đối như Đào Uyên Minh, từ đó bộc lộ nỗi niềm của một nhà nho yêu nước nhưng bất lực trước thời cuộc. Như vậy, cái “nhàn” ở Nguyễn Khuyến không hoàn toàn là sự an nhiên mà còn chứa đựng nỗi buồn thời thế.

Sự khác biệt này bắt nguồn từ hoàn cảnh lịch sử và cá tính của mỗi tác giả. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời loạn lạc nhưng có thể chủ động “ở ẩn” với tư thế ung dung của một bậc hiền triết. Còn Nguyễn Khuyến sống vào buổi giao thời đầy biến động cuối thế kỉ XIX, khi đất nước rơi vào tay thực dân, nên dù lui về ở ẩn, ông vẫn mang nặng nỗi niềm ưu thời mẫn thế.

Tóm lại, hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ đều thể hiện vẻ đẹp của lối sống thanh cao, hòa hợp với thiên nhiên, tránh xa danh lợi. Tuy nhiên, nếu ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, triết lí, thì ở Nguyễn Khuyến lại là nỗi buồn sâu kín và tâm trạng trăn trở. Qua đó, mỗi nhà thơ đã góp một tiếng nói riêng, làm phong phú thêm hình tượng ẩn sĩ trong văn học dân tộc.

Câu 1.
Tiếc thương sinh thái là trạng thái đau khổ, mất mát về mặt tâm lí trước những tổn thất của môi trường tự nhiên (đã xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra), do biến đổi khí hậu gây ra, khiến con người phản ứng tương tự như khi mất người thân.

Câu 2.
Bài viết trình bày theo trình tự:

• Nêu hiện tượng →
• Giải thích khái niệm →
• Đưa dẫn chứng cụ thể →
• Mở rộng, phân tích tác động →
• Cập nhật thực trạng hiện nay.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Nghiên cứu khoa học của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis.
• Trường hợp thực tế của người Inuit (Canada) và nông dân Australia.
• Dẫn chứng về cháy rừng Amazon và các cộng đồng bản địa Brazil.
• Kết quả khảo sát năm 2021 về cảm xúc của giới trẻ ở nhiều quốc gia.

Câu 4.
Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc độ tâm lí – xã hội, không chỉ nhấn mạnh hậu quả vật chất mà còn làm nổi bật những tổn thương tinh thần của con người. Cách tiếp cận này mới mẻ, nhân văn và giúp người đọc nhận thức sâu sắc hơn về mức độ ảnh hưởng toàn diện của biến đổi khí hậu.

Câu 5.
Thông điệp sâu sắc nhất:
Biến đổi khí hậu không chỉ tàn phá môi trường mà còn gây tổn thương sâu sắc đến đời sống tinh thần con người; vì vậy, mỗi người cần ý thức và hành động để bảo vệ thiên nhiên, gìn giữ môi trường sống và tương lai của chính mình.

Câu 1.
Tiếc thương sinh thái là trạng thái đau khổ, mất mát về mặt tâm lí trước những tổn thất của môi trường tự nhiên (đã xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra), do biến đổi khí hậu gây ra, khiến con người phản ứng tương tự như khi mất người thân.

Câu 2.
Bài viết trình bày theo trình tự:

• Nêu hiện tượng →
• Giải thích khái niệm →
• Đưa dẫn chứng cụ thể →
• Mở rộng, phân tích tác động →
• Cập nhật thực trạng hiện nay.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Nghiên cứu khoa học của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis.
• Trường hợp thực tế của người Inuit (Canada) và nông dân Australia.
• Dẫn chứng về cháy rừng Amazon và các cộng đồng bản địa Brazil.
• Kết quả khảo sát năm 2021 về cảm xúc của giới trẻ ở nhiều quốc gia.

Câu 4.
Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc độ tâm lí – xã hội, không chỉ nhấn mạnh hậu quả vật chất mà còn làm nổi bật những tổn thương tinh thần của con người. Cách tiếp cận này mới mẻ, nhân văn và giúp người đọc nhận thức sâu sắc hơn về mức độ ảnh hưởng toàn diện của biến đổi khí hậu.

Câu 5.
Thông điệp sâu sắc nhất:
Biến đổi khí hậu không chỉ tàn phá môi trường mà còn gây tổn thương sâu sắc đến đời sống tinh thần con người; vì vậy, mỗi người cần ý thức và hành động để bảo vệ thiên nhiên, gìn giữ môi trường sống và tương lai của chính mình.