Hoài Thanh nhận định rằng các nhà thơ trong phong trào Thơ mới đã “gửi tình yêu quê hương trong tình yêu tiếng Việt” là một ý kiến sâu sắc và thuyết phục. Thật vậy, ở thời kì này, các thi sĩ không chỉ cách tân về nội dung mà còn đặc biệt trân trọng, nâng niu vẻ đẹp của tiếng Việt. Qua những vần thơ giàu nhạc điệu, hình ảnh tinh tế và cảm xúc chân thành, tiếng Việt trở thành phương tiện biểu đạt tình yêu quê hương một cách tự nhiên, sâu lắng. Những bài thơ của Xuân Diệu, Huy Cận hay Nguyễn Bính… đều thể hiện rõ điều đó: yêu cảnh sắc, con người, nếp sống cũng chính là yêu từng thanh âm, từng từ ngữ của dân tộc. Có thể nói, tình yêu tiếng Việt vừa là biểu hiện, vừa là cội nguồn của lòng yêu nước trong thơ mới. Vì vậy, nhận định của Hoài Thanh đã khẳng định đúng giá trị và ý nghĩa lớn lao của phong trào này.

Hoài Thanh nhận định rằng các nhà thơ trong phong trào Thơ mới đã “gửi tình yêu quê hương trong tình yêu tiếng Việt” là một ý kiến sâu sắc và thuyết phục. Thật vậy, ở thời kì này, các thi sĩ không chỉ cách tân về nội dung mà còn đặc biệt trân trọng, nâng niu vẻ đẹp của tiếng Việt. Qua những vần thơ giàu nhạc điệu, hình ảnh tinh tế và cảm xúc chân thành, tiếng Việt trở thành phương tiện biểu đạt tình yêu quê hương một cách tự nhiên, sâu lắng. Những bài thơ của Xuân Diệu, Huy Cận hay Nguyễn Bính… đều thể hiện rõ điều đó: yêu cảnh sắc, con người, nếp sống cũng chính là yêu từng thanh âm, từng từ ngữ của dân tộc. Có thể nói, tình yêu tiếng Việt vừa là biểu hiện, vừa là cội nguồn của lòng yêu nước trong thơ mới. Vì vậy, nhận định của Hoài Thanh đã khẳng định đúng giá trị và ý nghĩa lớn lao của phong trào này.

Câu 1.

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc bi kịch nội tâm của nhân vật Thông Thu. Qua hình thức độc thoại kết hợp với các chỉ dẫn sân khấu, tác giả đã làm nổi bật sự giằng xé dữ dội trong tâm hồn nhân vật khi đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết. Thông Thu là một người từng có học thức nhưng do lối sống buông thả, tiêu hoang nên rơi vào cảnh khánh kiệt, mất hết danh dự và tương lai. Những hành động như nâng cốc rồi lại đặt xuống, hay việc chuẩn bị chén thuốc độc cho thấy sự do dự, đấu tranh nội tâm gay gắt. Nhân vật vừa muốn kết thúc tất cả để giải thoát, vừa còn vương vấn trách nhiệm và nỗi sợ hãi. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh bi kịch cá nhân mà còn gửi gắm lời cảnh tỉnh về lối sống thiếu trách nhiệm, đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo khi cảm thông với những con người lầm lỡ.

Câu 2.

Trong xã hội hiện nay, tình trạng một bộ phận giới trẻ tiêu xài thiếu kiểm soát đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Từ thực trạng “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ” dẫn đến bi kịch của nhân vật Thông Thu, ta càng thấy rõ hậu quả nghiêm trọng của thói quen này. Nhiều bạn trẻ ngày nay chạy theo lối sống hưởng thụ, thích thể hiện bản thân qua những món đồ đắt tiền, ăn chơi xa xỉ mà không quan tâm đến khả năng tài chính. Nguyên nhân có thể xuất phát từ tâm lí đua đòi, ảnh hưởng của mạng xã hội, hoặc thiếu sự giáo dục về quản lí tài chính cá nhân. Hậu quả không chỉ là việc rơi vào nợ nần, áp lực kinh tế mà còn ảnh hưởng đến tương lai và nhân cách của mỗi người. Để khắc phục, mỗi bạn trẻ cần học cách chi tiêu hợp lí, biết tiết kiệm và đặt ra mục tiêu tài chính rõ ràng. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục ý thức sống có trách nhiệm, tránh lối sống phù phiếm. Sống biết cân nhắc và làm chủ bản thân mới là cách để xây dựng một tương lai bền vững, tránh đi vào vết xe đổ đáng tiếc như Thông Thu.

Câu 1. (0,5 điểm)

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2. (0,5 điểm)

Hình thức ngôn ngữ chủ yếu: Độc thoại (nhân vật nói với chính mình để bộc lộ nội tâm).

Câu 3. (1,0 điểm)

– Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

• “Bóp trán nghĩ ngợi”.
• “Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.”.
• “Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy.”.
• “Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện.”.
• …

– Tác dụng của các chỉ dẫn sân khấu:

• Giúp người đọc hình dung được hành động, cử chỉ và trạng thái cảm xúc cụ thể của nhân vật.
• Thể hiện xung đột nội tâm, giằng xé gay gắt của Thông Thu (sự do dự giữa sống và chết qua hành động nâng cốc lên rồi lại đặt xuống).

Câu 4. (1,0 điểm)

– Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Hai:

Tâm lí hối hận và tự sĩ vả. Thông Thu nhận thức được sai lầm của bản thân sau khi tiêu tán gia sản, cảm thấy nhục nhã vì không làm được gì ích quốc lợi dân mà lại làm “nhơ nhuốc” thanh danh gia đình.

– Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Ba:

Tâm lí tuyệt vọng và bế tắc. Khi đối mặt với cảnh tù tội, Thông Thu vô cùng sợ hãi. Hắn quyết định tìm đến cái chết để giải thoát (“Thà rằng một thác cho xong!”).

– Sự thay đổi: Từ việc hối hận về quá khứ (Hồi II) chuyển sang sự hoảng loạn trước tương lai và đi đến hành động cực đoan (Hồi III). Tuy nhiên, trong sự tuyệt vọng vẫn nhen nhóm chút trách nhiệm muộn màng với gia đình (dừng lại để viết thư cho em trai).

Câu 5. (1,0 điểm)

Học sinh đưa ra quan điểm không đồng tình với quyết định của thầy Thông Thu và giải thích hợp lí. Gợi ý:

– Tự tử là một hành động trốn chạy hèn nhát trước sai lầm của chính mình thay vì đối mặt để sửa chữa.

– Cái chết không giải quyết được vấn đề mà đôi khi còn gây ảnh hưởng và liên lụy đến những người thân xung quanh.

– Thầy Thông Thu nên chọn cách sống trách nhiệm hơn, lao động để trả nợ và làm lại cuộc đời, như vậy mới thực sự là “thác trong còn hơn sống đục”. Cái chết trong sự bế tắc này chỉ là sự kết thúc của một nhân cách bạc nhược.

Câu 1

Nhân vật Thú trong đoạn trích để lại nhiều suy ngẫm sâu sắc cho người đọc. Trước hết, Thú hiện lên là một con người giàu tình cảm, sống nội tâm và luôn mang trong mình những day dứt, trăn trở. Qua lời nói, hành động và suy nghĩ của nhân vật, có thể thấy Thú là người nhạy cảm, biết yêu thương nhưng cũng rất dễ tổn thương. Những trải nghiệm trong cuộc sống khiến Thú phải đối diện với nhiều mâu thuẫn nội tâm, vừa khao khát hạnh phúc, vừa lo sợ mất mát, đổ vỡ.Bên cạnh đó, Thú còn là người có ý thức về trách nhiệm, luôn suy nghĩ cho người khác hơn là cho bản thân mình. Chính điều này khiến nhân vật nhiều khi phải kìm nén cảm xúc, chấp nhận thiệt thòi. Qua hình tượng nhân vật Thú, tác giả đã thể hiện sự cảm thông sâu sắc đối với những con người nhỏ bé trong cuộc sống, đồng thời gửi gắm thông điệp về giá trị của sự yêu thương, thấu hiểu và sẻ chia. Nhân vật Thú vì thế không chỉ mang nét riêng cá nhân mà còn đại diện cho nhiều số phận con người trong xã hội.

Câu 2

Gabriel Garcia Marquez từng viết: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói đã khẳng định vai trò to lớn của ước mơ đối với con người, đặc biệt là với tuổi trẻ – quãng thời gian đẹp đẽ và nhiều khát vọng nhất trong cuộc đời.

Tuổi trẻ là giai đoạn con người có đủ nhiệt huyết, đam mê và dũng khí để mơ ước. Ước mơ giống như ngọn hải đăng soi đường, giúp con người xác định phương hướng sống và có động lực để cố gắng mỗi ngày. Khi có ước mơ, tuổi trẻ không sống hoài, sống phí mà biết trân trọng thời gian, biết nỗ lực vươn lên để hoàn thiện bản thân. Ngược lại, nếu sống không ước mơ, con người dễ rơi vào trạng thái thụ động, mất phương hướng và dần đánh mất ý nghĩa của cuộc sống.

Câu nói của Marquez còn nhấn mạnh rằng sự “già đi” không chỉ được tính bằng tuổi tác mà còn bằng tinh thần. Một người dù còn trẻ nhưng nếu từ bỏ ước mơ, không còn khát vọng vươn lên thì cũng đã “già”. Ngược lại, có những người lớn tuổi nhưng vẫn nuôi dưỡng ước mơ, vẫn học hỏi và cống hiến thì tinh thần của họ luôn trẻ trung. Điều đó cho thấy, ước mơ chính là nguồn năng lượng giữ cho con người luôn sống tích cực và có ý nghĩa.

Tuy nhiên, ước mơ không phải là những suy nghĩ viển vông hay mơ mộng xa rời thực tế. Ước mơ cần đi kèm với hành động, sự kiên trì và nỗ lực không ngừng. Tuổi trẻ có quyền mơ lớn, nhưng cũng cần biết lập kế hoạch, chấp nhận thất bại và học cách đứng dậy sau vấp ngã. Chính trong quá trình theo đuổi ước mơ, con người trưởng thành hơn, bản lĩnh hơn và hiểu rõ giá trị của bản thân.

Trong thực tế, vẫn còn nhiều bạn trẻ sống buông xuôi, dễ dàng từ bỏ ước mơ trước khó khăn, thử thách. Điều này đáng phê phán bởi tuổi trẻ chỉ đến một lần, nếu không dám mơ và dám làm thì sau này chỉ còn lại sự tiếc nuối. Mỗi người trẻ cần tự ý thức trách nhiệm của mình với bản thân, gia đình và xã hội, từ đó không ngừng nuôi dưỡng và theo đuổi ước mơ.

Tóm lại, tuổi trẻ và ước mơ luôn song hành cùng nhau. Giữ được ước mơ chính là giữ cho tâm hồn luôn trẻ trung và cuộc sống luôn có ý nghĩa. Như lời Marquez, đừng để mình “già đi” chỉ vì đã sớm từ bỏ những ước mơ của chính mình.

1.

Điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản là ngôi thứ ba, nhưng được đặt theo điểm nhìn nội tâm của nhân vật Thứ, giúp người đọc theo sát dòng suy nghĩ, cảm xúc và bi kịch tinh thần của nhân vật.

⸻

Câu 2.

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, ước mơ của Thứ là trở thành người có ích cho xã hội:

• Có học vấn cao,

• Đỗ đạt, thành danh,

• Đi du học, mang lại những đổi thay lớn lao cho đất nước.

→ Đó là những ước mơ cao đẹp, đầy lý tưởng của tuổi trẻ trí thức.

⸻

Câu 3.

Biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn trích là điệp ngữ (“y sẽ…”, “sẽ…”) kết hợp với liệt kê.

Tác dụng:

• Nhấn mạnh nỗi lo sợ, ám ảnh về một tương lai bế tắc, nghèo đói, bị khinh rẻ.

• Diễn tả rõ sự tuyệt vọng, bế tắc đến cùng cực trong suy nghĩ của Thứ.

• Làm nổi bật bi kịch tinh thần của người trí thức sống mòn, sống vô nghĩa.

⸻

Câu 4.

Qua đoạn trích, cuộc sống và con người của nhân vật Thứ hiện lên:

• Cuộc sống: nghèo túng, tù túng, bế tắc, không lối thoát.

• Con người: có ý thức, từng nhiều hoài bão nhưng dần trở nên nhu nhược, bất lực, không đủ dũng khí thay đổi số phận.

→ Thứ là hình ảnh tiêu biểu cho người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng, bị hoàn cảnh vùi dập, sống trong mòn mỏi và tuyệt vọng.

⸻

Câu 5.

Triết lí nhân sinh rút ra từ văn bản:

• Con người không nên sống một cuộc đời cam chịu, vô nghĩa, “sống mòn”.

• Muốn sống có giá trị, con người cần dũng cảm thay đổi, vượt qua nỗi sợ hãi và hoàn cảnh.

• Sống không chỉ là tồn tại, mà phải là sống có ước mơ, có ý nghĩa và khát vọng.