Chế độ thực dân đã để lại nhiều ảnh hưởng sâu sắc đối với các quốc gia Đông Nam Á trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa. Về chính trị, các nước trong khu vực mất độc lập, chủ quyền dân tộc, bị đặt dưới ách thống trị của các nước thực dân phương Tây. Bộ máy cai trị hà khắc được thiết lập nhằm phục vụ quyền lợi của chính quốc, làm nảy sinh mâu thuẫn gay gắt giữa nhân dân bản địa với thực dân xâm lược.

Về kinh tế, thực dân tiến hành khai thác thuộc địa, bóc lột tài nguyên và sức lao động của người dân bản xứ, khiến nền kinh tế các nước Đông Nam Á phát triển lệ thuộc, mất cân đối, lạc hậu và nghèo nàn. Về xã hội, chế độ thực dân làm phân hóa giai cấp sâu sắc, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, đồng thời làm nảy sinh các giai cấp, tầng lớp mới như công nhân, tư sản dân tộc. Về văn hóa, bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực như đồng hóa, nô dịch tinh thần, thực dân cũng gián tiếp du nhập một số yếu tố văn minh phương Tây.

Liên hệ Việt Nam, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, đất nước ta mất độc lập, nhân dân bị bóc lột nặng nề, kinh tế trì trệ, xã hội đầy rẫy bất công. Tuy nhiên, chính những tác động đó đã góp phần thức tỉnh tinh thần dân tộc, thúc đẩy các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, dẫn đến thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Thực dân phương Tây xâm lược các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra chủ yếu từ thế kỉ XVI đến đầu thế kỉ XX. Ban đầu, các nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh… lợi dụng con đường hàng hải để xâm nhập khu vực với danh nghĩa buôn bán, truyền giáo. Sau khi thiết lập được các thương điếm, chúng từng bước can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia bản địa.

Tiếp đó, thực dân phương Tây dùng sức mạnh quân sự để đàn áp sự phản kháng của nhân dân địa phương, ép các triều đình kí những hiệp ước bất bình đẳng, từ đó đặt ách thống trị. Hà Lan chiếm In-đô-nê-xi-a, Tây Ban Nha rồi Mĩ thống trị Phi-lip-pin, Anh xâm lược Ma-lai-xi-a, Bru-nây, Mi-an-ma…

Quá trình xâm lược này đã biến các quốc gia Đông Nam Á hải đảo từ những nước độc lập trở thành thuộc địa, gây nhiều đau khổ cho nhân dân nhưng cũng làm bùng nổ các phong trào đấu tranh chống thực dân sau này.