1. Thất ngôn bát cú đường luật.

2. Các hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là "Một mai, một cuốc, một cần câu", "Thu ăn năng trúc, đông ăn giá", "Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao", và "Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống".

3. Biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu thơ "Một mai, một cuốc, một cần câu" để: gợi tả đầy đủ các công cụ lđ thôn quê quen thuộc.

4. Quan niệm này đặc biệt ở chỗ tác giả tự nhận mình "dại" nhưng thực chất đó là sự "khôn" của bậc hiền triết, biết giữ cốt cách thanh cao, bảo toàn nhân phẩm trước sự biến động của thời cuộc. Tác giả mượn cái "dại" để châm biếm, phê phán những kẻ bề ngoài tưởng "khôn" nhưng thực chất lại đang lao vào vòng xoáy danh lợi tầm thường, đánh mất chính mình.

5. Bài làm

Từ văn bản trên, có thể thấy vẻ đẹp nhân cách thanh cao của Nguyễn Bỉnh Khiêm ông là người sống dản dị , đạm bạc , hòa hợp với thiên nhiên không màng danh lợi Phú Quý ông thể hiện trí tuệ uyên bác cái nhìn sâu sắc về cuộc đời qua quan niệm "dại - khôn "đầy triết lý nhân cách của ông toát lên sự ung dung , tự tại,thảnh thơi chủ động trong mọi hoàn cảnh , giữ vững cốt cách thanh liêm của một bậc đại quan ông Đại diện cho lối sống "nhàn" theo đúng nghĩa thoát khỏi sự ràng buộc của vật chất và danh lợi tìm thấy sự tự do đích thực trong cuộc sống.

Bài làm

Nguyễn Trãi được biết đến là anh hùng dân tộc đồng thời là nhà thơ với những tác phẩm để lại dấu ấn trong lòng người đọc. Những năm tháng cáo quan về ở ẩn, Nguyễn Trãi đã sáng tác rất nhiều, mỗi bài thơ đều mang tâm trạng và nỗi niềm sâu thẳm của ông. Bài thơ “Cảnh ngày hè” là bức tranh mùa hè nơi miền quê, đồng thời là nỗi lòng chưa giãi bày của ông. Cuộc sống của vị quan ở ẩn thật thanh bình, yên ả, không xô bồ. Ông đã mở đầu bài thơ một cách nhẹ nhàng và êm đềm nhất:

Rồi hóng mát thuở ngày trường Câu thơ trên đã gợi lên được phong thái và cuộc sống bình dị của Nguyễn Trãi nơi vùng quê thanh bình. Rời xa chốn quan trường nhiều đấu tranh, bất công, ông lựa chọn cho mình một con đường riêng, xa lánh việc quân, gần gũi và chan hòa với thiên nhiên. Thời gian không được nhắc đến nhưng người đọc sẽ nhận ra đó là mùa hè. Tuy câu thơ không vướng bận lo âu nhưng chắc hẳn người đọc vẫn nhận ra được tâm sự của tác giả. Dù không bận việc nước, việc quân nhưng trong lòng ông còn nhiều tâm sự chưa giãi bày. Ở những câu thơ tiếp theo, người đọc nhận ra một bức tranh mùa hè đầy màu sắc:

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Một bức tranh mùa hè nhiều màu sắc, cảnh vật thiên nhiên dường như đan cài vào nhau tạo nên đường nét và sức sống của mùa hè. Hình ảnh cây hòe, cây thạch lựu, cây hồng là những đặc trưng của mùa hè. Màu sắc của những loài cây ấy đã gợi lên một không gian tràn ngập màu sắc và sự sôi động. Qua ngòi bút của Nguyễn Trãi người đọc nhận ra một khu vườn tràn trề sức sống. Ắt hẳn ai ai cũng thích một cuộc sống thanh thản, trầm tĩnh như thế này. Có lẽ đây là đặc trưng của mùa hè đất Bắc. Tuy nhiên đằng sau bức tranh mùa hè đầy màu sắc đó, người đọc nhận ra một tấm chân tình của ông dành cho quê hương đất nước: Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Với cú pháp đảo trật tự cú pháp, từ láy “lao xao” được đảo lên đầu câu đã khiến cho chúng ta cảm nhận rất rõ sự tấp tập, nhộn nhịp của khung cảnh chợ làng quê nơi ông đang sống. Bởi rằng “Chợ” luôn gợi lên sự an bình, thịnh vượng, khi chợ còn đông nghĩa là đất nước ấm no hạnh phúc, khi chợ tàn đồng nghĩa với thời kỳ suy thoái của đất nước. Như vậy, dù ở quê nhà thì Nguyễn Trãi vẫn luôn mong cho đất nước luôn bình an, ấm no hạnh phúc. Hai câu cuối của bài thơ chính là nguyện vọng, là ý tưởng mà cả cuộc đời Nguyễn Trãi ấp ủ và mong ngóng: Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương Tác giả đã lấy điển tích điển cố thời vua Nghêu, vua Thuấn cai trị đất nước luôn thái bình thịnh trị. Thời đó, vua Thuấn có một khúc đàn “Nam Phong” với giọng điệu sôi nổi, gợi cảm giác bình dị, ấm êm. Bởi vậy Nguyễn Trãi muốn mượn tiếng đàn đó để có thể nguyện cầu cho cuộc sống của nhân dân luôn chan hòa, an lành và hạnh phúc nhất. Nguyện vọng “Dân giàu đủ” của Nguyễn Trãi thực sự đáng quý, đáng trân trọng. Như vậy qua bài thơ “Cảnh ngày hè” Nguyễn Trãi đã vẽ lên một bức tranh ngày hè sôi động, nhiều màu sắc, đồng thời qua đó thấp thoáng bóng dáng một người luôn nghĩ cho nước cho dân. Bài thơ để lại cho người đọc những ấn tượng sâu lắng nhất về cuộc sống và tâm tư đáng trân trọng của ông.

Câu 1: thể thơ thất ngôn xen lục ngôn (thơ đường luật biến thể)

Câu 2: các hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc,thanh cao của tác giả bao gồm:"một mai, một cuốc, một cần câu","tìm nơi vắng vẻ".

Câu 3: các vật dụng lao động quen thuộc là (" một mai, cuốc, cần câu") giúp hình dung được cuộc sống đời thường, giản dị, gần gũi với thiên nhiên của tác giả nhấn mạnh lối sống thanh bần, tự tại.

Câu 4:

- sự đối lập: tác giả tự nhận mình là "dại" khi chọn nơi "vắng vẻ" còn người đời được coi là "khôn" thì lại tìm đến chốn "lao sao"nơi quyền quý,danh lợi .

- tính mỉa mai: thực chất Nguyễn bỉnh Khiêm mượn từ "dại" để nói về sự khôn ngoan của mình và dùng từ "khôn" để mỉa mai những người chạy theo danh lợi,bon chen đánh mất bản tính tốt đẹp của con người

Câu 5:

Bài làm

Từ văn bản trên em cảm nhận Nguyễn bỉnh Khiêm là một người có nhân cách cao đẹp, sống thanh cao dản dị và có bản lĩnh kiên cường ông đã chủ động lựa chọn cách sống ẩn dật, hòa mình vào thiên nhiên tránh xa những bon chen, thị phi của chốn quan trường và biết giữ gìn phẩm chất đạo đức của bản thân trước những cám dỗ vật chất, ông là tấm gương sáng về lối sống đạm bạc, không màng danh lợi.