Câu 1

Bé Gái là nhân vật tiêu biểu, khắc họa rõ nét nhất bi kịch đói nghèo và thân phận trẻ em trong tác phẩm "Nhà nghèo" của Tô Hoài. Ngay từ đầu, Gái đã phải sống trong cảnh nghèo túng, phải chứng kiến và chịu đựng những cuộc cãi vã om sòm của cha mẹ, khiến nó nhiều lần "khóc thút thít". Gánh nặng cơm áo sớm đè lên đôi vai non nớt, Gái phải ra tận đầu xóm để "xin lửa" nấu cơm, thể hiện sự tháo vát, gánh vác trách nhiệm không tương xứng với lứa tuổi. Chi tiết cảm động nhất là hình ảnh Gái cùng cha mẹ đi "bắt nhái bắt chẫu" sau cơn mưa, nó chăm chỉ, hăng hái "giơ giỏ lên khoe với u" khi giỏ đã lưng lửng, nụ cười "nhe hai hàm răng sún đen xỉn" đầy hồn nhiên mà xót xa. Bi kịch lên đến đỉnh điểm khi Gái gục chết bên vệ ao, hai tay "ôm khư khư cái giỏ nhái" – thành quả mưu sinh cuối cùng. . Cái chết của Gái không chỉ là sự kết thúc của một sinh mệnh, mà còn là lời tố cáo đanh thép nhất về sức tàn phá khủng khiếp của cái đói, cái nghèo đã cướp đi quyền được sống, được lớn lên của trẻ thơ, để lại nỗi ám ảnh sâu sắc trong lòng người đọc về thân phận bé nhỏ, đáng thương trong xã hội cũ.

1. Thể loại của văn bản

Văn bản "Nhà nghèo" thuộc thể loại truyện ngắn.

2. Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự (kể chuyện).

3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ

Trong câu văn: “Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”, biện pháp tu từ được sử dụng là ẩn dụ.

• Hình ảnh ẩn dụ: "cảnh xế muộn chợ chiều".

• "Xế muộn" (chiều tà), "chợ chiều" (chợ đã gần tan) là những hình ảnh gợi sự tàn tạ, cuối cùng, không còn sung sức, không còn lựa chọn tốt.

• Tác dụng:

• Gợi hình, gợi cảm: Diễn tả một cách hình ảnh và sâu sắc về hoàn cảnh, tuổi tác và thân phận của vợ chồng Duyện khi họ đến với nhau.

• Nhấn mạnh sự éo le, bất đắc dĩ: Cả anh Duyện (lưng có bướu, ngụ cư đi làm mướn) và chị Duyện (tật ở chân, ngót ba mươi tuổi) đều là những người kém may mắn, có khiếm khuyết và đã quá tuổi xuân. Họ đến với nhau không phải do tình yêu lãng mạn hay sự lựa chọn hoàn hảo, mà là do sự cùng khổ, "dư dãi" (còn lại), như những món hàng cuối cùng của một phiên chợ.

• Tạo sự thương cảm: Góp phần làm nổi bật thân phận bi kịch của người nông dân nghèo trong xã hội cũ.

4. Nội dung của văn bản

Nội dung chính của văn bản là: Phản ánh cuộc sống cùng cực, đói khổ, bế tắc và bi kịch của gia đình người nông dân nghèo (gia đình anh Duyện) trong xã hội cũ, đặc biệt nhấn mạnh đến gánh nặng của cái đói đã đẩy con người đến sự tha hóa (cha mẹ cãi vã, hành động bạo lực) và cái chết thương tâm của đứa trẻ (cái Gái) khi đang cố gắng mưu sinh (đi bắt nhái).

5. Chi tiết ấn tượng nhất

Lưu ý: Đây là câu hỏi mở, bạn có thể chọn bất cứ chi tiết nào bạn thấy ấn tượng nhất. Dưới đây là một gợi ý phổ biến và mạnh mẽ.

Chi tiết làm em ấn tượng nhất là cái chết của bé Gái.

• Chi tiết: “Anh trông thấy cái Gái. Nhưng anh thấy cái Gái nằm gục trên cỏ, hai tay ôm khư khư cái giỏ nhái. Lưng nó trần xám ngắt. Chân tay nó co queo lại. Vừa lúc ấy, miệng nó ngoáp ngoáp mấy cái; đôi mắt lộn lòng trắng lên mấy lần rồi nhắm hẳn. Chân tay nó duỗi ra. Con bé giẫy chết rồi.”

• Lý do ấn tượng:

• Sức nặng tố cáo hiện thực: Cái chết của Gái không phải do bệnh tật lâu ngày mà xảy ra đột ngột, có thể là do kiệt sức, đói rét, hoặc bị rắn/côn trùng cắn khi đang cố gắng kiếm miếng ăn cho gia đình. Nó là đỉnh điểm của bi kịch, tố cáo một cách tàn nhẫn và đau đớn về sự bóc lột, nghèo đói cùng cực đã cướp đi sinh mạng một đứa trẻ ngay cả khi nó đang làm một việc rất đỗi vô tư và cần mẫn (bắt nhái để cả nhà được ăn ngon).

• Hình ảnh tương phản: Cái Gái chết trong khi hai tay vẫn ôm khư khư cái giỏ nhái, thành quả mưu sinh mà nó chưa kịp mang về. Chi tiết này gây ám ảnh mạnh mẽ về gánh nặng cơm áo đã đè lên vai một đứa trẻ thơ, về sự sống và cái chết chỉ cách nhau một bữa ăn.

• Gợi sự thương cảm sâu sắc: Khiến người đọc xót xa tột độ cho thân phận mong manh, đáng thương của những đứa trẻ con nhà nghèo trong xã hội cũ.

Em liên tuởng đến vẻ đẹp mộc mạc, bình dị của vùng thôn quê, của những người con quê. Đó là sự chân thật trong lối sống bình dị, giản đơn của người dân quê.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do