Câu1: Đoạn trích trong vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long đã khắc họa sắc nét bi kịch của nhân vật Thông Thu – một trí thức tiểu tư sản bị tha hóa bởi lối sống ăn chơi xa xỉ. Qua hình thức độc thoại nội tâm, tác giả đã bóc tách từng lớp tâm trạng của nhân vật. Ở hồi thứ hai, đó là sự bàng hoàng và hối hận muộn màng khi Thông Thu thực hiện "phép tính" cuộc đời, nhận ra gia sản khổng lồ đã tan biến chỉ trong hai năm ngắn ngủi. Sang hồi thứ ba, bi kịch được đẩy lên cao trào khi nhân vật đối mặt với sự khánh kiệt và nỗi nhục nhã của cảnh tù tội. Hành động nâng cốc thuốc độc lên rồi đặt xuống nhiều lần không chỉ cho thấy sự sợ hãi cái chết mà còn thể hiện sự thức tỉnh về trách nhiệm gia đình. Thầy Thu xót xa cho mẹ già, vợ yếu và hy vọng vào người em trai. Bằng ngôn ngữ kịch giàu tính biểu cảm và các lời chỉ dẫn sân khấu tinh tế, Vũ Đình Long không chỉ lên án thói ăn chơi trác táng mà còn thể hiện cái nhìn nhân đạo đối với sự thức tỉnh của con người trước bờ vực thẳm.

Câu2: Trong vở kịch "Chén thuốc độc", nhân vật Thông Thu đã phải trả giá bằng cả gia sản và danh dự chỉ vì thói "tiêu tiền qua cửa sổ". Nhìn từ câu chuyện của một thế kỷ trước, ta lại thấy bóng dáng bi kịch ấy đang lặp lại trong một bộ phận giới trẻ hiện nay thông qua thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát.

Thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, hay còn gọi là lối sống hưởng thụ quá đà, là việc cá nhân sử dụng tiền bạc vào những nhu cầu không thiết yếu một cách bừa bãi, vượt quá khả năng tài chính của bản thân. Không khó để bắt gặp những bạn trẻ sẵn sàng chi cả tháng lương hoặc vay mượn để sở hữu một chiếc điện thoại đời mới nhất, những bộ quần áo hàng hiệu đắt đỏ chỉ để "bằng bạn bằng bè". Hay trào lưu "flexing" (khoe khoang) trên mạng xã hội đã vô tình tạo ra áp lực vô hình, khiến nhiều người lao vào cuộc đua mua sắm ảo để đổi lấy những cái "like" trên thế giới ảo.

Nguyên nhân của hiện tượng này trước hết xuất phát từ tâm lý chưa vững vàng, muốn khẳng định bản thân thông qua vật chất thay vì năng lực thực tế. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của thương mại điện tử và các hình thức "mua trước trả sau" quá dễ dàng đã khiến giới trẻ mất đi sự cảnh giác trước các khoản nợ. Quan niệm "đời chỉ sống một lần" (YOLO) bị hiểu sai lệch, dẫn đến việc ưu tiên thỏa mãn khoái lạc tức thời mà quên đi sự tích lũy cho tương lai.

Hậu quả của lối sống này là vô cùng nghiêm trọng. Về mặt cá nhân, nó khiến người trẻ rơi vào vòng xoáy nợ nần, căng thẳng và mất đi sự tự do trong cuộc sống. Khi tài chính kiệt quệ, con người dễ nảy sinh những hành vi sai trái, làm rạn nứt các mối quan hệ gia đình và xã hội. Giống như Thông Thu, khi đối mặt với nợ nần chồng chất, anh ta đã rơi vào bế tắc tột độ, thậm chí nghĩ đến cái chết để giải thoát. Về mặt xã hội, một thế hệ trẻ không biết tiết kiệm và đầu tư sẽ tạo nên một nền kinh tế thiếu bền vững và một lối sống hời hợt, trọng vật chất.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi bạn trẻ cần tự rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính cá nhân. Chúng ta cần học cách phân biệt rõ ràng giữa "nhu cầu" (cái mình cần để sống) và "mong muốn" (cái mình thích để thỏa mãn cảm xúc). Thay vì đổ tiền vào những giá trị phù phiếm bên ngoài, hãy đầu tư vào tri thức, sức khỏe và những trải nghiệm thực tế. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục về giá trị của lao động và đồng tiền ngay từ sớm để các em có thái độ đúng đắn hơn.

Tóm lại, tiền bạc là phương tiện để xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn chứ không phải là mục đích duy nhất để tiêu xài hoang phí. Đừng để mình trở thành một "Thông Thu thời hiện đại", để rồi khi nhìn lại chỉ còn là sự hối tiếc muộn màng. Hãy làm chủ đồng tiền để làm chủ tương lai của chính mình.

Câu 1: Xác định thể loại của văn bản "Chén thuốc độc".

• Trả lời: Thể loại: Kịch (Bi kịch).

Câu 2: Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ nào?

• Trả lời: Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức Độc thoại nội tâm (nhân vật tự nói với chính mình để thể hiện suy nghĩ, cảm xúc).

Câu 3: Chỉ ra một số lời chỉ dẫn sân khấu. Vai trò của chúng?

• Lời chỉ dẫn: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Một lát lại nói), (Một mình, thở dài), (Đứng dậy lấy chai dấm thanh...), (Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống).

• Vai trò: * Giúp người đọc/diễn viên hình dung được hành động, cử chỉ và tâm trạng cụ thể của nhân vật.

• Khắc họa rõ nét sự bế tắc, lúng túng và cuộc đấu tranh nội tâm dữ dội của thầy Thông Thu trước khi quyết định tìm đến cái chết.

• Tăng tính biểu cảm và sống động cho vở kịch.

Câu 4: Phân tích diễn biến, sự thay đổi tâm lí của thầy Thông Thu.

• Hồi thứ Hai: Tâm trạng hoang mang, nuối tiếc và ân hận. Thầy Thông Thu bắt đầu làm "phép tính" về tài sản và nhận ra sự hoang phí kinh khủng của mình. Sự hối hận muộn màng xuất hiện khi đối diện với nợ nần chồng chất.

• Hồi thứ Ba: Tâm trạng tuyệt vọng, bế tắc tột độ. Khi danh dự mất hết, đối mặt với cảnh tù tội "ăn cơm hầm, mặc áo số", nhân vật rơi vào bi kịch. Thầy Thông Thu dao động giữa cái chết và sự sống (nâng cốc lên rồi đặt xuống), thể hiện sự hèn nhát nhưng cũng là sự thức tỉnh về trách nhiệm với gia đình (lo cho mẹ, vợ, em).

Câu 5: Em có đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu không? Vì sao?

• Gợi ý (Không đồng tình): Em không đồng tình với quyết định này.

• Thứ nhất: Cái chết là sự trốn chạy hèn nhát trước sai lầm của bản thân. Thay vì chết, thầy nên sống để làm việc trả nợ và sửa chữa lỗi lầm.

• Thứ hai: Cái chết của thầy sẽ để lại gánh nặng tinh thần và tài chính vô cùng lớn cho người mẹ già, vợ yếu và các em.

• Thứ ba: Cuộc đời luôn có cơ hội để bắt đầu lại nếu con người có quyết tâm thực sự. Việc tìm đến cái chết chỉ làm bi kịch gia đình thêm trầm trọng.

Trong hành trình trưởng thành của mỗi người, gia đình và nhà trường là những cái nôi nuôi dưỡng an toàn. Thế nhưng, như cánh chim đến lúc phải tự vỗ cánh bay vào bầu trời rộng lớn, con người không thể mãi sống trong sự bảo bọc. Có ý kiến cho rằng: "Ở một thời điểm nào đó trong hành trình của cuộc đời, ta sẽ phải độc lập tự mình bước đi." Câu nói này đã khẳng định tầm quan trọng sống còn của tinh thần tự lập – chìa khóa vàng để người trẻ mở cánh cửa thành công và khẳng định giá trị bản thân trong năm 2026 đầy biến động.

Tự lập trước hết là khả năng tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình mà không dựa dẫm hay phụ thuộc vào người khác. Đối với tuổi trẻ, sự tự lập không chỉ dừng lại ở việc tự chăm sóc bản thân trong sinh hoạt hằng ngày, mà cao hơn cả là sự độc lập trong tư duy và bản lĩnh trong hành động.

Ý nghĩa lớn nhất của sự tự lập chính là giúp chúng ta làm chủ vận mệnh. Khi tự mình bước đi, người trẻ buộc phải rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề. Mỗi vấp ngã trên con đường độc lập không phải là thất bại, mà là một bài học thực tế vô giá giúp ta trưởng thành hơn. Người có tính tự lập sẽ không rơi vào trạng thái hoang mang khi đối mặt với nghịch cảnh, bởi họ đã quen với việc tự tìm lối thoát thay vì chờ đợi một sự giải cứu từ bên ngoài.

Thêm vào đó, tự lập là cách duy nhất để khẳng định cái "tôi" cá nhân và giá trị riêng biệt. Nếu mãi là "cây tầm gửi" dựa vào bóng mát của cha mẹ, chúng ta sẽ chỉ là những bản sao mờ nhạt, thiếu bản sắc. Sự độc lập cho phép người trẻ theo đuổi đam mê thực sự của mình, dám nghĩ khác, làm khác và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Trong kỷ nguyên công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ như hiện nay, năng lực tự học và tự chủ lại càng trở thành yếu tố quyết định sự sống còn của cá nhân trong thị trường lao động.

Hơn nữa, tinh thần tự lập còn giúp ta nhận được sự tôn trọng từ cộng đồng. Một người trẻ biết tự mình gây dựng sự nghiệp, tự chịu trách nhiệm với sai lầm của mình luôn có sức hút và uy tín lớn hơn những kẻ chỉ biết "cậy thế" gia đình. Tự lập cũng chính là biểu hiện cao nhất của lòng hiếu thảo; bởi khi ta vững vàng, ta không còn là gánh nặng mà trở thành điểm tựa cho người thân.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng tự lập không đồng nghĩa với cô lập hay cực đoan từ chối mọi sự giúp đỡ. Sự tự lập thông minh là biết tận dụng các nguồn lực xung quanh, biết lắng nghe lời khuyên nhưng người đưa ra quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm vẫn phải là chính mình. Trong xã hội hiện nay, vẫn còn một bộ phận thanh niên mắc bệnh "ngại trưởng thành",hành trình vạn dặm khởi đầu từ những bước chân đơn độc. Độc lập tự mình bước đi có thể khiến ta mỏi gối, có thể khiến ta cô đơn, nhưng đó là con đường duy nhất dẫn đến đỉnh vinh quang thực thụ. Là những người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của tương lai, hãy dũng của cảm rời bỏ "vùng an toàn", rèn luyện cho mình một tinh thần thép và một đôi chân vững chãi để tự viết nên bản anh hùng ca cho cuộc đời mình. Bởi suy cho cùng, hạnh phúc lớn nhất không phải là được ban tặng, mà là được tự tay tạo dựng nên.

Trong hành trình trưởng thành của mỗi người, gia đình và nhà trường là những cái nôi nuôi dưỡng an toàn. Thế nhưng, như cánh chim đến lúc phải tự vỗ cánh bay vào bầu trời rộng lớn, con người không thể mãi sống trong sự bảo bọc. Có ý kiến cho rằng: "Ở một thời điểm nào đó trong hành trình của cuộc đời, ta sẽ phải độc lập tự mình bước đi." Câu nói này đã khẳng định tầm quan trọng sống còn của tinh thần tự lập – chìa khóa vàng để người trẻ mở cánh cửa thành công và khẳng định giá trị bản thân trong năm 2026 đầy biến động.

Tự lập trước hết là khả năng tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về cuộc đời mình mà không dựa dẫm hay phụ thuộc vào người khác. Đối với tuổi trẻ, sự tự lập không chỉ dừng lại ở việc tự chăm sóc bản thân trong sinh hoạt hằng ngày, mà cao hơn cả là sự độc lập trong tư duy và bản lĩnh trong hành động.

Ý nghĩa lớn nhất của sự tự lập chính là giúp chúng ta làm chủ vận mệnh. Khi tự mình bước đi, người trẻ buộc phải rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích và giải quyết vấn đề. Mỗi vấp ngã trên con đường độc lập không phải là thất bại, mà là một bài học thực tế vô giá giúp ta trưởng thành hơn. Người có tính tự lập sẽ không rơi vào trạng thái hoang mang khi đối mặt với nghịch cảnh, bởi họ đã quen với việc tự tìm lối thoát thay vì chờ đợi một sự giải cứu từ bên ngoài.

Thêm vào đó, tự lập là cách duy nhất để khẳng định cái "tôi" cá nhân và giá trị riêng biệt. Nếu mãi là "cây tầm gửi" dựa vào bóng mát của cha mẹ, chúng ta sẽ chỉ là những bản sao mờ nhạt, thiếu bản sắc. Sự độc lập cho phép người trẻ theo đuổi đam mê thực sự của mình, dám nghĩ khác, làm khác và tạo ra những giá trị mới cho xã hội. Trong kỷ nguyên công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ như hiện nay, năng lực tự học và tự chủ lại càng trở thành yếu tố quyết định sự sống còn của cá nhân trong thị trường lao động.

Hơn nữa, tinh thần tự lập còn giúp ta nhận được sự tôn trọng từ cộng đồng. Một người trẻ biết tự mình gây dựng sự nghiệp, tự chịu trách nhiệm với sai lầm của mình luôn có sức hút và uy tín lớn hơn những kẻ chỉ biết "cậy thế" gia đình. Tự lập cũng chính là biểu hiện cao nhất của lòng hiếu thảo; bởi khi ta vững vàng, ta không còn là gánh nặng mà trở thành điểm tựa cho người thân.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng tự lập không đồng nghĩa với cô lập hay cực đoan từ chối mọi sự giúp đỡ. Sự tự lập thông minh là biết tận dụng các nguồn lực xung quanh, biết lắng nghe lời khuyên nhưng người đưa ra quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm vẫn phải là chính mình. Trong xã hội hiện nay, vẫn còn một bộ phận thanh niên mắc bệnh "ngại trưởng thành",hành trình vạn dặm khởi đầu từ những bước chân đơn độc. Độc lập tự mình bước đi có thể khiến ta mỏi gối, có thể khiến ta cô đơn, nhưng đó là con đường duy nhất dẫn đến đỉnh vinh quang thực thụ. Là những người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của tương lai, hãy dũng của cảm rời bỏ "vùng an toàn", rèn luyện cho mình một tinh thần thép và một đôi chân vững chãi để tự viết nên bản anh hùng ca cho cuộc đời mình. Bởi suy cho cùng, hạnh phúc lớn nhất không phải là được ban tặng, mà là được tự tay tạo dựng nên.

Chia ly

Li khách !

Con đường nhỏ

Buổi sáng

Ta