Tác giả Lê Đạt triển khai quan niệm "Chữ bầu lên nhà thơ" bằng cách khẳng định nhà thơ chân chính được tạo nên từ lao động chữ nghĩa gian khổ, nghiêm túc, không phải do trời cho hay danh xưng; tác giả dùng phép ẩn dụ (cánh đồng giấy, hạt chữ), đối thoại với các quan điểm khác, đề cao sự tinh luyện ngôn ngữ, trách nhiệm của thi sĩ và sự kết hợp giữa tâm hồn dân tộc và sáng tạo cá nhân để làm giàu tâm hồn đất nước, thể hiện qua các luận điểm về sự trau chuốt từng con chữ, sự lao động vất vả, và vai trò cao cả của người cầm bút. 

Trong phần 2 bài "Chữ bầu lên nhà thơ", tác giả Lê Đạt phản bác hai quan niệm sai lầm: thơ là cảm xúc bộc phát, làm thơ không cần cố gắng (lý lẽ: cảm xúc bốc đồng ngắn ngủi; dẫn chứng: "không ai trúng số độc đắc suốt đời", "vứt thánh bỏ trí" của Trang Tử) và thơ là năng khiếu đặc biệt, xa lạ với lao động (lý lẽ: nhà thơ cần lao động miệt mài trên cánh đồng chữ; dẫn chứng: các nhà thơ nổi tiếng như Lý Bạch, Gớt, Ta-go đều phải khổ công). Nhận xét: Tác giả dùng lý lẽ sắc bén và dẫn chứng điển hình để làm rõ quan điểm thơ ca là lao động nghệ thuật gian khổ, đòi hỏi sự trau dồi chữ nghĩa, không phải thứ có sẵn mà thành tài, thể hiện quan điểm sâu sắc về nghề thơ.

Câu nói ý nghĩa sâu sắc về sự hy sinh, lao động miệt mài của nhà thơ trên "cánh đồng giấy" (sự sáng tạo nghệ thuật), dùng mồ hôi và tâm huyết để đổi lấy từng "hạt chữ" (những câu thơ, ý tưởng hay), biến điều bình thường thành giá trị nghệ thuật cao quý, chứ không phải sự ban tặng ngẫu nhiên. "Một nắng hai sương lầm lũi Lực Điền" là hình ảnh người nghệ sĩ làm thơ cực nhọc, cần mẫn, không ngừng rèn luyện để tạo ra tác phẩm, nhấn mạnh công phu và sự kiên trì.

Trong bài "Chữ bầu lên nhà thơ", tác giả ghét định kiến "nhà thơ Việt Nam thường chín sớm, tàn lụi sớm" và không mê những nhà thơ thần đồng, mà ưa chuộng những nhà thơ chân chính: "một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền", lao động miệt mài, dùng mồ hôi đổi lấy từng chữ để làm giàu cho ngôn ngữ dân tộc, coi trọng sự cống hiến, tận tụy với nghề.