Câu 1 (2,0 điểm):

Con người không tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó mật thiết với thế giới xung quanh, từ thiên nhiên đến muôn loài. Vì vậy, biết yêu thương vạn vật là một biểu hiện quan trọng của lối sống nhân văn. Yêu thương vạn vật trước hết là biết trân trọng sự sống, từ những điều nhỏ bé như một cành cây, một con vật đến môi trường sống rộng lớn. Khi con người biết yêu thương, họ sẽ sống có ý thức hơn, không tàn phá thiên nhiên, không thờ ơ trước những tổn thương của thế giới xung quanh. Điều đó góp phần giữ gìn sự cân bằng của môi trường sống và nuôi dưỡng tâm hồn con người trở nên tinh tế, giàu lòng trắc ẩn. Ngược lại, nếu sống vô cảm, con người dễ gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho thiên nhiên và chính cuộc sống của mình. Thực tế hiện nay cho thấy nhiều vấn đề như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu đều bắt nguồn từ sự thờ ơ và thiếu trách nhiệm của con người. Vì vậy, mỗi người cần học cách sống chậm lại, quan sát và cảm nhận nhiều hơn để biết yêu thương, nâng niu vạn vật. Đó không chỉ là cách bảo vệ thế giới mà còn là cách hoàn thiện nhân cách của chính mình.

Câu 2 (4,0 điểm):

Bài thơ “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm là tiếng lòng đau xót và tha thiết của nhà thơ trước sự đổi thay dữ dội của quê hương trong chiến tranh. Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi ấy qua hai bức tranh đối lập: quê hương thanh bình trước chiến tranh và quê hương tan hoang khi giặc đến.

Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức với vẻ đẹp trù phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Những hình ảnh “lúa nếp thơm nồng”, “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” gợi lên một vùng quê Kinh Bắc yên bình, giàu truyền thống văn hóa. Đây không chỉ là vẻ đẹp của cảnh vật mà còn là vẻ đẹp của đời sống tinh thần, của một nền văn hóa dân gian lâu đời. Những hình ảnh ấy thể hiện niềm tự hào, tình yêu sâu nặng của nhà thơ đối với quê hương. Theo các tài liệu phân tích, bức tranh này là kí ức về một miền quê thanh bình, trù phú và giàu giá trị văn hóa dân tộc .

Tuy nhiên, tất cả vẻ đẹp ấy đã bị chiến tranh tàn phá khốc liệt. Tác giả sử dụng hàng loạt hình ảnh dữ dội: “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”, “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy” để diễn tả cảnh quê hương bị hủy diệt. Không chỉ cảnh vật mà cả con người và sự sống đều bị đẩy vào cảnh tan tác, chia lìa. Hình ảnh “mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả”, “đám cưới chuột… bây giờ tan tác về đâu?” vừa mang tính hiện thực, vừa gợi liên tưởng từ tranh dân gian, làm tăng thêm nỗi xót xa. Đây là cách nhà thơ mượn hình ảnh quen thuộc trong văn hóa để diễn tả sự đổ vỡ đau đớn của quê hương .

Nghệ thuật đối lập được sử dụng hiệu quả: một bên là quá khứ yên bình, tươi đẹp; một bên là hiện tại đau thương, tang tóc. Sự đối lập ấy không chỉ làm nổi bật mức độ tàn phá của chiến tranh mà còn thể hiện nỗi đau sâu sắc, niềm căm phẫn của nhà thơ. Giọng thơ chuyển từ êm đềm, tự hào sang đau xót, phẫn uất, tạo nên sức lay động mạnh mẽ.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm không chỉ bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết mà còn tố cáo tội ác của chiến tranh. Đồng thời, tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc ý thức trân trọng hòa bình và bảo vệ quê hương đất nước.

Tóm lại, bằng những hình ảnh giàu sức gợi và nghệ thuật đối lập đặc sắc, đoạn thơ đã thể hiện sâu sắc sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó làm nổi bật tình yêu quê hương và nỗi đau của người nghệ sĩ.

Câu 1 (2,0 điểm):

Con người không tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó mật thiết với thế giới xung quanh, từ thiên nhiên đến muôn loài. Vì vậy, biết yêu thương vạn vật là một biểu hiện quan trọng của lối sống nhân văn. Yêu thương vạn vật trước hết là biết trân trọng sự sống, từ những điều nhỏ bé như một cành cây, một con vật đến môi trường sống rộng lớn. Khi con người biết yêu thương, họ sẽ sống có ý thức hơn, không tàn phá thiên nhiên, không thờ ơ trước những tổn thương của thế giới xung quanh. Điều đó góp phần giữ gìn sự cân bằng của môi trường sống và nuôi dưỡng tâm hồn con người trở nên tinh tế, giàu lòng trắc ẩn. Ngược lại, nếu sống vô cảm, con người dễ gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho thiên nhiên và chính cuộc sống của mình. Thực tế hiện nay cho thấy nhiều vấn đề như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu đều bắt nguồn từ sự thờ ơ và thiếu trách nhiệm của con người. Vì vậy, mỗi người cần học cách sống chậm lại, quan sát và cảm nhận nhiều hơn để biết yêu thương, nâng niu vạn vật. Đó không chỉ là cách bảo vệ thế giới mà còn là cách hoàn thiện nhân cách của chính mình.

Câu 2 (4,0 điểm):

Bài thơ “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm là tiếng lòng đau xót và tha thiết của nhà thơ trước sự đổi thay dữ dội của quê hương trong chiến tranh. Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi ấy qua hai bức tranh đối lập: quê hương thanh bình trước chiến tranh và quê hương tan hoang khi giặc đến.

Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức với vẻ đẹp trù phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Những hình ảnh “lúa nếp thơm nồng”, “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” gợi lên một vùng quê Kinh Bắc yên bình, giàu truyền thống văn hóa. Đây không chỉ là vẻ đẹp của cảnh vật mà còn là vẻ đẹp của đời sống tinh thần, của một nền văn hóa dân gian lâu đời. Những hình ảnh ấy thể hiện niềm tự hào, tình yêu sâu nặng của nhà thơ đối với quê hương. Theo các tài liệu phân tích, bức tranh này là kí ức về một miền quê thanh bình, trù phú và giàu giá trị văn hóa dân tộc .

Tuy nhiên, tất cả vẻ đẹp ấy đã bị chiến tranh tàn phá khốc liệt. Tác giả sử dụng hàng loạt hình ảnh dữ dội: “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”, “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy” để diễn tả cảnh quê hương bị hủy diệt. Không chỉ cảnh vật mà cả con người và sự sống đều bị đẩy vào cảnh tan tác, chia lìa. Hình ảnh “mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả”, “đám cưới chuột… bây giờ tan tác về đâu?” vừa mang tính hiện thực, vừa gợi liên tưởng từ tranh dân gian, làm tăng thêm nỗi xót xa. Đây là cách nhà thơ mượn hình ảnh quen thuộc trong văn hóa để diễn tả sự đổ vỡ đau đớn của quê hương .

Nghệ thuật đối lập được sử dụng hiệu quả: một bên là quá khứ yên bình, tươi đẹp; một bên là hiện tại đau thương, tang tóc. Sự đối lập ấy không chỉ làm nổi bật mức độ tàn phá của chiến tranh mà còn thể hiện nỗi đau sâu sắc, niềm căm phẫn của nhà thơ. Giọng thơ chuyển từ êm đềm, tự hào sang đau xót, phẫn uất, tạo nên sức lay động mạnh mẽ.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm không chỉ bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết mà còn tố cáo tội ác của chiến tranh. Đồng thời, tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc ý thức trân trọng hòa bình và bảo vệ quê hương đất nước.

Tóm lại, bằng những hình ảnh giàu sức gợi và nghệ thuật đối lập đặc sắc, đoạn thơ đã thể hiện sâu sắc sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó làm nổi bật tình yêu quê hương và nỗi đau của người nghệ sĩ.