Đoạn trích trong Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm dịch) đã diễn tả sâu sắc nỗi cô đơn và khát khao đoàn tụ của người chinh phụ có chồng ra trận. Không gian quanh nàng thật vắng lặng: “Dạo hiên vắng thầm gieo từng bước, ngồi rèm thưa rủ thác đòi phen”, gợi sự trống trải và nhớ nhung. Cảnh vật như cùng chia sẻ nỗi lòng con người: “Đèn có biết dường bằng chẳng biết, lòng thiếp riêng bi thiết mà thôi”. Thời gian trôi chậm chạp “khắc giờ đằng đẵng như niên”, nỗi sầu chất chứa “tựa miền biển xa”. Mọi hành động của nàng đều gượng gạo, vô hồn: “Hương gượng đốt… Gương gượng soi… Sắt cầm gượng gảy…”, cho thấy tâm trạng đau buồn, tuyệt vọng. Với thể thơ song thất lục bát nhịp nhàng, ngôn từ tinh tế, hình ảnh giàu sức gợi, đoạn thơ thể hiện sâu sắc nỗi cô đơn, thủy chung và tình yêu thương da diết của người phụ nữ trong chiến tranh phong kiến.

Thông điệp: Con người luôn khao khát hạnh phúc, tự do, nhưng nếu chỉ chạy trốn thực tại thì khó tìm được sự bình yên thật sự.

Sự lựa chọn của Từ Thức thể hiện nỗi chán ngán cõi trần tục và niềm khao khát thoát khỏi thực tại phàm trần. Sau khi trở về nhân gian, Từ Thức nhận ra mọi thứ đã đổi thay, con người và thời gian không còn như xưa, chỉ còn thiên nhiên là bất biến. Không thể quay lại tiên giới, cũng không hòa nhập được với nhân gian, chàng chọn ẩn mình vào núi Hoành Sơn, như một cách tìm đến cõi vĩnh hằng, tự do, thanh sạch.
→ Sự lựa chọn ấy mang ý nghĩa phản ánh ước mơ thoát tục, tìm kiếm chốn an nhiên, thoát khỏi vòng danh lợi và biến đổi vô thường của đời người.