Bài thơ “Chốn quê” của Nguyễn Khuyến là một tác phẩm thể hiện rõ nét cuộc sống lam lũ, nghèo khó của người nông dân Việt Nam trong xã hội xưa. Với ngôn ngữ giản dị, gần gũi và giọng điệu chân thành, bài thơ đã phản ánh chân thực những khó khăn trong đời sống nông thôn, đồng thời bộc lộ tấm lòng cảm thông sâu sắc của tác giả đối với người dân quê.

Hai câu thơ mở đầu đã gợi ra một thực tế đáng buồn của nghề nông:

Mấy năm làm ruộng vẫn chân thua,
Chiêm mất đằng chiêm, mùa mất mùa.

Người nông dân quanh năm gắn bó với ruộng đồng, cần cù lao động nhưng kết quả thu được lại không như mong muốn. Cụm từ “vẫn chân thua” cho thấy dù làm lụng nhiều năm, họ vẫn nghèo khó và không thể cải thiện cuộc sống. Thêm vào đó, thiên nhiên khắc nghiệt khiến “chiêm mất”, “mùa mất mùa”, làm cho công sức của người nông dân nhiều khi trở nên vô ích. Hai câu thơ đã phản ánh rõ sự bấp bênh trong cuộc sống của người làm nông.

Đến hai câu thơ tiếp theo, nhà thơ tiếp tục nói về những gánh nặng đè lên vai người nông dân:

Phần thuế quan Tây, phần trả nợ,
Nửa công đứa ở, nửa thuê bò.

Sau khi thu hoạch, thành quả lao động ít ỏi của họ lại phải chia ra cho nhiều khoản chi tiêu khác nhau. Họ phải nộp “thuế quan Tây”, một loại thuế nặng nề trong thời kì đất nước chịu sự cai trị của thực dân. Bên cạnh đó, người nông dân còn phải trả nợ, thuê bò cày ruộng và trả công cho người làm. Những khoản chi này khiến cuộc sống của họ càng thêm khó khăn và túng thiếu.

Hai câu thơ tiếp theo đã khắc họa rõ nét sự thiếu thốn trong sinh hoạt hằng ngày:

Sớm trưa dưa muối cho qua bữa,
Chợ búa trầu chè chẳng dám mua.

Bữa ăn của người nông dân chỉ có “dưa muối”, một món ăn rất đơn sơ. Cách nói “cho qua bữa” cho thấy họ chỉ ăn để cầm cự qua ngày. Không chỉ thiếu thốn trong bữa ăn, họ còn không dám mua những thứ nhỏ bé như “trầu chè”. Qua những hình ảnh giản dị ấy, tác giả đã tái hiện chân thực cuộc sống nghèo khổ của người dân quê.

Hai câu thơ cuối là lời tâm sự đầy trăn trở:

Cần kiệm thế mà không khá nhỉ,
Bao giờ cho biết khỏi đường lo?

Người nông dân vốn rất cần cù và tiết kiệm. Họ chăm chỉ làm việc và sống giản dị, nhưng cuộc sống vẫn không thể khá lên. Câu hỏi tu từ ở cuối bài thơ thể hiện nỗi băn khoăn và lo lắng về tương lai. Đồng thời, đó cũng là sự xót xa của tác giả trước cảnh đời vất vả của người dân.

Tóm lại, bằng giọng thơ mộc mạc và hình ảnh gần gũi, bài thơ “Chốn quê” đã phản ánh chân thực cuộc sống nghèo khó của người nông dân trong xã hội cũ. Qua đó, Nguyễn Khuyến thể hiện tấm lòng nhân hậu và sự cảm thông sâu sắc đối với người dân lao động. Tác phẩm không chỉ có giá trị hiện thực mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của truyện là tự sự.

Câu 2.
Truyện được kể theo ngôi thứ nhất (nhân vật “tôi”).

Câu 3.
Chủ đề của văn bản: Tình cảm gia đình ấm áp, đặc biệt là tình yêu thương và sự quan tâm của cha mẹ dành cho con trong quá trình học tập, trưởng thành.

Câu 4.

• Từ ngữ địa phương: đậu phộng
• Từ ngữ toàn dân tương ứng: lạc

Câu 5.
Chi tiết này cho thấy nhân vật “tôi” rất yêu thương, quan tâm và muốn làm mẹ vui lòng. Dù không thích ăn canh bí đỏ nhưng “tôi” vẫn cố gắng ăn hết để mẹ đỡ buồn. Điều đó thể hiện sự hiếu thảo, thấu hiểu và tình cảm chân thành của con dành cho mẹ.

Câu 6.
Tình cảm gia đình có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Gia đình là nơi ta được yêu thương, che chở và động viên trong cuộc sống. Những lời quan tâm, sự chăm sóc của cha mẹ giúp chúng ta có thêm động lực để học tập và vượt qua khó khăn. Khi có gia đình ở bên, con người cảm thấy ấm áp và mạnh mẽ hơn. Vì vậy, mỗi người cần trân trọng tình cảm gia đình và luôn yêu thương, quan tâm đến những người thân của mình. Gia đình chính là điểm tựa vững chắc giúp chúng ta trưởng thành và sống tốt hơn.