Trong tiểu thuyết Hãy chăm sóc mẹ của Shin Kyung-sook, diễn biến tâm lý của Chi-hon khi mẹ bị lạc được khắc họa đầy day dứt và ám ảnh. Ban đầu, cô phản ứng bằng sự bực tức, trách móc các thành viên trong gia đình vì đã không ra ga đón bố mẹ, như một cách né tránh cảm giác tội lỗi. Nhưng khi bị hỏi lại “Còn cô đã ở đâu?”, cô lặng đi; sự tự vấn khiến nỗi ân hận bắt đầu trỗi dậy. Trở lại ga Seoul – nơi mẹ biến mất – giữa dòng người chen lấn, Chi-hon hình dung nỗi hoang mang của mẹ và thấm thía sự cô độc của bà. Những ký ức cũ bỗng ùa về, đặc biệt là kỷ niệm chiếc váy năm xưa, làm nổi bật sự vô tâm của cô trong quá khứ. Từ chỗ trách người khác, Chi-hon chuyển sang tự trách mình: khi mẹ lạc giữa biển người, cô lại đang bận rộn với thành công riêng. Tâm trạng cô vì thế chuyển dần từ giận dữ, bối rối sang ân hận, xót xa và lo sợ mất mẹ vĩnh viễn. Qua nhân vật Chi-hon, tác giả gợi lên nỗi đau muộn màng của những người con khi chưa kịp yêu thương và thấu hiểu mẹ mình.

Trong truyện ngắn Cô hàng xén của Thạch Lam, nhân vật cô Tâm hiện lên với vẻ đẹp bình dị mà cảm động của người phụ nữ thôn quê giàu đức hi sinh. Giữa cảnh gió bấc, đồng hoang lạnh lẽo, cô lặng lẽ gánh hàng trở về làng sau một ngày buôn bán vất vả. Niềm vui giản dị khi nhìn thấy mái nhà, nghe tiếng em reo, ngửi mùi quen thuộc của quê hương cho thấy ở cô một tâm hồn gắn bó sâu nặng với gia đình. Tâm tần tảo, chắt chiu từng đồng vốn nhỏ bé – “hai chục bạc” – để nuôi mẹ già và các em ăn học, dù bản thân phải sớm dang dở việc học. Nơi cô hội tụ tình thương yêu, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào âm thầm của người chị cả. Dẫu cuộc sống còn nhiều chật vật, cô vẫn giữ được sự ấm áp, niềm tin và ý chí bền bỉ. Qua hình tượng cô Tâm, Thạch Lam đã thể hiện sự trân trọng đối với những con người lao động nghèo mà giàu tình yêu thương, đồng thời gợi lên vẻ đẹp lặng thầm của tình cảm gia đình trong cuộc sống đời thường.

Trong đoạn trích vở bi kịch Vua Lia của William Shakespeare, Gô-rơ-nin và Rê-gan hiện lên là hai nhân vật xảo trá, tham vọng và bất hiếu. Trước mặt vua cha, cả hai thi nhau dùng những lời lẽ hoa mỹ, phóng đại tình yêu để lấy lòng: nào là yêu hơn ánh sáng, hơn tự do, thậm chí “thù ghét mọi sinh thú ở đời” chỉ để tôn vinh phụ vương. Những lời đường mật ấy thực chất chỉ là công cụ nhằm chiếm đoạt quyền lực và đất đai. Ngay sau khi đạt được mục đích, bộ mặt thật của họ lập tức lộ rõ: lạnh lùng trước nỗi đau của em gái, toan tính đối phó với cha già, xem việc phụng dưỡng vua Lia như một gánh nặng và mối “hậu họa”. Qua hai nhân vật này, tác giả đã phơi bày bản chất giả dối, tàn nhẫn của những kẻ đặt lợi ích cá nhân lên trên đạo lí gia đình. Gô-rơ-nin và Rê-gan không chỉ là những người con bất hiếu mà còn là biểu tượng cho lòng tham và sự suy đồi đạo đức, góp phần làm nổi bật bi kịch cô đơn, đau đớn của vua Lia.

Nhân vật Đan Thiềm trong đoạn trích kịch Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng hiện lên là người tri âm, tri kỉ của người nghệ sĩ tài hoa. Không chỉ cảm thông cho nỗi oan khuất và bi kịch của Vũ Như Tô, nàng còn là người thấu hiểu sâu sắc giá trị của tài năng. Từ chỗ đồng cảm với “đời cung oán” của mình, Đan Thiềm nhìn ra bi kịch chung của những con người tài hoa trong xã hội phong kiến nghiệt ngã. Nàng trân trọng tài năng và tha thiết khuyên Vũ Như Tô đừng để “tài trời” bị chôn vùi mà phải đem ra cống hiến cho non sông. Lập luận của nàng vừa sắc sảo vừa giàu nhiệt huyết: mượn tay hôn quân để thực hiện khát vọng lớn, để lại công trình cho muôn đời sau. Ở Đan Thiềm có sự kết hợp giữa khát vọng nghệ thuật mãnh liệt và niềm tin vào giá trị vĩnh cửu của cái đẹp. Tuy nhiên, chính quan niệm ấy cũng ẩn chứa phần bi kịch khi đặt nghệ thuật cao hơn hiện thực đời sống. Đan Thiềm vì thế là hình tượng đẹp, đại diện cho tiếng nói say mê bảo vệ và tôn vinh tài năng sáng tạo.

Nhân vật ông Giuốc-đanh trong đoạn trích Trưởng giả học làm sang của Moliere là hình tượng điển hình cho kiểu người trưởng giả học đòi làm sang đầy lố bịch. Tuy giàu có nhưng dốt nát, quê kệch, ông lại khao khát trở thành “người quý phái”. Chỉ vì được phó may tâng bốc rằng bộ lễ phục “đẹp nhất triều đình”, rằng “người quý phái đều mặc như thế”, ông sẵn sàng bỏ qua cả việc áo may ngược hoa. Khi bị gọi là “ông lớn”, “cụ lớn”, “đức ông”, ông sung sướng, vội vàng thưởng tiền chỉ để được tâng bốc danh xưng hão huyền. Sự háo danh khiến ông đánh mất sự tỉnh táo, dễ dàng bị lợi dụng mà vẫn tự đắc. Qua nhân vật này, tác giả đã tạo nên tiếng cười châm biếm sâu cay, phê phán thói sính quý tộc, chạy theo hư danh của tầng lớp tư sản mới nổi trong xã hội Pháp thế kỉ XVII. Ông Giuốc-đanh vừa đáng cười vừa đáng thương, bởi đằng sau sự lố lăng ấy là một con người thiếu hiểu biết nhưng luôn khao khát được khẳng định mình.

Trong đoạn trích chèo Lưu Bình – Dương Lễ, nhân vật Dương Lễ hiện lên là người trọng nghĩa, giàu tình bạn và có tầm nhìn sâu xa. Khi biết Lưu Bình thi đỗ, chàng không hề ghen tị mà vui mừng, chủ động sai người mang lễ sang chúc mừng và mời bạn đến đàm đạo. Đặc biệt, đằng sau những lời hỏi han tưởng như vô tình về “đường công danh”, “đường thê thiếp” là sự dụng ý khéo léo nhằm giúp bạn nhận ra sự thật. Trước đó, Dương Lễ đã cùng Châu Long dàn xếp để thử thách và nâng đỡ Lưu Bình, tạo điều kiện cho bạn chuyên tâm học hành. Hành động ấy cho thấy chàng không chỉ trọng tình mà còn biết hi sinh lợi ích riêng vì tương lai của bạn. Khi sự thật được sáng tỏ, Dương Lễ không kể công mà ứng xử điềm đạm, bao dung. Qua nhân vật này, tác giả dân gian đã ngợi ca tình bạn thủy chung, cao đẹp và đề cao đạo lí “trọng nghĩa khinh tài”. Dương Lễ là hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp của con người biết sống vì người khác, lấy nghĩa tình làm nền tảng trong mọi ứng xử

Trong đoạn trích chèo Trương Viên, nhân vật Thị Phương hiện lên là hình tượng người phụ nữ giàu lòng hiếu thảo và đức hi sinh cao đẹp. Giữa cảnh loạn lạc, phải dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm, nàng không một lời oán thán mà luôn tận tụy chăm sóc, lo cho mẹ từng miếng ăn, chỗ nghỉ. Khi gặp quỷ dữ, trước hiểm nguy bị ăn thịt, Thị Phương vẫn lễ phép, nhún nhường, chỉ xin chút cơm cháo cứu mẹ. Đến khi đối diện với Thần rừng (Hổ), nàng không ngần ngại xin “thế mạng” để mẹ chồng được sống. Hành động ấy thể hiện tình nghĩa sâu nặng, đặt chữ hiếu lên trên sự sống của bản thân. Đáng quý hơn, trong hoàn cảnh khắc nghiệt, nàng vẫn giữ trọn đạo làm dâu, ứng xử khôn khéo, giàu lòng nhân hậu nên được quỷ cái cảm thương và thần rừng tha chết. Qua nhân vật Thị Phương, tác giả dân gian đã ngợi ca phẩm chất thủy chung, hiếu nghĩa, đức hi sinh của người phụ nữ Việt Nam, đồng thời gửi gắm niềm tin “ở hiền gặp lành”, cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác.

Trong văn bản trên, nhân vật thần thoại hiện lên với những đặc điểm tiêu biểu của thế giới kì ảo và tư duy dân gian. Trước hết, Thần Mưa mang hình dáng phi thường – hình Rồng – có khả năng bay lượn giữa trời và đất, hút nước biển, nước sông rồi phun thành mưa. Những chi tiết ấy thể hiện sức mạnh siêu nhiên, chi phối trực tiếp đời sống con người và thiên nhiên. Thần hoạt động theo mệnh lệnh của Trời, góp phần tạo nên trật tự vũ trụ, qua đó phản ánh quan niệm của người xưa về một thế giới có sự điều hành của các đấng tối cao. Tuy nhiên, nhân vật thần thoại này không hoàn toàn hoàn hảo mà mang cả nét tính cách rất “người”: hay quên, có khi gây hạn hán, có khi làm lụt lội. Chính sự kết hợp giữa yếu tố siêu nhiên và đặc điểm đời thường ấy làm cho hình tượng trở nên gần gũi, sinh động. Bên cạnh đó, chi tiết cuộc thi Rồng ở cửa Vũ Môn và hình ảnh cá chép hóa Rồng còn thể hiện ước mơ công bằng, khát vọng vươn lên, đồng thời giải thích các hiện tượng tự nhiên bằng trí tưởng tượng phong phú của nhân dân.

Lối sống ích kỉ đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại đối với một bộ phận giới trẻ hiện nay, gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng cho cả cá nhân và xã hội. Trước hết, sống ích kỉ khiến con người chỉ biết nghĩ đến lợi ích của bản thân mà thờ ơ với những người xung quanh, từ đó làm suy giảm các mối quan hệ xã hội. Một người trẻ nếu chỉ quan tâm đến thành công, cảm xúc của riêng mình mà không biết chia sẻ, cảm thông sẽ dễ bị cô lập, khó nhận được sự tin tưởng và giúp đỡ khi gặp khó khăn. Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ sẵn sàng gian lận trong học tập, tranh giành quyền lợi trong tập thể để đạt thành tích cá nhân, dẫn đến mất đoàn kết và làm tổn hại môi trường học đường. Bên cạnh đó, lối sống ích kỉ còn kìm hãm sự phát triển nhân cách của giới trẻ. Khi chỉ chạy theo lợi ích cá nhân, con người sẽ dần đánh mất lòng nhân ái, trách nhiệm và ý thức cống hiến – những giá trị cốt lõi làm nên nhân cách tốt đẹp. Ví dụ, trong các hoạt động tình nguyện hay công việc chung, có những bạn trẻ né tránh trách nhiệm, không sẵn sàng giúp đỡ người khác vì sợ thiệt thòi cho bản thân. Về lâu dài, lối sống ích kỉ không chỉ khiến giới trẻ khó hòa nhập với cộng đồng mà còn làm xã hội trở nên lạnh lùng, thiếu sự gắn kết. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần nhận thức rõ tác hại của lối sống ích kỉ để rèn luyện tinh thần sẻ chia, sống vì mọi người, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn và tốt đẹp hơn

Thái độ sống tích cực có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người trong cuộc sống hiện đại. Đó là cách con người nhìn nhận vấn đề bằng niềm tin, sự lạc quan và tinh thần chủ động, dù phải đối mặt với khó khăn hay thất bại. Trước hết, sống tích cực giúp con người có thêm động lực vượt qua thử thách. Khi giữ được suy nghĩ lạc quan, ta không dễ nản lòng mà biết rút ra bài học từ sai lầm để tiếp tục cố gắng. Chẳng hạn, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký – dù bị liệt hai tay từ nhỏ – nhưng với ý chí và thái độ sống tích cực, thầy đã kiên trì tập viết bằng chân và trở thành một nhà giáo ưu tú, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ học sinh. Bên cạnh đó, thái độ sống tích cực còn giúp con người cải thiện các mối quan hệ xã hội. Một người luôn vui vẻ, suy nghĩ tích cực sẽ dễ nhận được sự yêu mến, tin tưởng từ những người xung quanh, từ đó tạo nên môi trường sống lành mạnh, chan hòa. Không chỉ vậy, sống tích cực còn giúp con người biết trân trọng những điều tốt đẹp, biết yêu thương bản thân và cuộc sống hơn. Trong bối cảnh xã hội nhiều áp lực, nếu mỗi người biết giữ cho mình một thái độ sống tích cực, chúng ta sẽ có tinh thần vững vàng, biết hướng tới những giá trị tốt đẹp và sống có ý nghĩa hơn. Vì vậy, rèn luyện thái độ sống tích cực chính là chìa khóa giúp con người hoàn thiện bản thân và đạt được hạnh phúc bền lâu.