Câu 1

Bài thơ “Việt Nam quê hương ta” của Nguyễn Đình Thi đã để lại trong em ấn tượng sâu sắc về vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam. Ngay từ những câu thơ đầu, tác giả đã mở ra một không gian rộng lớn, trù phú với “mênh mông biển lúa”, “cánh cò bay lả”, “mây mờ che đỉnh Trường Sơn”, gợi nên hình ảnh quê hương vừa bình dị, gần gũi vừa hùng vĩ, bao la. Thiên nhiên ấy không chỉ đẹp mà còn thấm đượm hồn dân tộc, gắn bó mật thiết với đời sống con người. Bên cạnh bức tranh thiên nhiên tươi sáng là hình ảnh con người Việt Nam giàu phẩm chất cao đẹp. Họ cần cù, lam lũ trong lao động với “áo nâu nhuộm bùn”, “mặt người vất vả in sâu”, nhưng cũng vô cùng kiên cường, bất khuất: “đất nghèo nuôi những anh hùng”, “chìm trong máu lửa lại vùng đứng lên”. Đặc biệt, điệp ngữ “Ta đi ta nhớ…” đã diễn tả nỗi nhớ quê hương da diết, gắn với những điều giản dị như bữa cơm rau muống, quả cà giòn tan. Qua bài thơ, tác giả gửi gắm nhiều thông điệp ý nghĩa: hãy biết trân trọng những điều giản dị của quê hương; hãy gìn giữ truyền thống anh hùng và phẩm chất tốt đẹp của dân tộc; dù đi đâu, làm gì cũng không được quên cội nguồn. Bài thơ còn nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải sống có trách nhiệm, biết ơn những hi sinh của cha ông và nỗ lực học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp. Bài thơ được viết theo thể lục bát truyền thống, giọng điệu khi tha thiết, trữ tình, khi hào hùng mạnh mẽ; hình ảnh giàu sức gợi, biện pháp điệp và liệt kê được sử dụng linh hoạt, tạo nên âm hưởng sâu lắng. Cùng viết về chủ đề quê hương, bài thơ gợi cho em liên tưởng đến tác phẩm “Quê hương” của Tế Hanh. Nếu Nguyễn Đình Thi khắc họa quê hương trong chiều dài lịch sử với vẻ đẹp vừa bình dị vừa anh hùng, thì Tế Hanh lại tái hiện quê hương qua nỗi nhớ da diết về làng chài ven biển, với những hình ảnh gần gũi như con thuyền, cánh buồm, mùi nồng mặn của biển khơi. Cả hai bài thơ đều gặp nhau ở tình yêu tha thiết dành cho nơi chôn rau cắt rốn, ở sự trân trọng những giá trị giản dị mà sâu bền của quê hương. Qua đó, em càng thấm thía rằng quê hương luôn là nguồn cảm hứng lớn trong văn học và trong tâm hồn mỗi con người. Dù ở thời đại nào, quê hương vẫn là điểm tựa tinh thần thiêng liêng, nhắc nhở chúng ta phải biết yêu thương, gìn giữ và góp phần làm cho đất nước ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu 2

       Để đứng vững và phát triển xuyên suốt quá trình dựng nước và giữ nước, bên cạnh việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mỗi một quốc gia đều phải coi trọng việc gìn giữ bản sắc văn hóa. Vai trò, ý nghĩa to lớn của bản sắc văn hóa đối với sức sống mạnh mẽ và bền bỉ của mỗi một dân tộc đã đặt ra vấn đề về vai trò của giới trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước đối với việc gìn giữ bản sắc văn hóa.

       Như chúng ta đã biết, bản sắc văn hóa là điều cốt lõi mang tính đặc trưng, màu sắc riêng của mỗi một quốc gia, dân tộc; được hình thành và được vun đắp song song với quá trình dựng nước và giữ nước theo cả chiều đồng đại và lịch đại. Đó có thể là những giá trị về vật chất, cũng có thể là những giá trị văn hóa về tinh thần như phong tục tập quán, truyền thống văn hóa,.... Đối với dân tộc Việt Nam, những giá trị đó luôn bền vững, trường tồn theo thời gian như nền văn minh lúa nước, trống đồng Đông Sơn, tinh thần yêu nước mạnh mẽ, bền bỉ như sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử dân tộc, tinh thần "tương thân tương ái" giàu giá trị nhân văn, hay truyền thống đạo lí "uống nước nhớ nguồn", "ân nghĩa thủy chung",....

       Bản sắc văn hóa có ý nghĩa vô cùng sâu sắc đối với mỗi một quốc gia, dân tộc. Trước hết, bản sắc chính là cái gốc, cái hồn cốt lõi khẳng định sự tồn tại của mỗi một quốc gia, dân tộc. Điều này đã được Nguyễn Trãi - tác giả của áng thiên cổ hùng văn "Bình Ngô đại cáo" sớm khẳng định trong giai đoạn lịch sử trung đại. Trong tác phẩm của mình, để nêu ra một khái niệm hoàn chỉnh về quốc gia, dân tộc, Nguyễn Trãi đã nêu ra năm yếu tố, trong đó có hai yếu tố về nền văn hiến và phong tục tập quán, thể hiện rõ sự ý thức sâu sắc về vai trò của bản sắc văn hóa. Không chỉ dừng lại ở đó, bản sắc còn là cái nôi nuôi dưỡng ý thức về quyền độc lập và ý thức gìn giữ non sông, đất nước đối với mỗi một con người. Trong vô vàn những quốc gia tồn tại bình đẳng với bức tranh đa dạng và muôn màu sắc, bản sắc chính là một trong những yếu tố làm nên đặc trưng riêng, không thể hòa lẫn, hợp nhất giữa các đất nước.

       Trong bối cảnh hòa nhập vào nền kinh tế thị trường và mở cửa hội nhập quốc tế hiện nay, vai trò vị trí của bản sắc văn hóa dân tộc càng được khẳng định hơn nữa và gắn bó mật thiết với trách nhiệm của thế hệ trẻ. Là những chủ nhân tương lai của đất nước, thế hệ thanh thiếu niên học sinh Việt Nam đã và đang phát huy bản sắc dân tộc bằng những việc làm tích cực. Mặc dù có sự du nhập và tác động từ văn hóa nước ngoài nhưng không ít bạn trẻ vẫn tìm về với những giá trị truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc như những trò chơi dân gian, những loại hình văn hóa dân gian như ca trù, nhã nhạc cung đình,..., đặc biệt là không ngần ngại quảng bá hình ảnh của Việt Nam ra thế giới. Trong phần thi về Trang phục dân tộc, Hoa hậu H'Hen Niê đã tỏa sáng với bộ quốc phục được lấy cảm hứng từ những chiếc bánh mì, mang theo niềm tự hào về thành tựu nông nghiệp của nước ta trên đấu trường nhan sắc quốc tế.

       Tuy nhiên, bên cạnh đó, trong xã hội hiện nay, chúng ta vẫn dễ dàng bắt gặp những thanh niên với lối sống xa rời bản sắc dân tộc. Họ thờ ơ với những giá trị truyền thống ở cả vật chất cũng như tinh thần; và đề cao những giá trị văn hóa du nhập ở nước ngoài qua sự thần tượng, sính ngoại vượt ngưỡng cho phép. Chẳng hạn như việc các bạn trẻ vô tư sử dụng những ngôn từ nước ngoài xen kẽ vào tiếng Việt, tạo nên những cách diễn đạt khó hiểu và ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt. Những hành động đó đã vô tình tác động xấu đến việc duy trì, phát huy nền văn hóa dân tộc.

       Thế hệ trẻ cần ý thức được vai trò, ý nghĩa của bản sắc dân tộc để nâng cao tinh thần gìn giữ những giá trị tốt đẹp này. Đồng thời, cần rèn luyện lối sống, những hành động tích cực phù hợp với những truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc, bảo lưu, phát huy những giá trị riêng đậm đà bản sắc dân tộc. Chúng ta còn cần lên án, phê phán những hành vi làm mai một bản sắc dân tộc, và có thái độ đấu tranh mạnh mẽ để bài trừ và tẩy chay những hoạt động văn hóa không lành mạnh đang lan truyền với tốc độ chóng mặt trong xã hội hiện nay.

      Như vậy, thế hệ trẻ là tầng lớp có vai trò, ý nghĩa to lớn trong việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Là những học sinh được sinh ra và lớn lên trong cái nôi của bản sắc dân tộc, chúng ta cần nỗ lực, cố gắng trong học tập, lao động để trở thành những công dân tốt, góp phần xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước.

Câu 1

- Thể thơ: lục bát

Câu 2

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

Câu 3

- Biện pháp tu từ: điệp ngữ: ta đi ta nhớ, nhớ

- Tác dụng:

+ Làm nổi bật nỗi nhớ da diết, triền miên của người đi xa; nỗi nhớ ấy lan tỏa theo không gian, từ núi rừng, dòng sông đến đồng ruộng, bữa cơm dân dã, cho thấy quê hương in đậm trong tâm trí.

+  Qua sự lặp lại liên tiếp, tác giả bộc lộ tình cảm lưu luyến, thủy chung và sự gắn bó sâu nặng với quê hương; đồng thời khẳng định quê hương là điểm tựa tinh thần thiêng liêng, không thể phai mờ trong trái tim mỗi con người.

Câu 4

Trong bài thơ, con người Việt Nam hiện lên với nhiều phẩm chất cao đẹp. Họ là những con người cần cù, chịu thương chịu khó, gắn bó với ruộng đồng, lao động vất vả nhưng bền bỉ “mặt người vất vả in sâu”, “áo nâu nhuộm bùn”. Họ cũng kiên cường, bất khuất, anh dũng trong chiến đấu, biết đứng lên từ đau thương, mất mát “đất nghèo nuôi những anh hùng”, “chìm trong máu lửa lại vùng đứng lên”. Đồng thời, con người Việt Nam còn hiền hòa, nhân hậu, yêu chuộng hòa bình, bởi sau chiến tranh lại trở về với bản tính lương thiện “súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”. Không chỉ vậy, họ còn thủy chung, nghĩa tình, giàu lòng yêu quê hương và khéo léo, sáng tạo trong lao động “trên tre lá cũng dệt nghìn bài thơ”. Qua đó, tác giả đã khắc họa hình ảnh con người Việt Nam vừa bình dị, vừa anh hùng, vừa giàu tình nghĩa.

Câu 5

-  Đề tài: Quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

-  Chủ đề: Ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, truyền thống anh hùng và những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam; đồng thời thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào sâu sắc đối với Tổ quốc.

Câu 1

Truyện ngắn " Một lần và mãi mãi " của Thanh Quế đã để lại trong lòng người đọc nhiều suy ngẫm sâu sắc về những sai lầm của con người trong cuộc sống. Nổi bật trong tác phẩm là nhân vật “tôi” – người kể chuyện, đồng thời là nhân vật trung tâm gắn với toàn bộ diễn biến câu chuyện. Khi còn nhỏ, “tôi” từng cùng các bạn có hành động nghịch dại, thiếu suy nghĩ đối với bà Bảy Nhiêu – một người phụ nữ mù lòa, nghèo khổ. Trước cái chết đột ngột của bà, “tôi” “sững sờ”, “đứng như chôn chân xuống đất”, “sống lưng lạnh buốt”. Những chi tiết miêu tả tâm lí ấy đã khắc họa rõ trạng thái bàng hoàng, hoảng hốt và đặc biệt là sự thức tỉnh trong nhận thức của cậu bé khi nhận ra lỗi lầm của mình. Đó không chỉ là nỗi sợ hãi trước cái chết mà còn là cảm giác ân hận, day dứt vì không còn cơ hội sửa sai. Thời gian trôi qua bốn mươi năm, dù cuộc đời mỗi người có nhiều thay đổi, “tôi” vẫn không quên câu chuyện năm xưa. Chi tiết nhân vật cùng Bá trở về thăm mộ bà Bảy, lặng lẽ cầu mong bà tha thứ cho thấy “tôi” là người giàu tình cảm, có lương tâm và biết tự vấn. Sự day dứt kéo dài suốt nhiều năm chứng tỏ nhân vật đã trưởng thành trong suy nghĩ, hiểu được giá trị của sự trung thực và lòng nhân hậu. Qua nhân vật “tôi”, tác giả gửi gắm bài học sâu sắc: con người cần sống có trách nhiệm với hành động của mình, bởi có những lỗi lầm chỉ xảy ra “một lần” nhưng có thể ám ảnh “mãi mãi” trong suốt cuộc đời.

Câu 2:

Trên khắp mọi nơi ở đất nước ta, từ xưa đến nay bất kể thời đại nào thì nhân dân ta vẫn luôn đặt đạo đức là chuẩn mực hàng đầu đối với con người. Điều đó lại càng đặc biệt cần thiết trong xã hội hiện đại ngày nay. Mà trong số đó, trung thực là đức tính đầu tiên con người cần phải có.

Đức tính trung thực tuy nghe có vẻ đơn giản nhưng những biểu hiện của nó lại vô cùng đa dạng. Riêng đối với người học sinh thì trung thực được thể hiện trong nhà trường, trong gia đình. Một học sinh có đức tính trung thực thì không bao giờ chép bài, hỏi bài bạn trong giờ kiểm tra, làm bài với đúng khả năng của mình. Khi bị điểm kém, hay lỡ làm điều gì không phải thì thẳng thắn nói ra, nhận lỗi với thầy cô, cha mẹ. Hay như đơn giản hơn là ở ngoài chợ, người bán trả lại thừa tiền cho ta thì với người trung thực ta luôn trả lại số tiền thừa ra đó. Ra ngoài đường, thấy người khác đánh rơi đồ thì luôn tìm cách trả lại. Còn trong kinh doanh thì trung thực lại được thể hiện ra ở chỗ người làm kinh doanh đem lại cho khách hàng của mình những sản phẩm có chất lượng, đúng giá, không làm giả, nâng giá lên một cách bất hợp pháp.

Trung thực vốn là một đức tính truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta. Vậy nên trong xã hội ngày nay thì những cái lợi mà trung thực đem lại không phải là nhỏ. Với người học sinh thì trung thực sẽ giúp hoàn thiện nhân cách, không những vậy còn nâng cao được vốn kiến thức. Bởi đã là học sinh thì bất cứ ai cũng có những điểm kém, điểm xấu, bị phê bình. Nhưng trung thực, thẳng thắn nhận ra những khuyết điểm đó thì sẽ giúp thầy cô, bạn bè, cha mẹ có thể giúp đỡ ta vươn lên, học tốt hơn, kiến thức dần đầy đủ. Trung thực trong kinh doanh thì sẽ đem lại uy tín, sự tín nhiệm của khách hàng, việc làm ăn sẽ ngày càng thuận lợi. Hay bất cứ ở đâu, có đức tính trung thực thì con người ta sẽ được mọi người nhìn lại với con mắt thiện cảm, kính trọng. Nói tóm lại, một xã hội mà mỗi con người đều có đức tính trung thực thì xã hội sẽ trở nên trong sạch, văn minh, ngày càng phát triển.

Chỉ đáng tiếc rằng, trong cuộc sống, đức tính trung thực ta lại không thể thấy ở một số con người. Gian lận trong học tập, trong các kì thi, nạn học giả, bằng thật vẫn còn phổ biến trong xã hội. Không thể tưởng tượng ra được những con người như vậy sẽ làm việc, xây dựng đất nước ra sao, sẽ đưa đất nước phát triển đến thế nào? Sự thiếu trung thực ở một số cán bộ lãnh đạo các cơ quan đã rút ruột các công trình, tham ô, tham nhũng làm thiệt hại của nhà nước hàng trăm tỉ đồng trong suốt những năm gần đây đã trở thành một vấn đề nổi cộm. Không thể kể hết những hậu quả, ảnh hưởng từ nhỏ tới lớn của sự thiếu trung thực trong đời sống.

Cũng may mắn rằng đó chỉ là những con sâu làm rầu nồi canh, chỉ là một bộ phận nhỏ trong xã hội. Đức tính trung thực còn có ở ngày nay chính là do bề dày truyền thống lâu đời của dân tộc ta. Rồi nhờ có sự tuyên truyền, giáo dục sâu sắc trong nhà trường mà đức tính trung thực vẫn còn được gìn giữ. Có đức tính trung thực trong mỗi một con người thì xã hội ngày càng trở nên văn minh, con người càng phát triển; còn thiếu sự trung thực sẽ chỉ làm cho xã hội thụt lùi đi so với sự phát triển của nhân loại cùng với những hậu quả khôn lường.

Có lẽ cũng chính vì vậy mà từ lâu, nhân dân ta đã đặt đức tính trung thực là một trong những đức tính cơ bản, hàng đầu. Chúng ta cần ngày càng phát huy đức tính truyền thống này ở mọi lúc, mọi nơi. Đồng thời phải đẩy lùi, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực của việc thiếu trung thực trong đời sống.

Gìn giữ, phát huy truyền thống vốn có của dân tộc là trách nhiệm của mỗi người, mỗi học sinh trong chúng ta và đặc biệt là đức tính trung thực. Đó là điều vô cùng quan trọng. Em tin rằng nếu làm được như vậy thì chúng ta sẽ nhận lại được những kết quả đáng mừng cho bản thân chúng ta và cả xã hội.

Câu 1:

- Thể loại: truyện ngắn

Câu 2:

- Ngôi kể: thứ nhất

Câu 3:

Cốt truyện của văn bản tuy đơn giản nhưng xúc động, truyện xoay quanh những kỷ niệm tuổi thơ của nhân vật “ tôi “ và bạn bè với bà Bảy Nhiêu. Truyện có tình huống gây bất ngờ khi bà Bảy Nhiêu qua đời, làm nổi bật lên sự ăn nă, hối hận của các nhân vật. Câu chuyện có kết cấu chặt chẽ, mở đầu bằng những ký ức tuổi thơ hồn nhiên, cao trào ở hành động lừa bà Bảy Nhiêu của đám trẻ và kết thúc bằng sự day dứt không thể sửa chữa của nhân vật chính

Câu 4:

Văn bản kể lại một kỷ niệm tuổi thơ đầy ân hận của nhân vật “tôi” và Bá khi đã vô tình lừa dối bà Bảy mù lòa. Sau khi bà qua đời, hai nhân vật luôn mang trong lòng sự day dứt, hối lỗi. Qua câu chuyện, tác giả đã nhấn mạnh rằng những sai lầm trong cuộc sống có thể để lại day dứt mãi mãi, vì không phải lúc nào cũng có cơ hội để sửa chữa. Đồng thời, truyện cũng thể hiện thái độ bao dung và nhân hậu của Bảy, dù bị lũ trẻ lừa nhưng bà vẫn không trách mắng, vẫn đối xử tử tế với lũ trẻ

Câu 5:

Câu nói: “Trong đời, có những điều ta đã lầm lỡ, không bao giờ còn có dịp để sửa chữa được nữa.” nhắc nhở mỗi người phải sống cẩn trọng và có trách nhiệm với hành động của mình. Trong cuộc sống, ai cũng có thể mắc sai lầm, nhưng có những lỗi lầm gây ra hậu quả quá lớn, đặc biệt khi liên quan đến tình cảm hoặc sinh mạng của người khác, thì dù có hối hận đến đâu cũng không thể bù đắp. Sự ra đi của bà Bảy khiến nhân vật “tôi” và Bá mang nỗi day dứt suốt nhiều năm, bởi các em không còn cơ hội nói lời xin lỗi hay sửa sai. Không phải những sai lầm nào cũng có thể quay lại để sửa chữa được. Một khi đã gây ra tổn thương cho người khác, có thể chúng ta sẽ mãi mãi sống trong sự hối hận mà không thể làm gì để bù đắp. Câu chuyện cũng nhắc nhở mỗi người phải biết sống trung thực, tử tế ngay từ đầu, tránh những hành động sai lầm mà sau này có thể không còn cơ hội để sửa đổi