câu 1

Tình yêu thương là nguồn cảm hứng vô tận, là động lực giúp con người không ngừng nỗ lực vươn lên trong cuộc sống. Nó không chỉ là tình cảm giữa con người với nhau, mà còn là sự tự yêu bản thân, yêu cuộc sống và yêu thiên nhiên xung quanh. Tình yêu thương mang lại cho con người niềm vui, hạnh phúc và cả sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Khi yêu thương, con người học được cách chia sẻ, học cách tha thứ và bao dung, điều đó giúp các mối quan hệ trở nên bền chặt và gần gũi hơn. Những gia đình, cộng đồng và xã hội yêu thương sẽ tạo ra một môi trường sống lành mạnh, trong đó mỗi người đều cảm nhận được sự quan tâm và chăm sóc từ những người xung quanh. Thực tế, trong những lúc gặp khó khăn hay thử thách, tình yêu thương là yếu tố giúp chúng ta có thêm nghị lực để vượt qua. Một lời động viên từ người thân, một cái nhìn ấm áp từ bạn bè, hay một cử chỉ giúp đỡ từ cộng đồng có thể là yếu tố thay đổi cuộc sống của một người. Vì vậy, tình yêu thương không chỉ là thứ để nhận, mà còn là thứ để trao đi. Chúng ta hãy sống với trái tim đầy tình yêu thương để làm cho thế giới này trở nên tốt đẹp hơn.

câu 2

**Phân tích sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh trong đoạn thơ trích từ “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm**  

Đoạn thơ trích từ bài *Bên kia sông Đuống* của Hoàng Cầm thể hiện nỗi đau xót và tiếc thương của tác giả trước sự tàn phá nặng nề mà chiến tranh gây ra cho quê hương Kinh Bắc. Bằng nghệ thuật đối lập giữa hai bức tranh – một quê hương yên bình, trù phú trước chiến tranh và một quê hương điêu tàn, đau thương khi giặc kéo đến – đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự thay đổi nghiệt ngã mà chiến tranh mang lại.  

Trước hết, hình ảnh quê hương trong những ngày yên bình hiện lên với vẻ đẹp thơ mộng, thanh bình và đậm đà bản sắc dân tộc:  

*"Bên kia sông Đuống  
Quê hương ta lúa nếp thơm nồng  
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong  
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp."*  

Câu thơ mở đầu gợi ra một miền quê trù phú, nơi những cánh đồng lúa nếp tỏa hương thơm nồng, biểu tượng cho sự no đủ, ấm áp của cuộc sống. Không chỉ vậy, tác giả còn nhắc đến tranh Đông Hồ – dòng tranh dân gian nổi tiếng của vùng Kinh Bắc, với hình ảnh “gà lợn nét tươi trong” thể hiện một nét đẹp văn hóa truyền thống, sự hồn nhiên, vui tươi của cuộc sống. Nghệ thuật so sánh “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” nhấn mạnh giá trị văn hóa lâu đời của quê hương, nơi chứa đựng vẻ đẹp tinh thần và tâm hồn dân tộc. Bức tranh ấy ngập tràn sắc màu, hơi thở cuộc sống và niềm tự hào về quê hương.  

Thế nhưng, sự bình yên ấy nhanh chóng bị phá vỡ khi chiến tranh ập đến:  

*"Quê hương ta từ ngày khủng khiếp  
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn  
Ruộng ta khô  
Nhà ta cháy  
Chó ngộ một đàn  
Lưỡi dài lê sắc máu  
Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang."*  

Hình ảnh quê hương biến đổi hoàn toàn, từ một miền đất yên bình, tươi đẹp trở thành một nơi điêu tàn, hoang vắng. Cụm từ “từ ngày khủng khiếp” như một dấu mốc định mệnh, mở ra một chương đầy đau thương của quê hương. Những câu thơ ngắn, gãy gọn như nhát dao chém vào tâm can người đọc, diễn tả sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh. "Lửa hung tàn" của giặc thiêu rụi tất cả, để lại những cánh đồng khô cằn, những mái nhà chỉ còn là đống tro tàn.  

Hình ảnh “chó ngộ một đàn” với “lưỡi dài lê sắc máu” gợi lên khung cảnh ghê rợn của chiến tranh – nơi ngay cả những con vật cũng trở nên hoang dại, gợi lên sự hoang tàn và chết chóc. Đặc biệt, câu thơ *"Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang"* tạo cảm giác rợn ngợp về sự tiêu điều của quê hương, nơi từng nhộn nhịp, ấm áp giờ chỉ còn là những con ngõ cụt hoang vu.  

Nỗi đau chiến tranh không chỉ dừng lại ở cảnh vật mà còn chạm đến những giá trị văn hóa truyền thống:  

*"Mẹ con đàn lợn âm dương  
Chia lìa trăm ngả  
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã  
Bây giờ tan tác về đâu?"*  

Những hình ảnh trong tranh Đông Hồ – đàn lợn âm dương, đám cưới chuột – vốn biểu trưng cho sự sung túc, phồn vinh, nay bị “chia lìa”, “tan tác”. Câu hỏi *"Bây giờ tan tác về đâu?"* chất chứa nỗi xót xa và bàng hoàng của tác giả trước sự mất mát quá lớn. Đó không chỉ là mất mát về con người, cảnh vật mà còn là sự đổ vỡ của cả một nền văn hóa, một nếp sống quen thuộc của quê hương.  

Qua đoạn thơ trên, Hoàng Cầm đã dựng lên hai bức tranh đối lập: một quê hương thanh bình, đẹp đẽ trước chiến tranh và một quê hương điêu tàn, đau thương khi giặc đến. Sự tương phản ấy không chỉ khắc sâu nỗi đau mất mát mà còn khơi dậy lòng yêu nước, ý chí chiến đấu để giành lại những gì đã mất. Bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp thơ biến đổi linh hoạt, giọng điệu vừa thiết tha vừa uất nghẹn, đoạn thơ đã chạm đến trái tim người đọc, để lại những ám ảnh sâu sắc về sự tàn khốc của chiến tranh và nỗi xót xa cho một miền quê yêu dấu.

Câu 1 (0.5 điểm):

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là biểu cảm.

Câu 2 (0.5 điểm):

Văn bản thể hiện sự trăn trở của con người trước những tổn thương mà mình vô tình hay hữu ý gây ra cho thiên nhiên, vạn vật và cả những tình cảm, mối quan hệ trong cuộc sống. Tác giả khơi gợi ý thức trách nhiệm, sự trân trọng và nâng niu đối với thế giới xung quanh.

Câu 3 (1.0 điểm):

• Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (7): Điệp ngữ.
• Phân tích: Các cụm từ “Mặt đất quen tha thứ”, “Đại dương bao la quen độ lượng”, “Cánh rừng mênh mông quen trầm mặc”... được lặp lại theo một cấu trúc nhất định. Cách lặp này giúp nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn và im lặng chịu đựng của thiên nhiên trước những tổn thương do con người gây ra. Đồng thời, nó cũng khơi gợi sự suy ngẫm, thức tỉnh trong lòng người đọc về trách nhiệm đối với thế giới xung quanh.

Câu 4 (1.0 điểm):

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” để nhấn mạnh rằng con người cần biết cảm nhận nỗi đau, từ đó trân trọng và ý thức hơn về những gì mình đang tác động đến thế giới. Khi bị đau, con người mới giật mình nhận ra tổn thương là rỉ máu, đồng nghĩa với việc những hành động vô tâm của mình có thể gây hậu quả nghiêm trọng không chỉ với thiên nhiên mà còn với những con người xung quanh. Đây là lời nhắc nhở về sự tỉnh thức và trách nhiệm trong mỗi hành động của con người.

Câu 5 (1.0 điểm):

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là: Hãy sống với sự trân trọng và trách nhiệm đối với thế giới xung quanh. Con người không chỉ cần nâng niu thiên nhiên mà còn phải biết giữ gìn tình cảm, mối quan hệ với nhau. Đừng vô tâm làm tổn thương môi trường hay người khác chỉ vì sự hời hợt của bản thân. Thỉnh thoảng, chúng ta cần dừng lại, cảm nhận và suy ngẫm để không vô tình gây ra những vết thương mà chính mình cũng không nhận ra.