Câu 1. thể thơ của bài thơ.
→ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (mỗi câu 7 chữ, gồm 8 câu, tuân theo niêm luật của thơ Đường).

Câu 2. Đề tài của bài thơ
→ Đề tài của bài thơ là sự suy tàn của Nho học và đạo học truyền thống trong bối cảnh xã hội đang thay đổi vào đầu thế kỷ XX.

Câu 3. Vì
→ Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay đã chán rồi" vì:

• Số người theo học Nho học giảm sút ("Mười người đi học, chín người thôi").
• Cảnh dạy và học trở nên uể oải, thiếu sinh khí ("Cô hàng bán sách lim dim ngủ", "Thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi").
• Người học không còn chí khí, học chỉ để cầu danh lợi ("Sĩ khí rụt rè gà phải cáo", "Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi").

Câu 4. Nhận xét về việc tác giả sử dụng những từ láy trong bài thơ.
→ Tác giả sử dụng các từ láy như "lim dim", "nhấp nhổm" một cách sinh động, gợi hình, gợi cảm:

• "Lim dim" thể hiện sự buồn chán, thiếu sức sống trong cảnh buôn bán sách.
• "Nhấp nhổm" diễn tả sự bồn chồn, thiếu tập trung của người thầy khóa.
  → Những từ láy này góp phần làm nổi bật sự uể oải, chán chường trong cảnh học hành, thi cử thời bấy giờ.

Câu 5. Nội dung của bài thơ
→ Bài thơ thể hiện nỗi xót xa, châm biếm của tác giả trước sự xuống cấp của Nho học, khi đạo học không còn được coi trọng, người học thì mất chí khí, học hành trở nên hình thức, mục tiêu học chỉ để cầu danh lợi. Bài thơ cũng phản ánh một giai đoạn chuyển mình của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Câu 1

Bài thơ “Than đạo học” của Tú Xương thể hiện tâm trạng xót xa, chua chát và châm biếm của tác giả trước thực trạng xuống cấp của Nho học trong bối cảnh giao thời đầu thế kỷ XX. Về nội dung, bài thơ phản ánh tình cảnh đạo học không còn được trọng vọng, người học và người dạy đều thiếu đam mê và trách nhiệm, biến việc học thành công cụ để cầu danh, cầu lợi. Qua hình ảnh “mười người đi học, chín người thôi”, tác giả cho thấy sự thờ ơ, quay lưng của xã hội với đạo học. Về nghệ thuật, bài thơ mang đậm phong cách trào phúng của Tú Xương với những từ ngữ dân dã, giàu sức gợi như “lim dim”, “nhấp nhổm”, những hình ảnh đối lập, ẩn dụ sâu cay như “sĩ khí rụt rè gà phải cáo” hay “văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”. Câu kết tưởng như khiêm tốn, nhưng lại là lời châm biếm sâu cay cả làng Nho học một thời. Bài thơ không chỉ là lời than vãn, mà còn là bản cáo trạng đanh thép về sự mục ruỗng của nền học vấn cũ.

Câu 2

Trong xã hội hiện đại, giáo dục giữ vai trò then chốt trong việc phát triển con người và đất nước. Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của quá trình học tập chính là ý thức học tập của học sinh – sự tự giác, tinh thần trách nhiệm và động lực học tập xuất phát từ bên trong mỗi cá nhân.

Ngày nay, bên cạnh những học sinh có ý thức học tập cao, vẫn còn không ít người học một cách thụ động, đối phó. Một bộ phận học sinh học vì bị ép buộc, vì thành tích, vì điểm số chứ không thực sự say mê tri thức. Thậm chí, có học sinh còn xao nhãng việc học do quá mải mê với mạng xã hội, trò chơi điện tử, hoặc lối sống hưởng thụ. Điều đó dẫn đến hệ quả: kết quả học tập sa sút, kỹ năng sống yếu, không có định hướng rõ ràng cho tương lai.

Tuy nhiên, cũng phải ghi nhận rằng vẫn có rất nhiều học sinh nỗ lực không ngừng, biết tự học, tự rèn luyện và nuôi dưỡng hoài bão lớn. Họ không ngại khó khăn, vượt qua hoàn cảnh để đạt thành tích tốt, trở thành tấm gương sáng cho bạn bè noi theo. Những học sinh có ý thức học tập cao thường có thái độ nghiêm túc trong lớp, chuẩn bị bài kỹ, biết đặt câu hỏi và không ngừng tìm tòi bên ngoài sách vở.

Để nâng cao ý thức học tập, trước hết mỗi học sinh cần xác định rõ mục tiêu học tập cho bản thân, hiểu được ý nghĩa thật sự của việc học là để phát triển tư duy, nhân cách và phục vụ cuộc sống. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp để giáo dục học sinh bằng cách tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và phát huy nội lực. Thầy cô nên đóng vai trò là người truyền cảm hứng, chứ không chỉ là người truyền đạt kiến thức.

Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố then chốt để mỗi học sinh phát triển toàn diện. Trong thời đại mà tri thức thay đổi từng ngày, chỉ có người có ý thức học tập tốt mới có thể thích ứng, trưởng thành và thành công.

Từ lâu, câu nói “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” đã trở thành một quan niệm phổ biến trong đời sống hôn nhân của người Việt. Nó không chỉ là sự thể hiện lòng hiếu kính với đấng sinh thành, mà còn phản ánh rõ nét dấu ấn của nền văn hóa Á Đông – nơi tình cảm gia đình được đặt lên hàng đầu, và tiếng nói của cha mẹ có trọng lượng lớn lao trong những quyết định hệ trọng của đời người. Tuy nhiên, trong dòng chảy hiện đại đầy biến động, liệu quan niệm ấy có còn phù hợp?

Hôn nhân không chỉ là sự kết nối giữa hai con người, mà còn là sự gặp gỡ của hai tâm hồn, hai thế giới riêng biệt. Một cuộc hôn nhân hạnh phúc không thể chỉ xây dựng từ sự sắp đặt, mà cần khởi nguồn từ tình yêu chân thành, sự thấu hiểu và đồng điệu. Nếu người trong cuộc không có quyền lựa chọn, không được bày tỏ chính kiến, thì hôn nhân ấy có khác gì một bản án chung thân được ký bởi người khác?

Rất nhiều câu chuyện trong quá khứ đã trở thành bi kịch vì sự áp đặt của cha mẹ. Những cô gái trẻ phải lấy chồng xa lạ khi còn chưa hiểu rõ về hôn nhân, những chàng trai phải cưới người mà trái tim không hướng về – tất cả chỉ vì hai chữ “vâng lời”. Cuộc sống sau hôn nhân khi thiếu tình cảm, thiếu sự chia sẻ sẽ dần trở nên tẻ nhạt, đầy mâu thuẫn, thậm chí tan vỡ. Có lẽ vì thế, xã hội hiện đại ngày nay đã chứng kiến một làn sóng phản kháng mạnh mẽ từ giới trẻ đối với quan niệm cũ kỹ ấy.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận vai trò của cha mẹ trong việc định hướng, góp ý, bởi họ là người từng trải, luôn mong con cái có một mái ấm đủ đầy và bình yên. Sự góp ý của cha mẹ – nếu xuất phát từ tình yêu thương và sự tôn trọng – sẽ là chiếc la bàn giúp con tìm đúng hướng trong hành trình tình yêu. Vấn đề nằm ở chỗ: cha mẹ nên “đặt” bằng tấm lòng, chứ không nên “áp” bằng quyền lực.

Sự đối thoại giữa hai thế hệ cần được xây dựng trên nền tảng của yêu thương và thấu hiểu. Thanh niên cần có bản lĩnh để lựa chọn người bạn đời phù hợp, nhưng cũng cần biết lắng nghe, chắt lọc những kinh nghiệm quý báu từ cha mẹ. Khi ấy, hôn nhân không chỉ là đích đến của tình yêu, mà còn là sự gắn kết bền chặt giữa hai gia đình, hai thế hệ – trong sự đồng thuận và cảm thông.

Tóm lại, quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” không còn hoàn toàn phù hợp trong xã hội hiện đại, nhưng tình cảm và lời khuyên của cha mẹ vẫn là tài sản quý báu trong hành trình tìm kiếm hạnh phúc. Điều quan trọng là mỗi người cần tỉnh táo, chủ động lựa chọn cuộc đời mình, để khi ngồi xuống – dù là “chỗ do ai đặt” – cũng là nơi mà trái tim mình thực sự muốn gắn bó.

câu ca dao mở đầu bằng "Thân em" nói về người phụ nữ:

"Thân em như tấm lụa đào,
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai."

Câu ca dao “Thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” là lời tự sự thấm đẫm nỗi niềm xót xa của người phụ nữ xưa về số phận mong manh của mình trong xã hội cũ. Hình ảnh “tấm lụa đào” vừa gợi vẻ đẹp mềm mại, quý giá, vừa biểu trưng cho sự tinh khôi, trong trẻo của người con gái. Thế nhưng, tấm lụa ấy lại bị đem “phất phơ giữa chợ”, giữa dòng đời đầy biến động, nơi giá trị con người có thể bị coi nhẹ như món hàng. Câu hỏi tu từ “biết vào tay ai” không chỉ thể hiện sự bất an, lo lắng về tương lai mà còn là tiếng thở dài cho số phận không thể tự quyết. Qua câu ca dao, ta cảm nhận được sự cảm thông sâu sắc đối với người phụ nữ – những con người dù đẹp đẽ, đáng trân trọng nhưng lại bị trói buộc bởi lễ giáo và định kiến xã hội xưa.

Hai câu thơ “Ngẫm thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa,

Bằng con chẫu chuộc thôi.”

vang lên như lời tự sự đẫm buồn của người con gái trong cảnh tiễn biệt người yêu. Hình ảnh “con bọ ngựa”, “con chẫu chuộc” – những sinh vật nhỏ bé, yếu ớt, sống lặng lẽ giữa thiên nhiên – đã được lựa chọn đầy dụng ý nghệ thuật để diễn tả thân phận của người phụ nữ miền núi: bé nhỏ, mong manh và dễ bị tổn thương.

Không chỉ là nỗi buồn của một cuộc tình dang dở, câu thơ còn chất chứa tiếng thở dài cho số phận con người trong xã hội cũ – nơi mà tình yêu chân thành không thể vượt qua rào cản của định kiến, lễ giáo và hoàn cảnh. Qua hình ảnh mộc mạc, dân dã mà sâu sắc, người con gái không oán trách, chỉ âm thầm nhận về phần thua thiệt. Cái nhìn về chính mình đầy xót xa nhưng cũng đượm chất thơ, khiến người đọc không khỏi xúc động và cảm thương. Đây chính là một nét đặc sắc trong nghệ thuật trữ tình dân gian – nơi những lời ca giản dị lại ẩn chứa biết bao chiều sâu tâm trạng và khát vọng sống, khát vọng yêu thương của con người.

Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường - Hiện tượng đảo trật tự từ ngữ: dùng mới mục đích nhấn mạnh, tăng sức biểu cảm cho sự diễn đạt - Hiện tượng mở rộng khả năng kết hợp của từ: từ ngữ được cung cấp thêm những khả năng kết hợp mới tạo ra những kết hợp từ vô cùng độc đáo, nhằm tăng hiệu quả diễn đạt. - Hiện tượng tách biệt: tách các thành phần câu thành những câu độc lập với dụng ý nhấn mạnh hoặc bộc lộ cảm xúc.