Chế độ thực dân đã làm các nước Đông Nam Á mất độc lập, bị bóc lột nặng nề về kinh tế, kìm hãm sự phát triển tự nhiên của xã hội. Nhân dân bị áp bức, đời sống khó khăn, mâu thuẫn dân tộc và giai cấp ngày càng gay gắt. Tuy nhiên, ách thống trị thực dân cũng làm xuất hiện những yếu tố kinh tế – xã hội mới, thúc đẩy sự hình thành giai cấp công nhân và tư sản dân tộc. Ở Việt Nam, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa, bóc lột tài nguyên và sức lao động nhân dân. Điều đó đã làm bùng nổ các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc mạnh mẽ.

Từ thế kỉ XVI, thực dân phương Tây xâm nhập Đông Nam Á hải đảo thông qua con đường buôn bán, lập các trạm thương mại. Sau đó, chúng từng bước can thiệp sâu vào nội bộ các quốc gia trong khu vực. Khi có điều kiện, thực dân phương Tây dùng vũ lực tiến hành xâm lược. Hà Lan chiếm In-đô-nê-xi-a, Tây Ban Nha (sau là Mĩ) chiếm Phi-lip-pin, Anh chiếm Ma-lai-xi-a. Đến cuối thế kỉ XIX, hầu hết các nước Đông Nam Á hải đảo trở thành thuộc địa của phương Tây.