bài làm

Trong dòng chảy của văn học Việt Nam hiện đại, Thạch Lam là cây bút đặc biệt với lối viết nhẹ nhàng mà thấm thía, thường hướng đến những vẻ đẹp giản dị và những bi kịch âm thầm của đời sống. Truyện ngắn “Trở về” là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Đoạn trích đã khắc họa sâu sắc cuộc gặp gỡ giữa Tâm và người mẹ già, qua đó làm nổi bật bi kịch của sự xa cách tình cảm trong chính những người thân ruột thịt.

Trước hết, đoạn văn mở ra bằng khung cảnh quen thuộc mà gợi nhiều xót xa. Ngôi nhà cũ “không thay đổi” nhưng “sụp thấp hơn” và “mái gianh xơ xác hơn” không chỉ là sự biến đổi của không gian mà còn là dấu hiệu của thời gian, của sự nghèo khó và cô quạnh. Trong không gian ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên với “tiếng guốc thong thả và chậm hơn trước”, với bộ áo “cũ kĩ như mấy năm về trước”, tất cả đều gợi ra sự già nua, lam lũ. Đặc biệt, chi tiết bà “ứa nước mắt” khi nhận ra con đã thể hiện một tình mẫu tử sâu nặng, dồn nén sau bao năm xa cách. Đó là niềm vui xen lẫn tủi thân, là hạnh phúc giản dị mà xúc động của một người mẹ nghèo.

Trái ngược hoàn toàn với tình cảm ấy là thái độ của nhân vật Tâm. Lời nói của anh “khó khăn mới ra khỏi miệng”, cách xưng hô “bà – tôi” xa lạ cho thấy sự lạnh nhạt, xa cách đến đau lòng. Khi mẹ nhắc đến những chuyện làng quê hay hỏi han về cuộc sống của con, Tâm chỉ “trả lời qua loa”, “lơ đãng”, thậm chí còn cảm thấy “khó chịu”. Trong suy nghĩ của anh, “đời ở thôn quê” và “đời của chàng” là hai thế giới hoàn toàn tách biệt. Chính sự thay đổi môi trường sống đã khiến Tâm đánh mất sự gắn bó với quê hương, với mẹ, và rộng hơn là đánh mất những giá trị tình cảm thiêng liêng nhất.

Đặc biệt, chi tiết Tâm đưa tiền cho mẹ đã đẩy cao bi kịch của đoạn trích. Hành động ấy tưởng như là biểu hiện của sự hiếu thảo nhưng thực chất lại mang màu sắc của sự ban phát, thậm chí pha chút kiêu ngạo. Câu nói “Đúng hai chục, bà cầm lấy mà tiêu” không chỉ khô khan mà còn vô tình làm tổn thương tình cảm của người mẹ. Trong khi đó, hình ảnh bà cụ “run run đỡ lấy”, “rơm rớm nước mắt” lại càng khiến người đọc xót xa. Đồng tiền không thể bù đắp được tình cảm, càng không thể thay thế sự quan tâm, yêu thương mà người mẹ luôn khao khát. Sự đối lập ấy đã làm nổi bật bi kịch: người mẹ giàu tình cảm nhưng thiếu thốn vật chất, còn người con tuy đủ đầy vật chất lại nghèo nàn về tâm hồn.

Nghệ thuật của Thạch Lam trong đoạn trích cũng rất đáng chú ý. Ông không xây dựng những tình huống kịch tính mà tập trung vào những chi tiết nhỏ, những cử chỉ, ánh mắt, lời nói giản dị nhưng giàu sức gợi. Lối kể chuyện nhẹ nhàng, chậm rãi, đậm chất trữ tình đã giúp nhà văn đi sâu vào thế giới nội tâm nhân vật, từ đó khơi dậy ở người đọc những cảm xúc tinh tế và sâu sắc.

Có thể nói, đoạn trích “Trở về” không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn là lời cảnh tỉnh về sự vô tâm, lạnh lùng trong các mối quan hệ gia đình. Qua hình ảnh người mẹ và nhân vật Tâm, Thạch Lam đã nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng tình thân, bởi đó là giá trị thiêng liêng không gì có thể thay thế.

Bài thơ được viết theo thể thơ : tự do

• Người bộc lộ cảm xúc: nhân vật " tôi " ( tác giả - Nguyễn Duy )
• Cuộc gặp gỡ: giữa " tôi " và một bà mẹ nông dân nghèo nơi đồng chiêm.

Biện pháp tu từ : + so sánh (“hơn nhiều chăn đệm”)

+ (giữa “hơi ấm” và “cọng rơm xơ xác gầy gò”)

Tác dụng : Làm nổi bật giá trị ấm áp kỳ diệu của ổ rơm, tuy đơn sơ nhưng lại ấm áp hơn cả chăn đệm đầy đủ, qua đó nhấn mạnh tình người chân thành, mộc mạc.

Hình ảnh “ổ rơm”: + Là hình ảnh giản dị, gần gũi, gắn với đời sống nông dân.
+ Không chỉ là chỗ nằm mà còn là biểu tượng của tình người ấm áp, sự sẻ chia chân thành trong hoàn cảnh khó khăn.

Cảm hứng chủ đạo: Ca ngợi tình người ấm áp, nghĩa tình giản dị của người nông dân, đồng thời thể hiện sự xúc động, biết ơn trước tình cảm chân thành

Bài làm

Bài thơ “Hơi ấm ổ rơm” của Nguyễn Duy đã để lại trong em những rung động sâu xa về vẻ đẹp của tình người trong cuộc sống. Giữa đêm lạnh nơi đồng chiêm, hình ảnh ổ rơm hiện lên mộc mạc mà ấm áp lạ thường, không chỉ sưởi ấm thân thể mà còn sưởi ấm cả tâm hồn con người. Từ những cọng rơm “xơ xác gầy gò”, tác giả đã cảm nhận được một thứ hơi ấm vượt lên trên mọi chăn đệm đủ đầy – đó chính là hơi ấm của tình thương chân thành. Người mẹ nghèo tuy thiếu thốn vật chất nhưng lại giàu có về tấm lòng, sẵn sàng sẻ chia những gì ít ỏi nhất cho người khách lạ. Qua đó, em nhận ra rằng giá trị đích thực của cuộc sống không nằm ở sự sung túc mà ở tình người giản dị, chân thành. Bài thơ khiến em thêm trân trọng những nghĩa tình bình dị quanh mình và nhắc nhở em biết sống yêu thương, biết cho đi để nhận lại những điều tốt đẹp hơn.