1. Khởi nghĩa Hương Khê (1885 - 1896)

Khởi nghĩa Hương Khê được coi là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất, có quy mô lớn nhất và trình độ tổ chức cao nhất trong phong trào Cần Vương.

• Lãnh đạo: Phan Đình Phùng (thủ lĩnh tối cao) và Cao Thắng (tướng trẻ tài năng, có công lớn trong việc chế tạo súng trường theo mẫu súng của Pháp).
• Địa bàn hoạt động: Rộng lớn, bao gồm 4 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình. Căn cứ chính đặt tại núi Vụ Quang (Hà Tĩnh).
• Các giai đoạn chính:
• • Giai đoạn 1 (1885 - 1888): Giai đoạn chuẩn bị, xây dựng lực lượng, rèn đúc vũ khí và tích trữ lương thảo. Quân khởi nghĩa chia làm 15 quân thứ, đóng tại các địa bàn chiến lược.
  • Giai đoạn 2 (1888 - 1896): Giai đoạn chiến đấu quyết liệt. Nghĩa quân đẩy mạnh lối đánh du kích, phục kích, đạt được nhiều thắng lợi lớn như trận Vụ Quang (1894).
• Kết cục: Sau khi Phan Đình Phùng hy sinh (12/1895), cuộc khởi nghĩa dần suy yếu và kết thúc vào năm 1896. Sự thất bại của khởi nghĩa Hương Khê cũng đánh dấu mốc kết thúc của phong trào Cần Vương.
• Đặc điểm nổi bật: Đây là cuộc khởi nghĩa có sự chuẩn bị chu đáo, có vũ khí tự tạo (súng trường Cao Thắng) và gây cho thực dân Pháp nhiều tổn thất nặng nề.

2. Đóng góp của vua Gia Long và Minh Mạng đối với chủ quyền Hoàng Sa - Trường Sa

Dưới triều Nguyễn, việc thực thi chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa được nâng lên tầm cao mới với sự quản lý chặt chẽ của nhà nước.

Vua Gia Long (1802 - 1820)

Vua Gia Long là người đặt nền móng quản lý chính thức và có hệ thống sau khi thống nhất đất nước.

• Khôi phục đội Hoàng Sa: Ngay sau khi lên ngôi, ông đã cho tái lập đội Hoàng Sa và Bắc Hải để thực thi nhiệm vụ đo đạc thủy trình, thu lượm sản vật và bảo vệ vùng biển.
• Chính thức hóa chủ quyền: Năm 1816, vua Gia Long lệnh cho quân đội và đội Hoàng Sa ra quần đảo Hoàng Sa để thăm dò, đo đạc đường thủy và cắm cờ xác lập chủ quyền. Đây là dấu mốc cực kỳ quan trọng về mặt pháp lý quốc tế.

Vua Minh Mạng (1820 - 1841)

Vua Minh Mạng là người đưa việc thực thi chủ quyền vào quy củ, mang tính hành chính nhà nước sâu sắc nhất.

• Đo đạc và vẽ bản đồ: Ông liên tục cử thủy quân phối hợp với đội Hoàng Sa ra khơi để đo đạc kỹ lưỡng, vẽ bản đồ chi tiết của quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (như trong cuốn Đại Nam nhất thống toàn đồ).
• Xây dựng dấu mốc tâm linh và hành chính: Năm 1833, 1835, ông lệnh cho dựng miếu thờ, lập bia đá và trồng cây trên quần đảo Hoàng Sa để vừa khẳng định chủ quyền, vừa giúp tàu thuyền đi lại dễ nhận biết từ xa.
• Chính sách thưởng phạt nghiêm minh: Vua trực tiếp kiểm tra và ban thưởng cho những đội tàu hoàn thành tốt nhiệm vụ, đồng thời trừng phạt những quan lại chậm trễ trong việc thực thi công vụ trên biển.

Bảng tóm tắt đóng góp:

Việc làm của hai vị vua này đã để lại những bằng chứng lịch sử và pháp lý vô cùng giá trị, khẳng định Hoàng Sa và Trường Sa là bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam.

Địa hình vùng biển nước ta có thể chia thành ba bộ phận chính với những nét đặc trưng riêng biệt:

1. Thềm lục địa

• Đặc điểm: Có sự tiếp nối với địa hình trên đất liền. Thềm lục địa ở miền Bắc và miền Nam thường rộng, nông và bằng phẳng. Ngược lại, ở miền Trung, thềm lục địa rất hẹp và sâu, sườn lục địa dốc đứng.
• Độ sâu: Phổ biến dưới 200m.

2. Các đảo và quần đảo

• Số lượng: Nước ta có hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ.
• Phân loại: * Đảo ven bờ: Tập trung nhiều nhất ở vùng biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Khánh Hòa và Kiên Giang.
• • Đảo xa bờ: Gồm hai quần đảo san hô lớn là Hoàng Sa (thành phố Đà Nẵng) và Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa).

3. Địa hình bờ biển

• Vùng bờ biển bồi tụ: Hình thành tại các cửa sông lớn (như đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long) với các bãi triều rộng và rừng ngập mặn.
• Vùng bờ biển mài mòn: Phổ biến ở miền Trung với các vách đá dốc, nhiều vũng vịnh sâu và bãi cát đẹp, thuận lợi cho phát triển du lịch và cảng biển.

b. Tại sao cần phải bảo vệ môi trường biển đảo nước ta?

Việc bảo vệ môi trường biển đảo không chỉ là vấn đề sinh thái mà còn là nhiệm vụ chiến lược vì những lý do sau:

• Môi trường biển là một thể thống nhất: Khác với đất liền, các dòng hải lưu làm cho ô nhiễm biển lan truyền rất nhanh. Một khu vực bị ô nhiễm có thể gây ảnh hưởng đến toàn bộ vùng biển lân cận.
• Bảo vệ đa dạng sinh học: Biển nước ta có hệ sinh thái phong phú (rạn san hô, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển). Đây là nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài hải sản quý hiếm. Nếu môi trường suy thoái, nguồn lợi thủy sản sẽ cạn kiệt.
• Phát triển kinh tế bền vững: Biển là nguồn sống của hàng triệu ngư dân và là nền tảng cho các ngành du lịch, giao thông vận tải biển và khai thác khoáng sản. Môi trường sạch là điều kiện tiên quyết để thu hút du khách và nuôi trồng thủy sản an toàn.
• An ninh quốc gia: Bảo vệ môi trường biển gắn liền với việc khẳng định chủ quyền và quyền chủ quyền của nước ta trên Biển Đông. Đảo và quần đảo là những "vọng gác" tiền tiêu để bảo vệ tổ quốc.
• Ứng phó biến đổi khí hậu: Hệ sinh thái biển (đặc biệt là rừng ngập mặn) đóng vai trò như bức tường xanh ngăn sóng, bão và hạn chế tình trạng xâm nhập mặn, bảo vệ vùng đất ven bờ.