Câu1

Đoạn trích khắc họa hành trình vượt biển gian nan qua các “rán nước” (tầng sóng), tái hiện biển cả hung dữ như biểu tượng của oan khuất, khổ đau chồng chất trong đời sống người lao động. Từ “rán thứ sáu” với nước “mông mốc”, “xé nhau đục vật vờ”, đến “rán thứ bảy” quỷ dữ “chực ăn người”, “rán thứ tám” nước “thét gào kéo xuống long vương”, cao trào “rán thứ chín” nước “dựng đứng chấm trời”, “sôi gầm réo” – biển hiện lên dữ dội, đầy quái vật, đòi “vàng bạc ra lễ chuộc thân”. Nghệ thuật âm thanh (“ầm ầm”, “ào ào”, “gầm réo”) kết hợp nhịp điệu dồn dập “trèo đi thôi trèo đi”, “nhanh nhanh tay” tạo kịch tính, khơi dậy nỗi sợ hãi tột độ xen lẫn ý chí kiên cường: “cầm cán dầm cho vững”, “đừng run đừng rợn”. Qua đó, tác phẩm dân gian Tày phản ánh hiện thực xã hội bất công, ngợi ca tinh thần đoàn kết vượt khó, khát vọng tự do – giá trị nhân văn sâu sắc.

Câu 2

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, tình thân nổi lên như ngọn hải đăng soi sáng tâm hồn con người. Tình thân không chỉ là sợi dây huyết thống gắn kết cha mẹ - con cái, anh em ruột thịt mà còn là nguồn yêu thương vô điều kiện, là chỗ dựa tinh thần vững chắc giữa bão tố cuộc đời. Như nhà văn Pháp Antoine de Saint-Exupéry từng viết: “Điều cốt yếu là vô hình đối với đôi mắt, chỉ có trái tim mới nhìn thấy rõ”. Tình thân chính là báu vật vô hình ấy, mang giá trị nhân sinh sâu sắc, giúp con người vượt qua nghịch cảnh và vươn tới hạnh phúc đích thực.

Trước hết, tình thân là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua gian nan thử thách. Cuộc sống vốn dĩ đầy rẫy những bất trắc: thất bại trong sự nghiệp, bệnh tật hành hạ, hay những cú sốc tinh thần. Chính lúc ấy, vòng tay cha mẹ, lời động viên của anh chị em trở thành liều thuốc tinh thần kỳ diệu. Hãy nhớ đến câu chuyện cảm động của Nick Vujicic – người không tay không chân nhưng vượt qua khuyết tật nhờ tình yêu thương gia đình. Ở Việt Nam, biết bao người con lặn lội về quê ôm ấp cha mẹ già yếu giữa đại dịch Covid-19, hay những anh em chia sẻ miếng cơm manh áo trong nghèo khó. Tình thân không chỉ xoa dịu nỗi đau mà còn khơi dậy ý chí kiên cường, biến nghịch cảnh thành động lực vươn lên. Thiếu tình thân, con người dễ rơi vào cô lập, tuyệt vọng, như những cánh chim lạc đàn giữa bầu trời xám xịt. Thứ hai, tình thân nuôi dưỡng nhân cách và đạo đức con người. Từ thuở ấu thơ, cha mẹ dạy con biết yêu thương, chia sẻ; anh em dạy nhau biết bao dung, tha thứ. Đó là nền tảng hình thành nên những giá trị sống đẹp đẽ: lòng hiếu thảo, sự trung thực, tinh thần trách nhiệm. Trong xã hội hôm nay, khi chủ nghĩa cá nhân lên ngôi, nhiều bạn trẻ chạy theo vật chất, thờ ơ với gia đình, hậu quả là sự trống rỗng tâm hồn, những bi kịch ly tán. Ngược lại, những gia đình gắn bó như “lá lành đùm lá rách” thường sản sinh ra những con người tử tế, góp phần xây dựng xã hội văn minh. Tình thân còn là cầu nối thế hệ, gìn giữ truyền thống văn hóa dân tộc, từ những câu ca dao “Công cha như núi Thái Sơn” đến giá trị Phật giáo về lòng từ bi mà người Việt luôn trân trọng. Tuy nhiên, để tình thân phát huy giá trị, mỗi người cần vun đắp bằng hành động cụ thể: dành thời gian bên nhau, lắng nghe chia sẻ, tha thứ lỗi lầm. Đừng để công việc, bạn bè hay mạng xã hội cướp mất những khoảnh khắc quý giá ấy.

Tóm lại, tình thân là giá trị cốt lõi, là nền tảng của hạnh phúc đích thực trong cuộc sống. Giữa bộn bề bon chen, hãy trân trọng và nuôi dưỡng tình thân để cuộc đời thêm ý nghĩa, như dòng sông mãi chảy về biển cả bao la.

Câu1

Văn bản được kiểm bởi người kể chuyện dân gian

Câu2

Biển đừng nhắc đến trong văn bản là một biểu tượng của cuộc đời với nhân gian nan thử thách nhưng cũng đầy hi vọng vào thành quả sau khi vượt qua khó khăn

Câu3

Chủ đề chính của văn bản là tinh thần vượt khó đoàn kết và hi vọng về một tương lai tốt đẹp của con người

Câu4

Các rạn nước trong văn bản đánh dấu từng giai đoạn gian nan trên biển và nói đến sự sóng gió còn tượng trưng cho cái ác sự thống trị bất công giáng xuống người lao động khốn khổ

Câu5

Các âm thanh được thể hiện gầm réo, ầm ầm, lời kêu cứu

Những âm thanh này tạo cảm giác sợ hãi tột độ căng thẳng kịch tính các khoảng biển cả hung hãn như kẻ thù đe dọa tính mạng đồng thời khơi dậy lòng thương cảm ý chí kiên cường của con người trước thiên tai và nhấn mạnh tinh thần đoàn kết vượt khó trong văn học dân gian