Câu 1: Đoạn trích từ "rán thứ sáu" đến "rán thứ chín" trong tác phẩm Vượt biển đã tái hiện chân thực hành trình vượt đại dương đầy bão táp của nhân vật "tôi". Tác giả dân gian đã sử dụng bút pháp tăng tiến để khắc họa những hiểm nguy chồng chất: từ làn nước "vằn mông mốc" đầy bất trắc đến những thực thể siêu nhiên đáng sợ như "quỷ dữ", "ngọ lồm" bủa giăng. Đỉnh điểm là rán thứ chín với hình ảnh "nước dựng đứng chấm trời" và âm thanh "sôi gầm réo", gợi lên một không gian kì vĩ nhưng đầy chết chóc. Trong thế đối đầu không cân sức đó, nhân vật hiện lên với tư thế quyết liệt qua các hành động "cầm cán dầm cho vững", "nhanh nhanh tay chèo". Tuy nhiên, đằng sau sự can trường ấy là tiếng kêu cứu thảm thiết: "Biển ơi, đừng giết tôi". Lời cầu khẩn này không chỉ cho thấy sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên mà còn là tiếng lòng u uất của một linh hồn bị chết oan, khao khát được sống và thoát khỏi kiếp nạn "sa dạ sa dồng" cực nhục. Đoạn thơ không chỉ miêu tả cảnh biển mà còn là bài ca về sức mạnh ý chí và nỗi đau nhân thân sâu sắc.

Câu 2:

Trong kho tàng văn học dân gian, câu chuyện về người em trong truyện thơ Vượt biển của dân tộc Tày – Nùng để lại cho người đọc nỗi xót xa khôn nguôi. Chỉ vì sự ghen tuông mù quáng và sự lạnh nhạt của người anh ruột mà linh hồn người em phải chịu kiếp “sa dạ sa dồng”, chèo thuyền qua mười hai rán nước hiểm nguy nơi cõi âm. Bi kịch ấy là lời cảnh tỉnh đắt giá về sự rạn nứt tình cảm ruột rà, đồng thời khẳng định một chân lý vĩnh cửu: Tình thân chính là giá trị thiêng liêng và quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi con người.

Trước hết, ta cần hiểu tình thân là gì? Đó là sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa những người có cùng máu mủ, chung một cội nguồn như cha mẹ, anh chị em, họ hàng. Khác với những mối quan hệ xã hội thường dựa trên sự trao đổi hay lợi ích, tình thân là thứ tình cảm tự nhiên, thuần khiết và sẵn sàng hy sinh vô điều kiện.

Giá trị đầu tiên và lớn nhất của tình thân chính là bến đỗ bình yên cho tâm hồn. Cuộc đời vốn là một hành trình đầy rẫy những "rán nước" dữ dội, những cơn bão táp như thử thách mà người em trong tác phẩm phải đối mặt. khi ta thất bại, gục ngã hay bị cả thế giới quay lưng, tình thân chính là cánh cửa duy nhất luôn mở rộng đón ta trở về. Một lời động viên của mẹ, một cái vỗ vai của cha hay sự thấu hiểu của anh chị em có sức mạnh chữa lành mọi vết thương, giúp ta tìm lại niềm tin để tiếp tục bước đi.

Không chỉ là điểm tựa, tình thân còn là trường học đầu tiên nuôi dưỡng nhân cách con người. Sống trong một gia đình yêu thương, ta học được cách sẻ chia, vị tha và trách nhiệm. Ngược lại, nếu thiếu đi sự ấm áp của tình thân, con người dễ trở nên ích kỷ, lạnh lùng hoặc rơi vào bi kịch như người anh trong truyện thơ – vì sự ghen tuông nhỏ nhen mà đánh mất đi người em yêu quý nhất. Tình thân dạy ta biết sống vì người khác, biết trân trọng những giá trị đạo đức cơ bản để trở thành một người tử tế.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại ngày nay, giá trị của tình thân đang đứng trước nhiều thử thách. Đồng tiền, danh vọng và cái tôi cá nhân quá lớn đôi khi khiến con người ta quên mất nghĩa tào khang, tình cốt nhục. Có những người sẵn sàng vì tranh chấp tài sản mà kiện cáo người thân, hoặc vì bận rộn mà bỏ mặc cha mẹ già cô đơn. Đó là những biểu hiện của sự suy thoái đạo đức đáng báo động. Hãy nhớ rằng, mọi thứ của cải vật chất đều có thể kiếm lại được, nhưng một khi tình thân đã đứt gãy, vết sẹo ấy sẽ tồn tại mãi mãi trong lòng người ở lại và kẻ ra đi.

Từ câu chuyện đau xót của người em trong văn bản Vượt biển, mỗi chúng ta cần rút ra bài học cho riêng mình. Tình thân không tự nhiên bền vững nếu không được bồi đắp bằng sự tin tưởng và lòng bao dung. Hãy học cách lắng nghe, thấu hiểu thay vì nghi kỵ; hãy trao đi yêu thương khi còn có thể để không phải thốt lên lời "tự than thân trách phận" đầy cay đắng khi mọi chuyện đã quá muộn màng.

Tóm lại, tình thân là nguồn ánh sáng ấm áp dẫn lối con người qua những bóng tối của cuộc đời. Nó là món quà quý giá nhất mà tạo hóa ban tặng. Trân trọng tình thân không chỉ là bảo vệ hạnh phúc cá nhân mà còn góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, giàu lòng nhân ái. Đừng để đến khi đứng bên "bờ biển đất trời mênh mông" của sự cô độc mới nhận ra giá trị của hai chữ "gia đình".

c1 Người kể chuyện trong văn bản là người em

C2 : Biển hiện ra là một không gian hung dữ, đầy hiểm nguy và chết chóc. Nó gắn liền với những "rán" nước chảy xiết, sóng trào cuộn thác, nước xoáy, có quỷ dữ chặn đường và những âm thanh ghê rợn như "gầm réo", "thét gào". Đây là một cõi âm u, khắc nghiệt dành cho những linh hồn khổ cực.

C3: Văn bản thể hiện nỗi khổ đau, cực nhọc của những linh hồn bị chết oan phải lao dịch nặng nề ở cõi âm, đồng thời phản ánh ước mơ vượt qua nghịch cảnh để tìm đến sự bình an và công lý.

c4:Các "rán" nước là biểu tượng cho những thử thách, chông gai, khó khăn chồng chất và những cửa ải sinh tử mà con người hoặc linh hồn phải đối mặt. Nó cũng tượng trưng cho sự đày ả, bất công mà người em phải chịu đựng sau cái chết oan ức.

C5: Tiếng nước "sôi gầm réo", tiếng "thét gào" và lời cầu khẩn van xin đầy tuyệt vọng của nhân vật "Biển ơi, đừng giết tôi", "Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền" Sự sợ hãi tột độ, nỗi đau đớn, cô đơn và thân phận nhỏ bé, mỏng manh của con người trước sức mạnh hủy diệt của thiên nhiên hay chính là sự tàn khốc của số phận.

Câu 1:

Đoạn trích "Thạch Sanh, Lý Thông" của Dương Thanh Bạch đã tái hiện thành công một chương kịch tính trong kho tàng cổ tích dân gian bằng hình thức truyện thơ lục bát. Về nội dung, tác giả làm nổi bật sự đối lập giữa thiện và ác: một Thạch Sanh bao dung, nhân hậu ngay cả khi chịu hàm oan và một Lý Thông tham lam, hèn nhát. Kết thúc "ác nhân thiên lôi đả" khẳng định niềm tin bất diệt vào công lí của nhân dân. Về nghệ thuật, thể thơ lục bát uyển chuyển cùng các từ láy gợi hình, gợi cảm đã tạo nên sức hấp dẫn mới cho câu chuyện cũ. Đặc biệt, cách xây dựng hình ảnh đối lập giúp bài học đạo đức trở nên sâu sắc và có sức ám ảnh hơn.

Câu 2

Trong kỷ nguyên số hiện nay, con người dường như đang bị cuốn vào một vòng xoáy hối hả của công việc, học tập và những giá trị ảo trên mạng xã hội. Chúng ta chạy đua với thời gian, vội vã ăn, vội vã yêu và vội vã sống. Chính trong bối cảnh đó, triết lý "sống chậm" nổi lên như một quãng nghỉ cần thiết, một liều thuốc tinh thần quý giá giúp con người tìm lại sự cân bằng và ý nghĩa thực sự của cuộc đời.

Trước hết, ta cần hiểu đúng về "sống chậm". Sống chậm không đồng nghĩa với sự lười biếng, trì trệ hay tụt hậu so với thời đại. Thực chất, đó là một phong thái sống: sống một cách tỉnh thức, lắng đọng để cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống, để thấu hiểu bản thân và nuôi dưỡng những mối quan hệ xung quanh. Sống chậm là khi bạn cho phép mình dừng lại một nhịp để quan sát, để lắng nghe thay vì chỉ mải mê đuổi theo những mục tiêu vật chất xa vời.

Tại sao chúng ta cần sống chậm? Trong một xã hội luôn đòi hỏi năng suất và tốc độ, con người dễ rơi vào trạng thái căng thẳng và kiệt sức. Sống chậm giúp chúng ta giảm bớt áp lực, cho phép trí não được nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng sáng tạo. Khi không còn vội vã, ta sẽ tránh được những quyết định sai lầm, những lời nói thiếu suy nghĩ gây tổn thương cho người khác. Quan trọng hơn, sống chậm giúp ta nhận ra những niềm hạnh phúc giản đơn mà đôi khi vì quá nhanh ta đã vô tình lướt qua: là nụ cười của cha mẹ, là sắc hoa anh đào đầu mùa, hay đơn giản là hương vị của một tách trà nóng buổi sớm.

Lối sống này được biểu hiện qua những hành động rất cụ thể. Đó là việc bạn dành trọn vẹn một buổi tối bên gia đình mà không cầm điện thoại, là việc sẵn sàng lắng nghe tâm sự của một người bạn mà không ngắt lời, hay là việc dành vài phút mỗi ngày để thiền định, nhìn lại chính mình. Thay vì "check-in" vội vàng tại một điểm du lịch chỉ để có ảnh đăng lên Facebook, người sống chậm sẽ chọn ngồi lại, hít thở không khí và cảm nhận văn hóa vùng miền bằng tất cả giác quan.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần có cái nhìn đa chiều. Sống chậm không phải là sống chậm chạp hay tách biệt khỏi dòng chảy của xã hội. Nếu sống quá chậm đến mức thờ ơ với trách nhiệm, lười nhác trong công việc thì đó là một sự tiêu cực. Sống chậm cần đi đôi với tư duy nhạy bén và hành động hiệu quả. Chúng ta chậm lại ở tâm hồn để bình thản, nhưng vẫn phải nhanh nhạy ở trí tuệ để thích nghi với sự phát triển của thế giới.

Tóm lại, sống chậm là một nghệ thuật sống giúp con người làm chủ được nhịp điệu của cuộc đời mình. Giữa một thế giới đầy biến động, việc giữ cho mình một "khoảng lặng" chính là cách để chúng ta sống sâu sắc và nhân văn hơn. Hãy học cách sống chậm ngay từ hôm nay, bắt đầu bằng việc hít một hơi thật sâu và trân trọng khoảnh khắc hiện tại, bởi "cuộc sống không chỉ là tăng tốc độ".

Câu 1Văn bản được viết theo thể thơ lục bát

Câu 2: Phương thức biểu đạt

Biểu cảm: Thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhân vật

Câu 3: Tóm tắt và mô hình cốt truyện

Tóm tắt các sự kiện chính:

Hồn ma Chằn tinh và Đại bàng trả thù bằng cách vu khố Thạch Sanh ăn trộm vàng bạc trong cung.Thạch Sanh bị bắt giam, trong ngục tối chàng lôi đàn ra gảy.Tiếng đàn giúp công chúa khỏi bệnh câm, vua cho gọi Thạch Sanh lên.Thạch Sanh giải oan, kể rõ sự tình và được phong làm phò mã.Lý Thông bị trừng phạt (Thạch Sanh tha mạng nhưng bị sét đánh chết trên đường về).

Mô hình cốt truyện: Văn bản thuộc mô hình cốt truyện tuyến tính của thể loại truyện cổ tích: Ở hiền gặp lành, ác giả ác báo.

Câu 4: Phân tích tác dụng của một chi tiết kì ả

Chi tiết: Tiếng đàn của Thạch Sanh

* Về nội dung: Là phương tiện để Thạch Sanh giãi bày nỗi oan ức và khẳng định công lao của mình. Nó có sức mạnh kì diệu làm thức tỉnh trí nhớ và tình cảm của công chúa.

Về nghệ thuật: Giúp thắt nút và mở nút câu chuyện một cách khéo léo, thể hiện ước mơ của nhân dân về công lí và sự công bằng (tiếng đàn thực thi công lí).

Câu 5: So sánh với truyện cổ tích Thạch Sanh

Giống nhau: Giữ nguyên cốt truyện cơ bản, hệ thống nhân vật (Thạch Sanh, Lý Thông, công chúa, vua) và các tình tiết then chốt như cứu công chúa, tiếng đàn giải oan, sự trừng phạt dành cho kẻ ác.

Khác nhau:

• Hình thức: Văn bản này là truyện thơ, có nhịp điệu, giàu tính biểu cảm và miêu tả tâm lí hơn. Trong khi truyện cổ tích gốc là văn xuôi tự sự.
• Chi tiết: Đoạn trích tập trung sâu vào cảm xúc giúp nhân vật hiện lên sinh động, gần gũi hơn.