Câu 1: Bài làm Thế giới mà chúng ta đang sống là một bức tranh muôn màu, nơi mỗi sinh linh, mỗi sự vật, dù nhỏ bé hay vĩ đại, đều có vai trò và vẻ đẹp riêng. Bởi lẽ đó, việc con người nên biết yêu thương vạn vật không chỉ là một quan điểm đạo đức mà còn là một sự tất yếu để duy trì sự cân bằng và hài hòa. Khi ta biết yêu thương, ta sẽ có xu hướng trân trọng, nâng niu thay vì vô tình làm tổn thương. Một ánh nhìn trìu mến dành cho đóa hoa dại ven đường, một hành động dịu dàng với chú chim bé nhỏ, hay sự cẩn trọng khi bước đi trên thảm cỏ xanh mướt, tất cả đều xuất phát từ tình yêu đó. Tình yêu vạn vật giúp ta nhìn nhận thế giới không chỉ là nơi để khai thác, mà là một ngôi nhà chung cần được bảo vệ. Nó đánh thức lòng trắc ẩn, khơi dậy trách nhiệm, giúp ta ý thức hơn về hành động của mình và nhận ra rằng, khi ta yêu thương, ta đang làm cho chính mình và thế giới này trở nên tốt đẹp hơn. Câu 2: Bài làm Hoàng Cầm, một hồn thơ tài hoa, lãng mạn nhưng cũng đầy bi tráng, đã từng viết: "Thơ là tiếng nói của tâm hồn". Trong "Bên kia sông Đuống", tiếng nói ấy đã cất lên những giai điệu xót xa, bi thương khi vẽ nên bức tranh quê hương tan hoang dưới bóng đêm chiến tranh. Bài thơ là một minh chứng hùng hồn cho sự biến đổi đau đớn ấy, từ một miền quê yên bình, no ấm, rực rỡ sắc màu văn hóa, bỗng chốc hóa thành một vùng đất chết chóc, hoang tàn vì "giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn". Mở đầu đoạn thơ, Hoàng Cầm vẽ nên một bức tranh quê hương thơ mộng, giàu sức sống và đậm đà bản sắc văn hóa: "Quê hương ta lúa nếp thơm nồng Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" Những câu thơ giàu chất liệu cảm quan này đưa người đọc đến với một miền quê trù phú, ấm no. "Lúa nếp thơm nồng" là biểu tượng của sự no đủ, của mùa màng bội thu, là hơi thở của cuộc sống nông nghiệp an lành. "Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong" gợi lên một không gian văn hóa dân gian sống động, hồn hậu, nơi những nét vẽ mộc mạc, chân chất đã thổi hồn vào cuộc sống, mang đến vẻ đẹp trong trẻo, tinh khôi. "Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" khẳng định niềm tự hào về một nền văn hóa lâu đời, rực rỡ,mang bản sắc riêng không thể trộn lẫn. Tất cả những hình ảnh này hòa quyện, tạo nên một không khí thanh bình, ấm áp, một miền quê "bên kia sông Đuống" trong lành, đáng yêu, nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại trong vẻ đẹp hài hòa, tuyệt mỹ. Đó là bức tranh quê hương trước chiến tranh, là miền đất mà ai cũng muốn che chở, bảo vệ. Tuy nhiên, sự bình yên ấy đã nhanh chóng tan biến khi chiến tranh ập đến. Dòng thơ chuyển mình đột ngột, mang một âm hưởng dữ dội và ám ảnh: "Quê hương ta từ ngày khủng khiếp Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn" Chỉ hai chữ "khủng khiếp" đã đủ sức gợi lên một thảm họa, một sự kiện tang thương, báo hiệu sự tàn phá khốc liệt. Hình ảnh "giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn" như một bức tranh bi tráng, vẽ nên sự xâm lăng tàn bạo, sức mạnh hủy diệt khủng khiếp của chiến tranh. "Lửa hung tàn" không chỉ thiêu rụi nhà cửa, ruộng vườn mà còn đốt cháy cả sự sống, xóa đi những giá trị văn hóa tốt đẹp đã tồn tại bao đời. Nỗi đau của quê hương được khắc họa rõ nét hơn qua những câu thơ ngắn, đứt quãng, mang âm hưởng đau thương: "Ruộng ta khô Nhà ta cháy" Sự khô hạn của ruộng đồng và cảnh nhà cửa bị thiêu rụi là biểu tượng cho sự mất mát về vật chất, sự cạn kiệt, tan hoang của cuộc sống. Những câu thơ ngắn, mạnh mẽ như những nhát dao cứa vào lòng người, tố cáo tội ác của chiến tranh, sự mất mát không gì bù đắp được. Đỉnh điểm của sự tàn khốc hiện lên qua những hình ảnh đầy ám ảnh , gợi cảm giác rợn người: "Chó ngộ một đàn Lưỡi dài lê sắc máu" Hình ảnh "chó ngộ" (chó dại) với "lưỡi dài lê sắc máu" mang một màu sắc ghê rợn , biểu tượng cho sự điên loạn , hoang dại của cái chết và bệnh tật . Phản ánh một xã hội đen tối , đảo loạn , nơi sự sống bị đe doạ bởi những thế lực hung tợn , vô nhân tính. "Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang Mẹ con đàn lợn âm dương Chia lìa trăm ngả" Không gian dần trở nên tiêu điều, vắng lặng. "Ngõ thẳm bờ hoang" gợi lên sự cô độc, lạc lõng, dấu vết của sự sống đã bị xóa nhòa. Hình ảnh "mẹ con đàn lợn âm dương chia lìa trăm ngả" là đỉnh điểm của sự tang thương, mất mát. Nó không chỉ là sự mất mát về tài sản mà còn là sự tan vỡ của tình thân, của gia đình, gợi lên nỗi đau chia ly vĩnh viễn, nỗi bi thương thấm thía trước sự tàn khốc của chiến tranh. Nếu trong thơ ca trước cách mạng, hình ảnh đàn lợn thường gắn với sự no đủ, sung túc (như trong "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ hay các bài ca dao), thì ở đây, nó lại mang màu sắc bi thương, là nạn nhân của chiến tranh. Câu thơ cuối cùng, "Đám cưới chuột đang tưng", khép lại đoạn thơ bằng một hình ảnh mang tính biểu tượng cao, gây nhiều suy ngẫm. Giữa không khí tang thương, đổ nát, sự kiện "đám cưới chuột" diễn ra "tưng bừng" tạo nên một nét đối lập trớ trêu, bi hài. Nó có thể là biểu tượng cho sự sống vẫn nảy nở ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt, hoặc là sự phản ánh về sự đảo lộn của mọi giá trị, sự mục ruỗng của những phong tục trong thời chiến. Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã thành công trong việc khắc họa sự biến đổi của quê hương "bên kia sông Đuống". Từ một miền quê thanh bình, no ấm, rực rỡ sắc màu văn hóa, nó đã bị chiến tranh biến thành một vùng đất hoang tàn, chết chóc, nhuốm màu bi thương. Những hình ảnh chân thực, những biểu tượng độc đáo đã làm sống dậy nỗi đau của quê hương, đất nước trong chiến tranh, đồng thời thể hiện tình yêu sâu nặng và niềm xót xa của tác giả trước sự tàn phá khủng khiếp ấy. Đoạn thơ gợi nhớ đến những câu thơ đầy ám ảnh về sự tàn khốc của chiến tranh trong các tác phẩm khác, ví như những câu thơ trong "Màu Tím Hoa Sim" của Hữu Lộc, nơi tình yêu và sự sống bị chiến tranh chia cắt, hay những hình ảnh tiêu điều trong "Đất nước đứng lên" của Hữu Thỉnh. Tất cả đều chung một nỗi niềm đau đáu về sự mất mát, hy sinh mà chiến tranh đã gây ra cho quê hương, cho con người. Bài thơ "Bên kia sông Đuống" không chỉ là một bức tranh hiện thực về hậu quả của chiến tranh mà còn là lời tố cáo đanh thép về sự tàn bạo của nó, là tiếng lòng xót xa của một người con trước sự đổ nát của quê hương, gợi lên trong lòng người đọc sự đồng cảm sâu sắc và mong muốn hòa bình.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt : Tự sự

Câu 2 : Văn bản là sự day dứt của tác giả Chu Văn Sơn về thói quen sống "thô tháp" của con người, liên tục gây ra tổn thương cho tự nhiên và những giá trị tinh thần mong manh. Đồng thời, bài viết ca ngợi sự bao dung vô bờ của thiên nhiên và đưa ra triết lý sâu sắc rằng con người cần trải qua va chạm đau đớn "bị gai đâm" để giật mình nhận ra "tổn thương là rỉ máu" và học cách trân trọng, nâng niu cuộc sống. Câu 3: Biện pháp tu từ điệp cấu trúc (“quen…”, “không bao giờ…”). — Làm cho đoạn thơ hay hơn , sinh động hơn , gợi hình gợi cảm , tạo tính nhạc —Làm nổi bật vẻ đẹp hiền hòa, bao dung và nhẫn nại của thiên nhiên và những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Dù bị tổn thương, thế giới vẫn âm thầm chịu đựng và tha thứ. –Qua đó nhắc nhở con người hãy biết trân trọng, nâng niu thế giới quanh mình; đừng vô tâm làm tổn thương những điều vốn lặng lẽ hy sinh và bao dung. Câu 4: Phản bác sự vô tâm làm con người quá yên chí và quen việc làm tổn thương mọi thứ (xéo lên cỏ hoa) mà không nhận thức được.Cần sự va chạm để thức tỉnh khi "Gai đâm" là sự đau đớn cần thiết, một cú sốc bất ngờ để con người "giật mình", thoát khỏi sự vô cảm.Nhận ra hậu quả sau cú giật mình đó, con người mới hiểu được rằng tổn thương không chỉ là hành động mà là sự mất mát, đau đớn thực sự "rỉ máu", từ đó thúc đẩy lòng trắc ẩn.Bài học ý nghĩa nhất là cần sống tinh tế, trân trọng sự mong manh của vạn vật, và sẵn sàng đón nhận những trải nghiệm đau đớn như một phương tiện để thức tỉnh lòng trắc ẩn và hoàn thiện nhân cách. Câu 5: –Bài học ý nghĩa nhất là: Con người cần sống tinh tế, biết yêu thương và tránh gây tổn thương cho thiên nhiên và những người xung quanh. –Bài học ấy giúp ta sống nhân ái, có trách nhiệm hơn với môi trường và với cảm xúc của người khác; từ đó làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp và bền vững hơn. –Mỗi người hãy biết suy nghĩ trước hành động, biết quan tâm, sẻ chia và trân trọng những điều nhỏ bé quanh mình, bởi mọi tổn thương dù nhỏ cũng có thể để lại rỉ máu.