Câu 1

Con người nên biết yêu thương vạn vật vì mọi sự sống trên trái đất đều có giá trị riêng và đều góp phần làm nên thế giới này. Từ con người, cây cỏ đến muông thú, tất cả đều tồn tại trong một mối quan hệ gắn bó mật thiết. Khi ta làm tổn thương thiên nhiên, cũng chính là đang làm tổn thương cuộc sống của mình. Một cái cây bị chặt đi không chỉ mất bóng mát mà còn làm không khí thêm ngột ngạt; một dòng sông bị ô nhiễm không chỉ mất vẻ đẹp mà còn hủy hoại sinh kế của bao con người. Yêu thương vạn vật còn thể hiện nhân cách và lòng nhân ái của con người. Biết nâng niu từng mầm cây, biết thương xót một con vật nhỏ bé, con người sẽ học được cách sống dịu dàng và trách nhiệm hơn. Trong một thế giới đầy biến động, yêu thương vạn vật chính là cách để con người giữ gìn sự hài hòa giữa mình với thiên nhiên và với chính tâm hồn mình.

Câu 2

Đoạn thơ “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi đau xót của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và nỗi xót xa của nhà thơ.

Trước chiến tranh, quê hương hiện lên với vẻ đẹp trù phú, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Những hình ảnh “lúa nếp thơm nồng”, “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” gợi ra một không gian yên bình, no ấm và rực rỡ sắc màu. Quê hương không chỉ giàu có về vật chất mà còn phong phú về đời sống tinh thần. Tranh Đông Hồ – biểu tượng của văn hóa dân gian – cho thấy một vùng đất gắn bó với truyền thống, với vẻ đẹp mộc mạc và trong trẻo. Những hình ảnh ấy khiến quê hương hiện lên như một miền ký ức ngọt ngào, đáng trân trọng.

Nhưng khi chiến tranh tràn tới, quê hương lập tức đổi thay khốc liệt. “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”, kéo theo những mất mát đau thương: “Ruộng ta khô, nhà ta cháy”. Không gian quen thuộc bị tàn phá, sự sống bị đẩy đến bờ vực. Những hình ảnh “chó ngộ một đàn”, “lưỡi dài lê sắc máu”, “kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang” tạo nên bức tranh ghê rợn, tang thương của làng quê bị giày xéo. Không chỉ cảnh vật bị hủy hoại, con người cũng phải chịu cảnh chia lìa: “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả”. Hạnh phúc đời thường – những đám cưới rộn ràng – nay chỉ còn trong ký ức: “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?”. Câu hỏi tu từ vang lên đầy xót xa, như một tiếng kêu đau đớn cho số phận quê hương.

Sự đối lập giữa hai bức tranh – một bên là quê hương yên bình, tươi đẹp; một bên là quê hương hoang tàn, đổ nát – đã làm nổi bật tội ác của chiến tranh. Qua đó, nhà thơ bộc lộ nỗi đau sâu sắc trước cảnh quê hương bị tàn phá và tình yêu tha thiết dành cho mảnh đất Kinh Bắc. Đồng thời, đoạn thơ còn gửi gắm niềm khát khao về một ngày quê hương được hồi sinh, trở lại với vẻ đẹp thanh bình vốn có.

Như vậy, đoạn thơ không chỉ là bức tranh hiện thực về sự đổi thay của quê hương trong chiến tranh mà còn là tiếng lòng yêu thương, xót xa của người con đối với nơi chôn nhau cắt rốn. Tác phẩm góp phần khơi dậy trong lòng người đọc ý thức trân trọng hòa bình và gìn giữ những giá trị quê hương

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

→ Văn bản bộc lộ cảm xúc, suy ngẫm của tác giả về sự “tổn thương” trong đời sống.

Câu 2

Nội dung văn bản:

Văn bản nói về việc con người trong quá trình sống và tồn tại đã vô tình gây tổn thương cho thiên nhiên, cho thế giới xung quanh và cho chính con người. Qua đó tác giả nhắc nhở chúng ta cần ý thức, sống chậm lại, sống nhẹ nhàng và nhân ái hơn.

Câu 3

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Điệp ngữ + nhân hoá.

– Điệp ngữ: “quen”, “những” được lặp lại nhiều lần.

– Nhân hoá: mặt đất quen tha thứ, đại dương quen độ lượng, rừng quen trầm mặc…

→ Làm cho thiên nhiên mang phẩm chất con người qua đó nhấn mạnh sự bao dung, cam chịu của thiên nhiên trước những tổn thương do con người gây ra, đồng thời gợi cảm xúc xót xa, day dứt.

Câu 4

Tác giả nói: “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

→ Đó là hình ảnh ẩn dụ cho những vấp ngã, đau đớn trong cuộc sống.

Những tổn thương giúp con người:

• Biết dừng lại, suy nghĩ.
• Nhận ra mình đã làm đau thế giới và người khác.
• Sống cẩn trọng, yêu thương hơn.
• => Đau đớn là cách để con người tỉnh thức và trưởng thành

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản:

→ Con người cần sống chậm lại, nhẹ nhàng hơn với thiên nhiên và với nhau, biết trân trọng sự sống xung quanh, tránh gây tổn thương dù là vô tình.

→ Mỗi vết đau trong cuộc đời là lời nhắc để ta sống nhân hậu và có trách nhiệm hơn.