Câu 1

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Sống chủ động là biết tự đặt mục tiêu, tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành động của mình thay vì chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác. Khi chủ động, con người sẽ nắm bắt được nhiều cơ hội tốt, không bị động trước khó khăn, thử thách. Đặc biệt đối với học sinh, sống chủ động giúp chúng ta tự giác trong học tập, rèn luyện kỹ năng và phát triển bản thân toàn diện. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến ta bỏ lỡ cơ hội và dần tụt lại phía sau. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình tinh thần tích cực, dám nghĩ, dám làm để làm chủ tương lai của chính mình.

Câu 2

Đoạn thơ mở ra bức tranh thiên nhiên ngày hè sinh động, rực rỡ và đầy sức sống. Những hình ảnh như “hòe lục đùn đùn”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” gợi nên sắc xanh, đỏ, hồng hài hòa, tươi tắn. Thiên nhiên không tĩnh lặng mà tràn đầy vận động, ánh sáng và hương thơm. Bên cạnh đó, âm thanh “lao xao chợ cá” làm bức tranh thêm phần sống động, gắn với nhịp sống bình dị của nhân dân.

Qua bức tranh ấy, ta cảm nhận được tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi. Đặc biệt, hai câu cuối thể hiện ước mong cao đẹp của ông: ước có cây đàn Ngu Cầm để gảy lên khúc nhạc thái bình, mong cho “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Đó là tấm lòng vì dân, vì nước sâu sắc. Như vậy, đoạn thơ không chỉ đẹp về cảnh mà còn sáng ngời về tình – tình yêu thiên nhiên và lý tưởng nhân nghĩa cao cả của tác giả.

Câu 1

Thể thơ thất ngôn bát của đường luật

Câu 2

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt đạm bạc, thanh cao của tác giả:

• “Một mai, một cuốc, một cần câu”
• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

→ Thể hiện cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, tránh xa danh lợi.

Câu 3

Biện pháp tu tư liệt kê

• Gợi ra đầy đủ những dụng cụ lao động quen thuộc.
• Nhấn mạnh cuộc sống lao động bình dị, tự cung tự cấp.
• Thể hiện tâm thế ung dung, tự tại của tác giả trước cuộc đời.

Câu4

Quan niệm “dại – khôn” độc đáo, ngược đời:

• Tác giả tự nhận mình “dại” vì chọn sống nơi thanh vắng.
• “Người khôn” lại tìm đến chốn quan trường bon chen.
  → Thực chất đó là cách nói mỉa mai, thể hiện thái độ coi nhẹ danh lợi, đề cao cuộc sống thanh nhàn.

Câu 5

Qua bài thơ, em cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp. Ông sống thanh cao, giản dị, hòa mình với thiên nhiên và tránh xa vòng danh lợi. Dù từng làm quan, ông vẫn giữ được cốt cách thanh liêm, không bị cuốn vào chốn bon chen. Quan niệm sống của ông thể hiện trí tuệ uyên thâm và bản lĩnh vững vàng. “Nhàn” không chỉ là lối sống mà còn là thái độ sống chủ động, tích cực và đầy tự trọng.